Samtsche-Dzjavacheti

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Samtsche-Dzjavacheti
სამცხე-ჯავახეთი
Regio in Georgië Vlag van Georgië
Kaart van Samtsche-Dzjavacheti
Coördinaten 41°35'NB, 43°16'OL
Algemeen
Oppervlakte 6413 km²
Inwoners
(2022)
Gedaald 148.336[1]
(23,1 inw./km²)
Hoofdstad Achaltsiche
Gouverneur Besik Amiranasjvili (augustus 2018)
Overig
Website samtskhe-javakheti.gov.ge [2]
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Samtsche-Dzjavacheti (Georgisch: სამცხე-ჯავახეთი) is een regio (mchare) in het zuiden van Georgië met 148.336 inwoners[1] en een oppervlakte van 6413 km² (23,1 inw./km²)[3]. De gouverneur van Samtsche-Dzjavacheti is sinds augustus 2018 Besik Amiranasjvili.[4][5] De regio heeft zes gemeenten en het administratieve centrum is Achaltsiche. Samtsche-Dzjavacheti bestaat uit de historische regio's Mescheti (Samtsche), Dzjavacheti en Tori (regio). De gehele regio was als Opper-Kartli onderdeel van Kartli.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Samtsche-Dzjavacheti grenst in de noordwestelijke punt aan Adzjarië en Goeria, Imereti in het noorden, Sjida Kartli in het noordoosten en aan Kvemo Kartli in het oosten. De zuidgrens wordt gevormd door Armenië de zuidwestelijke flank grenst aan Turkije. De regio vormt het Dzjavacheti-plateau, een hoogland van vulkanische oorsprong en de noordelijke extensie van de Armeense Hooglanden. De vlaktes liggen tussen de 1500-2000 meter boven zeeniveau. Samtsche-Dzjavacheti wordt begrensd door enkele bergketens, de belangrijkste zijn de Mescheti en Trialetigebergtes in het noorden en de Samsari- en Dzjavachetigebergtes in het oosten.

In het hoogland liggen enkele van de grootste meren van Georgië, zoals het Paravanimeer, Tabtskoerimeer, Kartsachimeer en Chantsjalimeer. De grootste rivier van Georgië, de Mtkvari, stroomt vanuit Turkije, een paar kilometer ten noorden van het Kartsachimeer, de regio binnen. De rivier heeft een canyon in het hoogland uitgesneden en vormt de oostelijke begrenzing van het Eroesjeti Hoogland, een gebergte langs de grens met Turkije. In deze kloof ligt het grote historische grotklooster Vardzia, een belangrijke toeristische trekpleister. De rivier vervolgt de weg in noordwestelijke richting door de kloof naar Achaltsiche via het Chertvisi-fort waar de Paravani rivier zich bij de Mtkvari voegt. De rivierkloof heeft een diepte van circa 500 meter. Bij Achaltsiche draait de rivier naar het noordoosten en stroomt naar Bordzjomi tussen het Meschetigebergte (linkeroever) en Trialetigebergte (rechteroever) door, waarna de rivier het regio verlaat via de Sjida Kartli vlakte.

Door de hoge ligging van de regio kent het koude en sneeuwrijke winters. In het noordelijk gelegen Bakoerjani, niet ver van de toeristische trekpleister Bordzjomi is een skiresort.

Bestuurlijke onderverdeling[bewerken | brontekst bewerken]

Bestuurlijke eenheden Samtsche-Dzjavacheti

Samtsche-Dzjavacheti heeft zes gemeenten:

Er zijn in totaal ruim 270 bewoonde kernen, waaronder:

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Achaltsiche, hoofdstad van Samtsche-Dzjavacheti

Volgens de gegevens van het Nationaal Statistisch Bureau van Georgië telde Samtsche-Dzjavacheti op 1 januari 2022 148.336 inwoners,[1] een daling van 7,6% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[3]. Hiervan woont 36,1% in steden en 63,9% in dorpen op het platteland. De bevolking van Samtsche-Dzjavacheti bestaat volgens de volkstelling van 2014 in meerderheid uit Armeniërs (50,5%). Vooral de gemeenten Ninotsminda en Achalkalaki zijn in grote meerderheid bevolkt door Armenen. Etnisch Georgiërs hebben een aandeel van 48,3% in de bevolking van de regio, terwijl etnisch Russen (0,4%), Grieken (0,3%) en Osseten (0,3%) kleine minderheidsgroepen zijn.[6] De Georgisch-Orthodoxe Kerk heeft de meeste aanhangers (45,2%), gevolgd door de Armeens-Apostolische Kerk (40%).

Hieronder een overzicht van de bevolkingsontwikkeling in Samtsche-Dzjavacheti en de zes gemeenten.

Bevolkingsontwikkeling van de regio Samtsche-Dzjavacheti[7][1]
1959 1970 1979 1989 2002* 2002** 2014 2021 2022
Samtsche-Dzjavacheti 213.329 Gestegen 231.593 Gedaald 227.676 Gestegen 238.750 Gedaald 207.598 Gedaald 183.096 Gedaald 160.504 Gedaald 151.110 Gedaald 148.336
Achalkalaki 62.977 Gestegen 69.992 Gedaald 68.234 Gestegen 69.256 Gedaald 60.975 - Gedaald 45.070 Gedaald 41.026 Gedaald 40.117
Achaltsiche 50.420 Gestegen 51.907 Gedaald 49.836 Gestegen 54.747 Gedaald 46.134 - Gedaald 38.895 Gestegen 39.463 Gestegen 39.132
Adigeni 19.593 Gestegen 20.272 Gestegen 20.278 Gestegen 21.284 Gedaald 20.752 - Gedaald 16.462 Gedaald 16.092 Gedaald 15.918
Aspindza 11.265 Gestegen 12.494 Gedaald 12.264 Gestegen 13.262 Gedaald 13.010 - Gedaald 10.372 Gestegen 10.587 Gedaald 10.537
Bordzjomi 37.010 Gestegen 39.661 Gestegen 40.796 Gestegen 41.266 Gedaald 32.422 - Gedaald 25.214 Gedaald 24.998 Gedaald 24.693
Ninotsminda 32.064 Gestegen 37.267 Gedaald 36.268 Gestegen 38.935 Gedaald 34.305 - Gedaald24.491 Gedaald 18.944 Gedaald 17.939
* Uit onderzoek na volkstelling 2014 is gebleken dat volkstelling 2002 8-9 procent te hoog is uitgevallen.[8]
**Gecorrigeerde data op basis van retro-projectie 1994-2014 i.s.m. VN.[9]

Economie[bewerken | brontekst bewerken]

De Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding (olie) en de Zuid Kaukasus Pijpleiding (gas) doorkruisen de regio. Deze pijpleidingen zijn van strategisch belang voor Georgië, en leveren ook transitbaten op. Daarnaast is in 2017 de Bakoe-Tbilisi-Kars spoorlijn geopend. Voor deze route werd het traject Tbilisi - Achalkalaki gerenoveerd en herbouwd door Samtsche-Dzjavacheti. Het traject Achalkalaki - Kars (Turkije) is geheel nieuw aangelegd. Het traject is onderdeel van het Chinese Belt & Road routenetwerk. Sinds 2017 rijden goederentreinen van en naar China hierlangs. Een passagiersdienst is aangekondigd.

Zie de categorie Samtskhe-Javakheti van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.