Porphyrius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Porphyrius

Porphyrius (Grieks: Πορφύριος) (ca. 234 in Tyrus-305 in Rome(?)) was een neoplatoons Grieks filosoof uit Tyrus. Het grootste deel van zijn actieve leven bracht hij in Rome door.

Zijn leraar in Athene, Cassius Longinus gaf hem de naam Porphyrius, dat "gekleed in het purper" betekent. Na 262 vertrok hij naar Rome, waar hij een leerling van Plotinus werd. Zijn leven en werk werd in ruime mate beïnvloed door zijn leermeester.

Porphyrius was meer een man van de wetenschap dan een oorspronkelijk filosoof. Op ethisch vlak was hij ascetisch ingesteld: hij onthield zich van vlees en seksuele omgang.

Een belangrijk werk van Porphyrios was zijn commentaar op de werken van Plato en Aristoteles. In tegenstelling tot zijn leraar Plotinus, de grondlegger van het neoplatonisme, bekritiseerde hij het Organon, de logische geschriften van Aristoteles niet, maar aanvaardde hij de aristotelische logica en integreerde hij deze in zijn platonisme. Zijn harmonisatie van de leer van Plato en die van Aristoteles was baanbrekend voor het latere neoplatonisme. Zijn inleiding (Isagoge) in de aristotelische logica was in de Late Oudheid en in de Middeleeuwen een buitengewoon invloedrijk standaardwerk over de logica.

Porphyrius werd ook bekend als tegenstander van het christendom en bijbelcriticus. Zijn omvangrijke pamflet "Tegen de christenen" trok grote aandacht. Hij baseerde zijn kritiek niet alleen op filosofische overwegingen, maar voerde als pionier van de historisch-filologische bijbelkritiek ook historische en filologische argumenten tegen het Christendom aan.

Leven[bewerken]

Over het leven van Porphyrius staan verschillende aanwijzingen in zijn werk. Ook bestaat er een biografie die rond het jaar 400 werd geschreven. Deze biografie maakt deel uit van de bibliografieverzameling, "Leven van de filosofen en de sofisten", die door Eunapius van Sardis werd geschreven. Eunapius had deze kennis uit de geschriften van Porphyrius; hij had zeer waarschijnlijk nog toegang tot werken van de filosoof die vandaag de dag verloren zijn gegaan.

Porphyrius was van Syrische afkomst en heette oorspronkelijk, net als zijn vader Malik (gehelleniseerd Malkos of Malchos), wat in zijn Fenicische moedertaal 'koning' betekent. Daarom werd hij later ook in het Grieks "Koning" (Basileus) genoemd. Zijn geboortestad was Tyrus. In 263 was hij dertig jaar oud. Logischerwijze moet hij dus in 233 zijn geboren.[1]

Werk[bewerken]

  • Porphyrius gaf het werk van Plotinus uit (in 6 reeksen van 9, de "Enneaden" genoemd).
  • Ook schreef hij een biografie van Plotinus, een van Pythagoras, en commentaren op verschillende werken van Plato en Aristoteles.
  • Hij schreef de Isagoge, een inleiding op het werk de categorieën van Aristoteles. Dit boek, de Isagoge, was invloedrijk in de middeleeuwse receptie van Aristoteles. Uit dit werk zijn vooral de drie vragen omtrent Universalia belangrijk, die Porphyrius zelf niet beantwoordt. Deze vragen zijn:
  1. Bestaan genera en species in de werkelijkheid?
  2. Als ze in de werkelijkheid bestaan, zijn ze dan lichamelijk of onlichamelijk?
  3. Als ze onlichamelijk zijn bestaan ze dan alleen in de geest of ook daarbuiten?
  • Ook is Porphyrius de auteur van een omvangrijk strijdschrift Tegen de Christenen. Het werk werd door de kerkelijke overheid vernietigd in 448, maar toch zijn er fragmenten van bewaard.

Voetnoten[bewerken]

  1. De gebruikelijke geboortedata variëren van 232 tot 234, Richard Goulet pleit voor 234. Le système chronologique de la Vie de Plotin. in: Luc Brisson e.a. (red.): Porphyre: La Vie de Plotin, deel 1, Parijs 1982, blz. 187–227, hier: 207–211.

Externe link[bewerken]