Spekkoek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spekkoek; Naturel en pandan

Spekkoek (Indonesisch: Spekuk of Lapis Legit, Maleisisch Kek Lapis) is een Indische cake- of koekachtige lekkernij.


Oorsprong[bewerken]

Spekkoek was een pannenkoek gebakken in varkensvet maar tegenwoordig wordt er een laagjes cake mee bedoeld afkomstig uit Nederlands-Indië, de Indische Spekkoek. Hoewel Spekkoek unieke ingrediënten bevat zou het gebaseerd kunnen zijn op de laagjes cake Bebinca afkomstig uit de voormalige Portugese koloniën in Azië, of de Duitse laagjescake Baumkuchen soms in Indië de Neurenberger spekkoek genoemd[1]. Aangezien Batavia voor een groot deel bevolkt werd door Mardijkers en slaven uit voormalige Portugese koloniën zoals de Molukken en Malakka is het mogelijk dat zij Bebinca introduceerden in Nederlands-Indië. Malakka en andere voormalige Portugese koloniën maakten deel uit van Nederlands-Indië waardoor het ook mogelijk is dat Bebinca uit deze gebieden geëxporteerd werd naar Java. Een andere mogelijkheid is dat het van oorsprong een Maleisisch gerecht is zoals door hun geclaimd wordt. Een uit Batavia afkomstige laagjes cake is Kwee Bikang[2] wat mogelijk een verbastering is van het Engelse Bacon (Spek) cake.

Bebinca com gelado

Bebinca

Bebinca ook wel Bibique, bibik, bebinka, binga, is een cake bestaande uit verschillende laagjes. Deze cake wordt voornamelijk als dessert tijdens kerst gegeten. Volgens legende werd de cake verzonnen door een non genaamd Bebiana uit Convento de Santa Monica in de Portugese kolonie Goa (India). Elke laag staat voor de zeven heuvels van Lisabon in Portugal. De cake werd aangeboden aan een priester die vond dat er te weinig laagjes waren. Daarop werd het aantal lagen vermeerderd. Traditioneel wordt Bebinca in een aardewerken pot bereid waarbij op de deksel brandend kokosbast wordt gelegd. Soms duurt het vier tot vijf uur om de Bebinca laag voor laag te maken. De bereiding lijkt op de bereiding van Javaanse Wiwingko ook wel Wingko of Bibika[3] genoemd en de Filipijnse Bibingka. Volgens sommigen zou Bebinca gebaseerd zijn op het Portugese dessert Bebinca das Sete Folhas, terwijl anderen beweren dat het van oorsprong uit Maleisië komt waar het bekend staat als Binga of Kuch lapis. Bebinca is te vinden in de voormalige Portugese kolonies Goa, Macau, Malakka (stad), Mozambique en het woord Babenka, Babinka, en Poemenka op de Molukken [4]

Ingrediënten van Bebinca[bewerken]

Spekkoek bestaat uit laagjes in twee kleuren, om en om. In het oorspronkelijke recept wordt de donkere kleur verkregen door het gebruik van bruine suiker, terwijl er in de lichte lagen geraffineerde (witte) suiker zit. Later zijn andere varianten verzonnen, waarin soms gebruik wordt gemaakt van cacao of de lichte lagen vrolijk gekleurd worden, bijvoorbeeld met groene pandan. Ook de hoeveelheden ei uit het originele recept worden niet meer door alle moderne spekkoekbakkers toegepast.

De bereiding van spekkoek is erg bewerkelijk en niet eenvoudig, aangezien het gerecht met grote nauwkeurigheid, laag voor laag, dient te worden gebakken; de lekkernij wordt daarom van oudsher alleen bij speciale gelegenheden geserveerd. Tegenwoordig is spekkoek in Nederland, België en Suriname echter ook in Indische toko's, supermarkten en restaurants te verkrijgen.

Naamsverwarring[bewerken]

De Indische spekkoek wordt soms verward met het oorspronkelijk Nederlands-Indische gerecht kue lapis, omdat die naam letterlijk "cake in laagjes" betekent. De kue lapis die in Nederland bekend is, is echter opgebouwd uit pudding- of geleiachtige lagen van allerlei kleuren (meestal twee per koek); de lagen zijn vaak ook veel dikker dan bij spekkoek.

In het huidige Indonesisch wordt spekkoek echter met verschillende namen aangeduid. Zo gebruikt men spekuk, duidelijk uit het Nederlands afgeleid, maar juist ook de benaming kue lapis wordt in Indonesië gebruikt voor wat wij spekkoek noemen. Daarnaast komt ook de benaming lapis legit regelmatig voor.

De naam "spekkoek" is overigens ontstaan doordat de oorspronkelijk vorm door de dunne, om-en-om gekleurde laagjes aan doorregen spek deed denken. Spekkoek is erg machtig en wordt over het algemeen in dunne plakjes gesneden.

Ingrediënten van spekkoek[bewerken]

Smaakvariaties[bewerken]

  • Naturel
  • Pandan
  • Banaan
  • Amandel
  • Cocos
  • Chocolade
  • Rum
  1. Oost-Indisch Kookboek, G.C.T. van Dorp 1870
  2. De voeding in Nederlands Indië
  3. Boek: De voeding in Nederlands Indië 1904
  4. Bijdragen tot de taal-land-en volkenkunde van Nederlandsch-Indië 01-01-1868