Ambrolaoeri (gemeente)
Gemeente in Georgië  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Locatie in Georgië | |||
 | |||
| Geografie | |||
| Regio | Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti | ||
| Hoofdplaats | Ambrolaoeri | ||
| Oppervlakte | 1142 km² [1] | ||
| Hoogste punt | Tsjoetcharo (3562 m) | ||
| Coördinaten | 42° 31' NB, 43° 9' OL | ||
| Bevolking | |||
| Inwoners (2024) | 10.566 [2] (9,3 inw./km²) | ||
| Etniciteit (2024) | Georgisch (99,5%) | ||
| Religie (2024) | Orthodox (99,7%) | ||
| Overige informatie | |||
| Eerdere namen | Jenoekidze (1934-1937) | ||
| Tijdzone | UTC+4 | ||
| Website | ambrolauri | ||
| Ambrolaoeri in Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti | |||
  | |||
| Foto('s) | |||
 | |||
| |||
Ambrolaoeri (Georgisch: ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, Ambrolaoeris munitsipaliteti) is een gemeente in het noorden van Georgië met ongeveer 10.000 inwoners (2024) en een oppervlakte van 1142 km². De gemeente ligt in de bestuurlijke regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti, rond de rivier Rioni. De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum alsmede de regiohoofdstad. De Chvantsjkara, een van de bekendste en exclusieve Georgische wijnappelaties, komt uit de gemeente Ambrolaoeri.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw behoorde het gebied van Ambrolaoeri tot het Koninkrijk Imeretië. Nadat Imeretië in 1804 een protectoraat van het Russisch Rijk was geworden, werd het in 1810 geannexeerd.
In Russisch Rijk
[bewerken | brontekst bewerken]
Het koninkrijk Imeretië werd omgevormd in de gelijknamige oblast en werd verdeeld in zes okroegen, waaronder het okroeg Ratsja, waar Ambrolaoeri onder viel.[3] In 1840 werd de oblast Imeretië opgenomen in het Gouvernement Georgië-Imeretië, dat in 1846 weer gesplitst werd in de gouvernementen Tiflis en Koetais. Deze bestuurlijke indeling naar Russische maatstaven legde de basis voor de moderne Georgische indeling.
De okroeg Ratsja werd omgevormd tot de oejezd Ratsja als onderdeel van gouvernement Koetais,[4] met de stad Oni als bestuurlijk centrum.[5] De oejezd was onderverdeeld in twee gemeentelijke districten (oetsjastok), te weten Oni en Ambrolaoeri (Амбролаурскій участокъ, Ambrolaoerskiy oetsjastok), dat het gebied van de moderne gemeente besloeg.
Vorming gemeente
[bewerken | brontekst bewerken]Er volgden wat verschuivingen in de jaren 1920 bij de bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie, maar in 1930 werd het oetsjastok Ambrolaoeri omgevormd tot rajon (district), welke wezenlijk nog zo bestaat.[6] In 1934 werd Ambrolaoeri hernoemd in Jenoekidze, naar de Georgische Sovjetstaatsman Avel Jenoekidze.[7] Jenoekidze was de derde hooggeplaatste Georgiër in het Sovjet-leiderschap in deze periode, naast Stalin en Ordzjonikidze. Tijdens de Grote Zuivering in 1937 werd hij gearresteerd en geëxecuteerd, waarna de naam Ambrolaoeri werd hersteld.[8]
Het rajon werd in het onafhankelijke Georgië in 1995 toegewezen aan de nieuw gevormde bestuurlijke regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti en werd in 2006 omgezet naar een gemeente. Tussen 2014 en 2017 was de stad Ambrolaoeri een zogenaamde "zelfbestuurde stad" en was het een aparte (stads)gemeente buiten de rest van de (rurale) gemeente Ambrolaoeri.[9]
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]_Shaori_reservoir.jpg)
Ambrolaoeri ligt tussen twee subgebergtes van de Grote Kaukasus die daar beiden aan parallel lopen. Aan de noordzijde ligt het Letsjchoemigebergte en aan de zuidzijde het Ratsjagebergte. Dit zijn tevens de gemeentegrenzen met Lentechi en Oni in het noorden en oosten, en met Satsjchere, Tsjiatoera, Tkiboeli en Tskaltoebo (allen regio Imereti) in het zuiden. Aan de westkant ligt Tsageri. De hoogste berg in de gemeente is de Tsjoetcharo (3562 m). De Rioni, de langste rivier die geheel in Georgië ligt, stroomt van oost naar west door de gemeente.
