Rifgebergte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rifgebergte
Location Rif.PNG
Hoogste punt Adrar Tidiqin (2448 m)
Lengte 350 km
Locatie Marokko
Type Middelgebergte
Riffijnse dorp bij Al Hoceima
Riffijnse dorp bij Al Hoceima
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen
het Rifgebergte met Chefchaouen

Het Rifgebergte of de Rif (Riffijns: Arif, Arabisch: er-Rif, الريف) is een gebied in het noorden van Marokko dat zich uitstrekt over een aantal Marokkaanse provincies. Het Rifgebied bestaat niet alleen uit een gebergte, maar het bevat ook vlaktes geschikt voor landbouw. Het Rifgebergte maakt deel uit van de Betische cordillera, een gebergteboog die zich gedeeltelijk in Marokko en gedeeltelijk in Spanje bevindt. Het Rifgebergte strekt zich uit tot dicht bij het Spaanse vasteland, en vermoed wordt dat het ooit deel heeft uitgemaakt van het Europese continent, voor de Straat van Gibraltar gevormd werd. De hoogste top, de Adrar Tidiqin, reikt tot 2448 m.

Geografie[bewerken]

Belangrijke steden in het gebied zijn Berkane, Al Hoceima, Nador en Chefchaouen

Verder zijn de Spaanse enclaves Melilla en Ceuta ook van belang voor de lokale bevolking.

Bevolking[bewerken]

De oorspronkelijke bewoners van het Rifgebergte zijn Riffijnen, een groep Imazighen die hier al duizenden jaren wonen.

De Amazighische cultuur en taal zijn meer dan 3.000 jaar oud. Het Tamazight wordt tot op de dag van vandaag gesproken. De lokale bevolking spreekt Riffijns (meestal "Tarifit" of "Tamazight" genoemd door de Riffijnen), een variant van het Tamazight en behoort tot een van de Zenatitalen.

Stammen[bewerken]

De Riffijns sprekende regio van het Rifgebergte, ook wel bekend als de oostelijke Rif, wordt bewoond door zeventien stammen, ze variëren van groot tot klein. De ene stam is bekender dan de andere. Hieronder worden alle Riffijnse stammen genoemd. De bekendste en meest toonaangevende worden kort uitgelicht.

