Achalkalaki (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Achalkalaki
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Achalkalaki
Wapen van Achalkalaki
Kaart van Achalkalaki
Situering
Regio Samtsche-Dzjavacheti
Coördinaten 41°24'20"NB, 43°29'10"OL
Algemeen
Oppervlakte 1.235 km² [2]
Inwoners
(2021)
Gedaald 41.026[1]
(33,2 inw./km²)
Hoofdplaats Achalkalaki
Burgemeester Melqon Makarian (2021-)
Overig
Website akhalkalaki.ge
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Achalkalaki (Georgisch: ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het zuiden van Georgië met ongeveer 41.000 inwoners (2021[1]), gelegen in de regio Samtsche-Dzjavacheti. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het administratieve centrum is, heeft een oppervlakte van 1.235 km² en ligt in het Dzjavacheti Hoogland. De Paravani is de belangrijkste rivier door de gemeente. Achalkalaki kent samen met Ninotsminda het hoogste percentage Armeniërs in Georgische gemeenten. 93% van de inwoners in Achalkalaki is van Armeense komaf.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Oejezd Achalkalaki

De huidige gemeente Achalkalaki lag in de middeleeuwen in het vorstendom Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti) dat aanvankelijk in de 15 eeuw onafhankelijk werd van het Koninkrijk Georgië, maar in de 16e eeuw door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië werd bevochten. Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam Achalkalaki in Perzisch gecontroleerd gebied te liggen.[4] In de 17e eeuw kwam het gebied onder Ottomaanse controle,[5] en werd het onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook Pasjalik Achaltsiche).[6]

In de 18e eeuw werd het gebied wederom betwist toen het Georgische Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een fiasco bij Aspindza en bleef het gebied onder Turks gezag.[7] Gedurende de eerste fase van de Russische annexatie van Georgische gebieden in het begin van de 19e eeuw lag Achalkalaki nog in het Ottomaanse Rijk. Na de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829) en het Verdrag van Adrianopel kwam Achalkalaki en omgeving onder Russisch gezag te staan.[8]

Gemeentelijk centrum Achalkalaki

Het gebied werd vervolgens vanaf 1840 administratief onderdeel van het het Oejezd Achaltsiche, dat korte tijd deel uitmaakte van het samengevoegde Gouvernement Georgië-Imeretië. Het Oejezd Achaltsiche werd met de splitsing van dat Gouvernement in 1846 bij het Gouvernement Koetais ingedeeld, om vervolgens in 1867 bij het Gouvernement Tiflis ingedeeld te worden.[9] In 1874 werd Achalkalaki afgesplitst en werd het een zelfstandig Oejezd. Met de Sovjet verovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de administratieve hervorming in 1930 werden het rajons van Achalkalaki gevormd en kreeg het min of meer de huidige omvang.

Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti, en is in 2006 het district omgevormd naar gemeente.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De stratovulkaan Didi Abuli
Kartsachi meer

Achalkalaki grenst in het westen aan de gemeente Aspindza, in het noorden aan Bordzjomi, in het noordoosten aan Tsalka (regio Kvemo Kartli) en in het oosten aan Ninotsminda. Ten slotte grenst de gemeente in het zuiden aan Turkije.

De gemeente ligt op het Achalkalaki Hoogland, een plateau dat onderdeel is van het Dzjavacheti Hoogland, en heeft een hoogte rond de 1.800-2.200 meter boven zeeniveau. De noordoostelijke gemeentegrens wordt geografisch bepaald door het Samsarigebergte, terwijl de noordelijke gemeentegrens aan de voet van het Trialetigebergte ligt. Verder wordt de geografie van Achalkalaki bepaalt door de kloven van de Mtkvari en de Paravani. Deze laatste stroomt vanuit het zuidoosten vanaf Ninotsminda via de stad Achalkalaki naar Chertvisi waar deze zich bij de Mtkvari voegt. De hoogste berg van de gemeente is de Didi Abuli, een stratovulkaan in het Samsarigebergte, met een top van 3.301 meter boven zeeniveau.[10] In het gebied liggen verschillende meren, die tot de grootste van Georgië behoren, waaronder Kartsachi.

