Singalees

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Singalees (සිංහල/siṁhala)
Gesproken in Sri Lanka
Sprekers 19 miljoen
Taalfamilie

Indo-Europees

Alfabet Singalees schrift
Officiële status
Officieel in

Sri Lanka

Taalcodes
ISO 639-1 si
ISO 639-2 sin
ISO 639-3 sin
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Singalees of Sinhala (Singalees: සිංහල/siṁhala) is een Indo-Arische taal die gesproken wordt op het Zuid-Aziatische eiland Sri Lanka.

Bijna drie kwart van de Sri Lakaanse bevolking spreekt Singalees en het is, naast het Dravidische Tamil, sinds 1965 een van de twee officiële talen van Sri Lanka.

Het Singalees vormt samen met het Divehi (of Maldivisch), en het sterk verwante en bijna uitgestorven Veddah de Singalees-Maldivische groep van de Indische talen. Deze groep is het meest verwant aan de Zuidelijke groep van de Indische talen, zoals het Marathi.

Het Singalees schrift behoort tot de familie van de Indische schriften en kent 58 letters voor bepaalde klanken en lettergrepen. De taal kent veel Nederlandse, Portugese en Engelse woorden die terug te voeren zijn op het koloniale verleden van Sri Lanka.

Etymologie[bewerken]

Sinhala is eigenlijk een woord uit het Sanskriet. Sīhala is het equivalent in het Midden-Indo-Arisch, terwijl heḷa of eḷu de eigenlijke Singalese term is. De woorden in het Sanskriet en Indo-Arisch hebben als betekenis in het eerste deel het woord "leeuw" (siṃha en sīha). Volgens de legende was Sinhabahu of Sīhabāhu ("Leeuw-armen/wapens") de zoon van een prinses uit het Koninkrijk Vanga en een leeuw. Hij doodde zijn vader en werd koning van Vanga. Zijn zoon Vijaya zou emigreren van het noorden van India naar Lanka om daar uiteindelijk stamvader te worden van het Singaleessprekende volk. Wanneer we linguïstisch en mythologisch bewijs in rekening brengen, kunnen we aannemen dat het eerste deel van het woord "Sinhala" in feite "leeuw" betekent".[1].

Wat betreft het tweede deel, namelijk la, moet het volgens de plaatselijke kennis worden verbonden aan de oorsprong in het Sanskriet, namelijk lā- ("grijpen")[2]. Op die manier kan het geheel worden vertaald als "leeuw-grijper" of "leeuw-doder", of naar loha (Sanskriet)/ (Sinhala) ("bloed") zodat het eerder "leeuw bloed" wordt. Vanuit een linguïstisch standpunt hebben geen van allen een overtuigende interpretatie[bron?] zodat we enkel op zijn minst kunnen zeggen dat er zeker een link is met het woord "leeuw".

Geschiedenis[bewerken]

Rond ongeveer de 5e eeuw v.Chr. bereikten nederzetters van het noordwesten van India het eiland Sri Lanka. Met hen kwam dan ook de Indo-Arische talen mee. (Naar deze eerste groep wordt verwezen met de prins Vijaya en zijn metgezellen in de kroniek Mahavamsa). Gedurende de volgende eeuwen was er een grootse immigratie vanuit het oosten van India en Bangladesh (Kalinga, Magadha) waarbij dit leidde tot een toevoeging van invloeden van oostelijke Prakrits[bron?]. Het werd sterk beïnvloed door het Sanskriet en het Pali.

Historische ontwikkelingsfasen[bewerken]

De ontwikkeling van de Singalese taal wordt opgedeeld in vier fasen:

  • Singalees Prakrit (tot aan de 3e eeuw)
  • Proto-Singalees (3e - 7e eeuw)
  • Middeleeuws Singalees (7e - 12e eeuw)
  • Hedendaags Singalees (12e eeuw - heden)

Cijfers[bewerken]

Het Singalees deelt enkele kenmerken met andere Indo-Europese talen.

Cijfer Singalees Sanskriet Oudgrieks Latijn Duits Engels Frans Russisch Kroatisch
1 eka (එක) éka heis unus eins one un adna/ adno jedna
2 deka (දෙක) dvá dúo duo zwei two deux dva/ dvye dva
3 tuna (තුන) trí treis tres drei three trois tri tri
4 hatara (හතර) catúr téttares quattuor vier four quatre chityri četiri
5 paha (පහ) páñca pénte quinque fünf five cinq pyat' pet
6 haya (හය) shat héx sex sechs six six shest' šest
7 hata (හත) saptá heptá septem sieben seven sept syem' sedam
8 aṭa (අට) aṣṭá októ octo acht eight huit vosim' osam
9 navaya (නවය) náva ennéa novem neun nine neuf dyevit' devet
10 dahaya (දහය) dáça déka decem zehn ten dix dyesit' deset

Externe links[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Geiger, Wilhelm: Culture of Ceylon in Mediaeval Times. 2nd edition, Stuttgart 1986. ISBN 3-515-04447-7. §21.
  2. Carter, Charles: A Sinhalese-English Dictionary. Reprint, New Delhi 1996. ISBN 81-206-1174-8. p678.
Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Singalese uitgave van Wikipedia.

Centrale groep

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lahnda talen, zoals Westelijk Punjabi

Oost-centrale groep

Oostelijke groep

Noordelijke groep

Noordwestelijke groep

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Oostelijk Punjabi

Nuristani

Singalees-Maldivisch

Zuidelijke groep

Niet geclassificeerd

Sanskriet