Opsporing en redding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Search and rescue)
Ga naar: navigatie, zoeken
Een SAR-vaartuig.
Reddingsoperatie op 2 september 2005 net na orkaan Katrina.

Search and rescue (SAR) (Nederlands: opsporing en redding) is een door de Verenigde Naties gestandaardiseerde term. Het betreft een "effectief wereldwijd systeem, zodat waar mensen ook varen of vliegen, er een SAR-service beschikbaar zal zijn voor als dit nodig is". Het systeem staat beschreven in het door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) en internationale luchtvaart organisatie ICAO uitgegeven SAR-handboek. Landen die lid zijn van deze organisaties zijn gehouden om naar deze maatstaven SAR-diensten te organiseren.

Tijdens SAR-reddingsoperaties heeft een Redding Operatie Centrum (afgekort "RCC", van Rescue Coordination Centre) de operationele leiding over de inzet. Er wordt gebruikgemaakt van SAR-eenheden, bemand door speciaal opgeleid personeel. Deze eenheden kunnen lucht-, water- of landgebonden zijn.

RCC[bewerken]

RCC, het Rescue Co-ordination Centre oftewel Redding Operatie Centrum, is het centrum verantwoordelijk voor een efficiënte organisatie van Search And Rescue taken en voor de coördinatie van de uitvoering tijdens de SAR inzetten. Ieder RCC is verantwoordelijk over een eigen gebied, aangeduid als Search And Rescue Region (SRR).
RCC's zijn er in drie gedaantes:

een MRCC, (houdt zich alleen met maritieme Search And Rescue bezig),
een ARCC, waarbij de A staat voor aeronautisch, richt zich uitsluitend op ongevallen met vliegtuigen
een JRCC, waarbij de J staat voor joint (gezamenlijk). Een JRCC zal zich dus met zowel noodgevallen in de zeevaart als luchtvaart bezighouden.
KLu SAR Alouette III (H-20)
KLu SAR Agusta Bell 412 SP (R-02)
NHV SAR Eurocopter AS365 Dauphin (OO-NHU)

SAR in Nederland[bewerken]

De Nederlandse SAR-dienst is ondergebracht bij de Nederlandse kustwacht. In Nederland zijn als SAR-eenheden aangemerkt:

De Sikorsky Seaking S61N helikopter van de firma Bristow[1], die is ingehuurd door de NOGEPA (Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie) t.b.v. de offshore-industrie, is tevens beschikbaar voor SAR en rampen- en incidentbestrijding en is gestationeerd op Den Helder Airport.[2] Daarnaast kan het Nederlandse RCC[3], dat zich in Den Helder bevindt, een beroep doen op verschillende andere ondersteunende eenheden.

Geschiedenis SAR helikopters in Nederland[bewerken]

In 1953 ontving de Koninklijke Luchtmacht 8 Aérospatiale Alouette II helikopters (H-1 t/m H-8) [4] met lier die werden ingedeeld als ‘SAR vlucht’ of ‘Search And Rescue/Tactical Air Rescue-detachement’. bij 298 Squadron op Ypenburg, met dependances op Vliegbasis Leeuwarden en op de Waddeneilanden[5]:p395. In 1962 werden de heli’s in een aparte eenheid ondergebracht: 303 Search and Rescue Squadron.[4]

In 1966 werden de Alouette II’s vervangen door 5 Alouette III's[5]:p160,161,395 met registraties H-08, H-20, H-67, H-75 en H-81.[6]

In 1994 werden de Alouette III'svervangen door 3 Agusta AB412 SP "Grifone" helikopters met registraties R-01, R-02 & R-03. Deze drie zijn allemaal gestationeerd op Vliegbasis Leeuwarden en op Vlieland Heliport Op 1 januari 2015 werden de Agusta AB412 SP "Grifone" helikopters teruggetrokken en het 303 Search and Rescue Squadron werd opgeheven. Sinds 2015 worden alle SAR taken uitgevoerd door Noordzee Helikopters Vlaanderen (NHV), die daarvoor in 2014 een contract voor 5 jaar afsloot met de Nederlandse Overheid. NHV heeft hiervoor twee AS365 Dauphin 2 helikopters op Vliegveld De Kooy in Den Helder gestationeerd met de Belgische registraties OO-NHV en OO-NHU.[7]

