Pandemie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie ook Pandemie (spel) voor het bordspel.

Een pandemie is een epidemie op wereldwijde schaal. Het woord is afkomstig uit het Grieks: παν (pan) betekent alle, δεμος (demos) betekent mensen/volk.

Veroorzakers van pandemie[bewerken]

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kan een pandemie ontstaan wanneer aan de volgende drie eisen is voldaan:

  • Het opkomen van een ziekte die nieuw is aan de populatie;
  • De ziekte infecteert mensen en veroorzaakt zware klachten;
  • De ziekte verspreidt gemakkelijk onder mensen.

Een ziekte die erg wijd verspreid is of veel mensen doodt is niet meteen een pandemie; de ziekte moet ook infecterend zijn. Zo is kanker bijvoorbeeld wel een ziekte die veel doden veroorzaakt, maar wordt het niet als een pandemie gezien omdat het niet overgedragen kan worden.

De zes pandemische fases, zoals gehanteerd door de WHO[bewerken]

De WHO hanteert zes verschillende 'pandemische fases' om de verspreiding van ziektes te classificeren.

Hieronder een overzicht van die fases:

Pandemie-alarmfases van de WHO[1]
Fase Beschrijving
1
Er circuleren geen dierlijke griepvirussen waarvan bekend is dat ze infecties veroorzaken bij mensen.
2
Van een dierlijk griepvirus is bekend dat deze een infectie heeft veroorzaakt bij een mens. Het virus wordt daarom als een mogelijke veroorzaker van een pandemie.
3
Een dierlijk of menselijk-dierlijk griepvirus heeft enkele gevallen of kleine clusters van besmetting veroorzaakt bij mensen. Er is geen sprake van grootschalige overdracht van het virus van mens op mens.
4
Van het dierlijke of menselijk-dierlijke griepvirus is bevestigd dat er sprake is van overdracht van mens op mens, wat betekent dat de kans op een uitbraak zeer aanwezig is. Fase 4 betekent een significante verhoging van het risico op een pandemie, maar een pandemie is nog niet onvermijdelijk.
5
Hetzelfde griepvirus heeft uitbraken veroorzaakt in twee of meer landen in dezelfde WHO-regio[2] Deze fase geeft aan dat een pandemie waarschijnlijk is.
6
Naast de criteria van fase 5 heeft het griepvirus een uitbraak veroorzaakt in minstens een ander land in een andere WHO-regio.[2][3]
Post-piekperiode Het aantal ziektegevallen daalt in de meeste landen. Aangezien pandemieën vaak in golven optreden is het niet ondenkbaar dat het aantal ziektegevallen vervolgens weer gaat stijgen.
Post-pandemische periode De activiteit van de virussen is terug op het normale niveau.

Pandemieën in de geschiedenis[bewerken]

  • Pest van Antoninus (165–180), was vermoedelijk een pokken- of mazelenpandemie, die zich in het gebied van het Romeinse Rijk uitbreidde, en rond de vijf miljoen doden zou hebben veroorzaakt.
  • Pest van Cyprianus, die vanaf 250 n.Chr het Romeinse rijk teisterde.
  • Pest van Justinianus, brak in 541 uit in Egypte. De gevolgen waren tot in de 8e eeuw merkbaar. De pest verspreidde zich rond het Middellandse Zeegebied, het Midden-Oosten en delen van West-Europa. De pest van Justinianus had miljoenen doden tot gevolg.
  • Pest (1347-1352), die zich uitbreidde over geheel Europa en naar schatting 25 miljoen doden veroorzaakte (een derde van de toenmalige Europese bevolking).
  • Pest (1896 tot rond 1945), die zich wereldwijd uitbreidde met zo'n 12 miljoen doden.
  • Spaanse griep (1918-1920), verspreidde zich wereldwijd, en veroorzaakte 500 miljoen zieken en 20 tot 50 miljoen doden.
  • Aziatische griep (1957) met een miljoen doden.
  • Hongkonggriep (1968) met 700.000 doden.
  • Aids (sinds 1980) is wereldwijd verspreid, meer dan 25 miljoen doden en 40 miljoen hiv-geïnfecteerden.
  • Mexicaanse griep (sinds 11 juni 2009 tot augustus 2010) met zeker 13.763 doden.

Zie ook[bewerken]