Sjaori-Tkiboeli waterkrachtketen
[bewerken | brontekst bewerken]In het zuidelijke deel van de gemeente in het Ratsjagebergte aan de noordkant van de 1218 meter hoge Nakerala-pas, ligt een groot karstplateau. Hierin ligt het Sjaori-reservoir op ongeveer 1150 meter hoogte, het grootste open water in Ratsja. Dit reservoir kwam tot stand door de plaatsing van een aarden dam in de lokale depressie in het plateau en wordt vooral gevoed door grondwater.[10] In deze depressie lagen oorspronkelijk een paar kleinere meertjes: Charistvala en Ddzrochistvala. Het Sjaori-reservoir heeft een oppervlakte van ruim 9 km² met een maximale diepte van 14 meter en is het bovenste deel van de Sjaori-Tkiboeli waterkrachtketen.
Het Tkiboeli-reservoir ligt 13 kilometer naar het zuidwesten en 600 meter lager in de regio Imereti. De waterkrachtcentrale ging in 1955 open.[11] In deze periode erkende de Sovjet-overheid het gezondheidskarakter van de omgeving van Sjaori en gaf het een kuuroordbestemming. Geologen en werknemers van het waterkrachtproject streken neer in de nederzetting Charistvala, wat in 1956 de status 'nederzetting met stedelijk karakter' kreeg.[12] De nederzetting is verlaten en plannen ten behoeve van toeristische ontwikkeling komen niet van de grond.
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Ambrolaoeri telde 10.566 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van ruim vijf procent ten opzichte van de volkstelling van 2014.[13] Het aantal inwoners van het gemeentelijk centrum Ambrolaoeri groeide sinds 2014 licht. Charistvala staat weliswaar te boek als een daba (een 'nederzetting met stedelijk karakter'), maar kent geen inwoners meer. De bevolking van de gemeente Ambrolaoeri is vrijwel geheel etnisch Georgisch en Georgisch-Orthodox.
| Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Ambrolaoeri | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1922 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002* | 2014 | 2024 | ||||||||||
| Gemeente Ambrolaoeri | - | 38.191 |  26.667 | 24.128 | 20.916 | 17.065 | 16.079 | [13] 11.186 | 10.566 | |||||||||
| Ambrolaoeri | - | 1.104 |  3.043 | 2.317 | 2.639 | 2.933 | 2.541 | 2.047 | 2.206 | |||||||||
| Charistvala | - | - | 827 | 134 | 65 | 26 | 4 | 0 |  0 | |||||||||
| Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[14][15][16][2] * Noot:[18] | ||||||||||||||||||
Administratieve onderverdeling
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Ambrolaoeri is administratief onderverdeeld in 18 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 69 dorpen (სოფელი, sopeli). Er is één daba (een nederzetting met stedelijk karakter) en één stad (ქალაქი, kalaki).[1]
- stad: Ambrolaoeri;
- daba: Charistvala (feitelijk onbewoond);
- dorpen: in totaal 69, waaronder Abanoëti.
Bestuur
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeenteraad van Ambrolaoeri (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt gekozen via enkelvoudige kiesdistricten en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.[19]
| Partij | 2014[20] | 2017 [21] | 2021 [22] | 2025[23] | |
|---|---|---|---|---|---|
| Georgische Droom (GD) | 28 | 28 | 22 | 33 | |
| Verenigde Nationale Beweging (UNM) | 2 | 2 | 4 | ||
| Overige partijen | 3 [24] |
4 [25] |
4 [26] |
1 [27] | |
| Totaal | 33 | 33 | 30 | 33 | |
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
In de gemeente zijn naast natuurschoon verschillende bezienswaardigheden:
- Nikortsminda-kathedraal uit de 11e eeuw, en geldt als een van de hoogtepunten uit deze periode.
- Barakonikerk in het dorpje Tsesi, een 18e-eeuws kerkje aan de Rioni dat geldt als een van de laatste kerken gebouwd naar Georgisch middeleeuws ontwerp.
- Fort Mindatsiche bij Tsesi, hoofdverblijf van de Eristavi van Ratsja, gelegen op een rots boven de Rioni.
- Fort Chotevi, een 17e-eeuws fort langs de weg Ambrolaoeri - Nikortsminda.
- Sjaori reservoir en omgeving
- Wijnproeverijen[28]
Vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Ambrolaoeri is goed verbonden met de regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti alswel met de rest van Georgië. Door de gemeente passeert de nationale route Sh16 die vanaf Koetaisi de Rioni stroomopwaarts volgt en via Ambrolaoeri en Oni bij de Mamisonpas aan de Russische grens eindigt. Deze weg stond ook bekend als 'Osseetse Militaire Weg', en werd oorspronkelijk in de 19e eeuw aangelegd als alternatieve route vanuit Rusland naast de Georgische Militaire Weg. Tegenwoordig loopt deze weg dood op de feitelijke grens met Zuid-Ossetië, vlak voor de Mamisonpas en de Russische grens.