SAR in België[bewerken]

Het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum in Oostende is hét centrale meldpunt voor ongevallen op zee, zoals bijvoorbeeld: schepen in nood, ongevallen en olieverontreiniging, maar ook recreanten in de problemen. Na ontvangst van een dergelijke melding, worden de kustwachtpartners gewaarschuwd die naar aanleiding van de gebeurtenis een taak te vervullen hebben bij de afhandeling van het incident. De coördinatie van de taken op de Noordzee moet ervoor zorgen dat personeel, opdrachten en middelen op elkaar worden afgestemd over de grenzen van de verschillende administraties heen. Het MRCC heeft een grote verantwoordelijkheid voor de coördinatie van al deze betrokken instanties bij reddingsacties of milieu-incidenten. Het MRCC beluistert continu de noodfrequenties. Hiervoor wordt het noodkanaal beluisterd zodat een noodoproep onmiddellijk wordt opgevangen. Van zodra de noodoproep binnenkomt, gebeurt een ‘dispatching’ naar de verschillende kustwachtpartners die een rol te vervullen.

Search and Rescue operations boven zee worden in België uitgevoerd met steun van Defensie. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de Sea King helikopters van de basis in Koksijde. Deze zijn in Vlaanderen beroemd vanwege het programma Windkracht 10.

Werkingsgebied[bewerken]

Het werkingsgebied of het SAR-gebied van MRCC Oostende is de volledige Belgische Exclusief Economische Zone - zone. Deze zone is geografisch een klein gebied in de Noordzee, maar behoort tot de drukst bevaren gebieden ter wereld.Jaarlijks wordt meer dan 200 miljoen ton goederen vervoerd binnen dat gebied. Een aantal van die goederen wordt als gevaarlijk en/of verontreinigend gecatalogeerd. Bovendien omvat dit gebied de toegangsgeulen tot de Vlaamse en Zeeuwse zeehavens, die ook bijzondere aandacht vereisen om dit verkeer vlot én veilig te laten verlopen.

Kustwacht[bewerken]

De Kustwacht staat in voor de samenwerking tussen de partners bevoegd voor de Noordzee. Niet minder dan zeventien overheidsdiensten (op Vlaams en federaal niveau) zijn bevoegd voor al deze activiteiten.

Het MRCC van de afd. Scheepvaartbegeleiding is onderdeel van de structuur Kustwacht (. Er zijn zeventien kustwachtpartners, De Kustwacht bestaat uit twee grote delen: een operationeel luik (de kustwachtcentrale) en een administratief luik. De Kustwachtcentrale bestaat uit twee diensten die nauw samenwerken: het Maritiem Reddings - en Coördinatie Centrum (MRCC) in Oostende en het Maritiem Informatie Kruispunt (MIK) in Zeebrugge. De drie administratieve onderdelen van de Kustwacht zijn: beleidsorgaan, overlegorgaan en het secretariaat.

Ook de provinciale diensten worden in het kader van het Noordzee Rampenplan gewaarschuwd bij eventuele alarmfase. De gouverneur van West-Vlaanderen coördineert dan alle procedures voor redding van drenkelingen of andere reddingsacties.

SAR-operaties[bewerken]

Algemeen[bewerken]

Vooraleer men in de scheepvaart een SAR operatie begint, is het noodzakelijk om zo nauwkeurig mogelijk de meest waarschijnlijke positie van het bekende of vermoedelijke noodgeval te schatten. Men moet hierbij rekening houden met de positie van de overlevenden en ervoor zorgen dat het zoekgebied groot genoeg is om rekening te houden met onverwachte mogelijkheden. Indien de positie op het moment van het noodgeval is doorgegeven, zijn zoekacties niet nodig en kan men onmiddellijk de reddingsoperatie organiseren. Alleen als de positie niet gekend is, zal de organisatie van een zoekactie nodig zijn. Op de plaats van de ramp wordt een on-scene coördinator (OSC) aangeduid door de MRCC. Dit is normaal gezien het eerste schip dat zich in het zoekgebied bevindt. De taak van de OSC kan altijd naar een ander schip gaan, eens er meerdere schepen de plaats van de ramp bereiken.