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Achalkalaki fort

Begin 2021 telde de gemeente Achalkalaki 41.026 inwoners,[1] een daling van 9% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] Ook de stad Achalkalaki verloor 6% inwoners in deze jaren.

De bevolking van Achalkalaki bestaat voor de overgrote meerderheid (93%) uit Armeniërs. De overige 7% zijn Georgiërs. Andere minderheden zijn enkele tientallen Russen en Grieken. Qua religie bestaat de bevolking voor 79% uit volgers van de Armeens-Apostolische Kerk, gevolgd door katholieken (12%) en Georgisch-Orthodoxe Kerk (6%). Verder zijn er kleine aantallen jehova's, protestanten en joden.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Achalkalaki
1897 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[11] 2014 2021
Gemeente Achalkalaki - - - 64.655 Gedaald 62.977 Gestegen 69.992 Gedaald 68.234 Gestegen 69.256 Gedaald 60.975 Gedaald 45.070 Gedaald 41.026
Achalkalaki 5.440 Gedaald 2.737 Gestegen 3.475 Gedaald 5.331 Gestegen 8.804 Gestegen 10.751 Gestegen 13.405 Gestegen 15.572 Gedaald 9.802 Gedaald 8.295 Gedaald 7.824
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[12][13][14][15] Noot:[11]

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Achalkalaki is administratief onderverdeeld in 21 gemeenschappen met in totaal 64 dorpen en een stad, te weten het administratieve centrum Achalkalaki. De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Achalkalaki is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 42 leden: 28 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 14 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[17] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 23 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Melqon Makarian van Georgische Droom met 82,0% van de stemmen gekozen tot burgemeester. De veertien districtszetels zijn allen naar kandidaten van Georgische Droom (12) gegaan. De Georgische Droom behaalde veruit de meeste proportionele stemmen (76,3%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (7,9%), Europees Georgië (5,5%) en Lelo (3,5%). Zeven andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[18][19]

Partij 2017 [20] 2021 [21] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 31 37                                                                        
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 2  
  Europees Georgië (EG) 1 2    
  Lelo voor Georgië 1  
  Alliantie van Patriotten (AP) 5
Total 38 42  

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste doorgaande wegen door de gemeente zijn de Georgische routes van internationaal belang S11 en S13. De S13 ligt geheel in de gemeente Achalkalaki en voert vanaf de stad naar de Turkse grens bij Kartsachi. De S11 verbindt Achaltsiche met Armenië via Achalkalaki en Ninotsminda en is onderdeel van de Europese weg E692.

De nationale route Sh20 heeft de zuidelijke terminus bij de stad Achalkalaki, en is een belangrijke regionale verbinding naar Bakoeriani.

Sinds de jaren tachtig van de twintigste eeuw is Achalkalaki het eindpunt van een spoorlijn van de Georgische Spoorwegen, van Marabda (tussen Tbilisi en Marneuli) via Tetritsqaro, Tsalka en Ninotsminda. De route is feitelijk sinds 2007 buiten gebruik voor passagiersvervoer. De lijn is vanaf 2007 grondig gemoderniseerd in het kader van de Baku-Tbilisi-Kars spoorlijn. Tussen Achalkalaki en Ninotsminda is een aftakking naar Turkije aangelegd, waarbij er ook een groot vracht- en spoorwisselstation in de gemeente is gebouwd. Het nieuwe gedeelte steekt de grens met Turkije over ten zuidoosten van het Kartsachimeer. Het gedeelte van 6 km van het nieuwe station naar het oude eindpunt van de lijn aan de zuidelijke rand van de stad Achalkalaki is daarna ontmanteld. Sinds 2017 rijden er internationale goederentreinen over het spoor. Het lokale passagiersvervoer is niet hervat.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Achalkalaki.