  • Ayt Wayagher zijn in aantallen de grootste en bekendste Riffijnen.[1] De Ait Wayagher waren van oudsher toonaangevend in de Rif. Ze vormden de kern van het verzet tegen de Spanjaarden in de Rifoorlog van 1920-1926. De Spanjaarden konden de strijd niet winnen zonder steun van de Fransen en de inzet van mosterdgas. De Riffijnen vochten moedig in guerrillastijl. Abdelkarim El Khattabi, de leider van de opstandelingen behoorde tot de Ait Wayagher. Hij wist de Riffijnse-stammen, Ait Wayagher, Ait Touzien en Ait Temsemen, met elkaar te verenigen. Het lukte hem de strijdgroepen van de genoemde stammen tot één leger te vormen. Leden van Ait Wayagher vormden hiervan de kern. De Riffijnen werden tenslotte in 1926 door de Spanjaarden en Fransen verslagen na de inzet van mosterdgas. Tegenwoordig wonen veel Ait Wayagher in onder meer de Marokkaanse plaatsen: Al Hoceima, Tanger, Bni bouyach, Imzouren en Ajdir . In Nederland zijn de Ait Wayagher sterk gericht op de gemeenten Den Haag, Amsterdam, Roosendaal en Bergen op Zoom. In Frankrijk en België wonen ook veel Ait Wayagher.
  • Iqerâiyen leven in en rond de Marokkaanse havenstad Nador. Ook in andere Marokkaanse steden, zoals Oujda en Tétouan wonen veel Ikerâiyen. Buiten Marokko wonen de meesten in Spanje. In Nederland zijn Amsterdam en Utrecht bij de leden van deze stam het meest in trek, ze kwamen deels als gastarbeiders in de genoemde steden terecht. In Duitsland, en met name in Frankfurt, wonen ook veel Iqerâiyen. Mohammed Ameziane, de eerste Riffijn die tegen de Spaanse imperialisten ten strijde trok, was een Aqerâiy. Door de Riffijnen wordt hij ook wel als de voorganger van Abdelkarim El Khattabi gezien.
  • Ait Touzine hadden een belangrijke rol tijdens de Rifoorlog. Ze sloten een pact met de Ait Wayagher, om tegen de Spanjaarden te strijden. Velen wonen tegenwoordig in de Marokkaanse steden Meknes en Al Hoceima. In Nederland kwamen de Ait Touzien voornamelijk naar de vier grote steden en Haarlem. Verder wonen er ook veel Ait Touzien in België.
  • Ibeqquyen, volgens traditionele verhalen waren ze eeuwenlang beruchte kapers die Europese schepen veroverden. Het woongebied van de Ibeqquyen bevindt zich in en nabij Al Hoceima, direct aan de Middellandse Zee. Anno 2015 wonen veel Ibeqquyen in de Marokkaanse steden Al Hoceima en Tanger. In Nederland is Amsterdam de plaats waar veel Ibeqquyen wonen. Verder wonen er ook veel in Frankrijk.
  • Igzeneyen wonen ten zuiden van de Ait Wayagher, grenzend aan het gebied dat Frans protectoraat was. De Iqzeneyen speelden in het zuidelijke deel van de Rif een belangrijke rol tijdens de Rifoorlog. Ze vochten tegen de Fransen en stalen munitie van hen. Velen wonen tegenwoordig in de Marokkaanse steden Taza en Fez. In Nederland hebben ze een sterke voorkeur voor de gemeenten Rotterdam, Den Haag en Zeist.
  • Targist, west van Ait Wayagher
  • Ayt Ammart, ten zuiden van Ait Wayagher
  • Ayt Mazdui, oost van Targist (Iâazzuzen, Tuzzelt, Buadi)
  • Ayt Sâid, de Ait Saïd vormden een belangrijke verzetsgroep tijdens de Grote Rifoorlog. Zij hadden, nog voordat de linie (bestaande uit voornamelijk Ait Wayagher, Ait Touzien en Ait Temsemen), aankwam bij Annual (Slag om Annual), veel verzet getoond in het centrale gebied van de Rif. De Spanjaarden hadden in de plaats Dar el Kabdani tegen hen als eerste in de gehele historie een tank ingezet. Legerleden uit het grootste land van het Schiereiland hadden veel moeite tegen de dappere en sterke Ait Saïd. Vaak wordt in Riffijnse-kringen ook beweerd; "dat Ait Saïd na de Ait Wayagher, het meeste verzet hadden getoond". Velen wonen in Nederland in de gemeenten: Gouda, Amsterdam, Helmond en Utrecht. In Gouda is verreweg de grootste groep, onder de Marokkanen, Ait Saïd.
  • Tafersit
  • Temsamane, oost van Ait Wayagher, noord van Ait Touzine
  • Ayt Uliccek
  • Ibdarsen, Ain Zohra en Driouch
  • Ayt Bufrah
  • Ayt Itteft
  • Ayt Buyehyi (Tawrirt Hasi-Berkan Saka)
  • Icebdanen (Kebdana Ras el Ma, Kebdana Zayyu en Oujda )
  • Ayt Settut (Oulad Settout Zayyu)
  • Ayt Iznassen ( Oujda en Berkane )

Geschiedenis[bewerken]

In de middeleeuwen was er een koninkrijk genaamd Nekor in het Rifgebied.

In 1921 tot 1926 verklaarde tijdens de Rifoorlog de regio zich onder aanvoering van Mohammed Abdelkrim El Khattabi onafhankelijk en riep de Rif-Republiek uit. Die slaagde er gedurende enkele jaren in een Frans/Spaanse invasie af te slaan.

Na vele mislukte pogingen om het Rif-Republiek te verslaan, hebben Spanje en Frankrijk gebruik gemaakt van mosterdgas dat geleverd werd door Duitsland. Dit was de enige manier om de Riffijnen te kunnen verslaan. Duizenden mensen, waaronder vrouwen, bejaarden en kinderen kwamen hierbij om het leven.

De gevolgen van het mosterdgas zijn tot op heden nog steeds te zien. Van alle Marokkaanse kankerpatiënten komt ruim zestig procent uit het Rifgebied, vooral uit Bni Bouayach, Imzouren, Ajdir en Al Hoceima.