Verantwoordelijkheden van de OSC[bewerken]

De OSC moet gedurende de zoekactie aan alle deelnemende schepen duidelijke instructies en voldoende gegevens doorgeven. Indien hij dit niet doet, zal de zoekactie vlug een chaotische indruk geven en kan de situatie alleen maar gevaarlijker worden. Deelnemende schepen zijn dan ook verplicht de instructies van de OSC te volgen.

Vóór het begin van de zoekactie zal de OSC duidelijk de volgende elementen moeten bepalen:

  • het zoekactiegebied (meestal al door de MRCC bepaald, standaard een referentiepunt met een straal van 10 zeemijl er rond);
  • het zoekpatroon, de koersen, de snelheid en de afstanden tussen de schepen;
  • het beginpunt van het zoekpatroon (CSP= commence search point).

Veel van deze gegevens worden continu aangepast, omdat er normaalgezien steeds meer schepen naar het zoekgebied komen, omdat de inlichtingen over wat men juist zoekt, steeds nauwkeuriger worden en omdat de weersomstandigheden, de zichtbaarheid en het daglicht ook continu veranderen. Omwille van de drift door stroming of wind op zee moet het referentiepunt en dus ook het zoekactiegebied na enige tijd niet alleen vergroot worden, maar ook opgeschoven worden om dit effect te corrigeren.

Zoekactiestrategie[bewerken]

Om een gecoördineerd zoekpatroon met meerdere schepen uit te voeren, zouden alle betreffende schepen samen moeten varen met een door de OSC bepaalde snelheid. Gewoonlijk is dit de maximale snelheid van het traagste schip. In geval van beperkte zichtbaarheid duidt de OSC een aangepaste snelheid aan. Ook is het in die omstandigheden wenselijk om de afstand tussen de schepen te verkleinen zonder de veiligheid in gevaar te brengen.

Zoekpatronen[bewerken]

De beschikbare zoekpatronen zijn de volgende:

Vierkante spiraalvormige zoekactie (expanding square search – SS)[bewerken]

Vierkant spiraalvormig zoekpatroon

Enkel door één schip uit te voeren. Dit zoekpatroon is vooral doeltreffend, wanneer de positie van het gezochte voorwerp bekend is binnen een klein zoekgebied. Het beginpunt (CSP) van de zoekactie is altijd het referentiepunt. Om de navigatiefouten zo veel mogelijk te verminderen is meestal de eerste koers rechtstreeks in de wind gericht.

Sectoriële zoekactie (sector search – VS)[bewerken]

Sectorieel zoekpatroon

Enkel door één schip uit te voeren, meestal een fast rescue boat (voor speciale gevallen: bv. man overboord). Deze methode is meestal doeltreffend, wanneer de positie van het voorwerp nauwkeurig is in een niet te groot zoekgebied. Een vliegtuig of helikopter en een schip mogen gelijktijdig gebruikt worden om onafhankelijke sectoriële zoekpatronen van hetzelfde gebied uit te voeren. Een geschikt baken (bv. rookboei of radiobaken) mag op het referentiepunt gedropt worden om dit punt aan te duiden en dit als herkenningsteken te gebruiken. Voor schepen heeft dit zoekpatroon meestal een actieradius tussen 2 en 5 zeemijl en wordt elke bocht meestal 120° aan stuurboord uitgevoerd.

Parallel-pad zoekactie (parallel track search - PS)[bewerken]

Een zoekactie die door twee of meer schepen kan uitgevoerd worden.

Gecoördineerde zoekactie schepen/vliegtuigen (creeping line search, coordinated - CSC)[bewerken]

Door schepen en vliegtuigen uit te voeren. Deze gecoördineerde zoekactie wordt alleen uitgevoerd in aanwezigheid van een OSC die instructies aan de deelnemers geeft en die de communicatie met hen verzekert.

Bij de aankomst van een te hulp gekomen SAR-vliegtuig gedurende de uitvoering van een van de bovenvermelde zoekpatronen is het algemeen gewenst dat de zoekende schepen hun zoekactie voortzetten en beëindigen. Het vliegtuig zal dan ondertussen alleen zoekacties moeten uitvoeren en mag, als het dit wenst, de zoekende schepen als navigatiereferentiepunt gebruiken.

Zie ook[bewerken]