De nationale route Sh17 ontsluit de gemeente met Centraal-Georgië. Verder ligt in de gemeente het regionale vliegveld Ambrolaoeri, waarvandaan naar Tbilisi (Vliegveld Natachtari) gevlogen kan worden. Het dichtstbijzijnde treinstation is sinds 1887 in Tkiboeli, het eindpunt van de lijn uit Koetaisi.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 (ka) Main Results of the 2014 Census (Publication) (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.207-213 (28 april 2016). Gearchiveerd op 13 februari 2020. Geraadpleegd op 12 januari 2022.
- 1 2 (en) 2024 Population Census of Georgia results - Population of Georgia by self-governed units, urban-rural settlements and sex. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 23 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (ru) Oblast Imereti. Grote Russische Encyclopedie. Gearchiveerd op 21 augustus 2022. Geraadpleegd op 10 februari 2024.
- ↑ (ru) Gouvernement Koetaiskaja. Grote Russische Encyclopedie. Gearchiveerd op 20 september 2022. Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (ka) Geschiedenis Oni. Website Oni. Geraadpleegd op 10 februari 2024.
- ↑ (ka) Gemeente Ambrolaoeri - Universeel Encyclopedisch Woordenboek 2006. National Parliamentary Library of Georgia. Geraadpleegd op 16 oktober 2022.
- ↑ (ru) Постановление ЦИК СССР от 27.02.1934 о переименовании Амбролаурского района в Енукидзинский район и с. Амбролаури в город Енукидзе (Decreet van het Centraal Uitvoerend Comité van de USSR van 27 februari 1934 betreffende de hernoeming van het district Ambrolauri in Yenukidzinsky en van Ambrolauri in de stad Yenukidze). Centraal Uitvoerend Comité van de USSR (27 februari 1934). Geraadpleegd op 16 oktober 2022.
- ↑ (ru) Pospelov, Yevgeny (1993). Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь ("Stadsnamen: gisteren en vandaag (1917-1992). Toponymisch woordenboek"). Russkiye slovari, Moskou, p.27. Geraadpleegd op 14 januari 2022.
- ↑ (en) Parliament Reduces Number of Self-Governing Cities. Civil.ge (3 juli 2017). Geraadpleegd op 13 januari 2022.
- ↑ (en) Levan Tielidze, Ramin Gobejishvili, Levan Maruashvili en Nikoloz Astakhov (2019). Geomorphology of Georgia. Springer, "9.10 Racha Range", p.147-150. ISBN 978-3-319-77764-1. Geraadpleegd op 16 oktober 2022.
- ↑ (ka) On the approval of the urban planning documentation of Ambrolauri Municipality Attachment 11, p.16-17 (26 november 2019). Geraadpleegd op 13 januari 2022.
- ↑ (ka) Results of the First National Census of Georgia in 2002, Volume I.. Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.93 (2003). Gearchiveerd op 10 oktober 2022. Geraadpleegd op 13 januari 2022.
- 1 2 Voor 2014 de gecombineerde cijfers van de stadsgemeente Ambrolaoeri en de gemeente Ambrolaoeri.
- ↑ (en) Population divisions of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ (en) Population cities & towns of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ (ru) Ambrolaoeri district 1939. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 13 januari 2022.
- ↑ (en) Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data (pdf). National Statistics Office of Georgia, Geostat (29 november 2017). Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ Gecorrigeerd cijfer 2002 gemeente Ambrolaoeri is 13.900. Bij de volkstelling van 2014 werd een onverklaarbaar gat ten opzichte van de data van het nationaal statistisch bureau Geostat gevonden. Uit VN begeleid onderzoek is gebleken dat de volkstelling van 2002 ongeveer 8-9 procent te hoog was. Zie [17], "1. Introduction", Pagina 1.
- ↑ (en) Election Code of Georgia - Chapter XVI – Sakrebulo Elections of Self-Governing Communities and Self-Governing Cities (except for Tbilisi) - Artikel 138 e.v.. Legislative Herald of Georgia (25 juni 2025). Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2014 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.47-48. Gearchiveerd op 1 april 2022. Geraadpleegd op 7 maart 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2017 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.49-51. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2021 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie p.61-63. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2025 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.33-34. Gearchiveerd op 17 oktober 2025. Geraadpleegd op 17 oktober 2025.
- ↑ Democratische Beweging - Verenigd Georgië (2), Georgische Arbeiderspartij (1).
- ↑ Europees Georgië (1), Alliantie van Patriotten (1), Democratische Beweging - Verenigd Georgië (1), Georgische Arbeiderspartij (1).
- ↑ Voor Georgië (3), Lelo voor Georgië (1).
- ↑ [[[Lelo voor Georgië]] (1).
- ↑ (en) Culinary Backstreets on the Road: Khvanchkara Wine, Racha's Nectar. Culinary Backstreets (21 juni 2019). Geraadpleegd op 13 januari 2022.
· 
· 