Łódź (stad)

Łódź

Stad in Polen
Situering
Woiwodschap	Łódź
District	stadsdistrict
Coördinaten	51°45'N  19°27'E
Algemeen
Oppervlakte	293,25 km²
Inwoners (2010)	737.098 (2593 inw/km²)
Overig
Identificatiecode	10610
Website	lodz.pl
Portaal    Centraal-Europa

Kathedraal

Łódź ( 'wut͡ɕ (info·uitleg); Duits: Lodz of Lodsch, 1940-1945 naar generaal Karl Litzmann Litzmannstadt) is met 737.098 inwoners (2010) de derde stad van Polen. De stad ligt 130 km ten zuidwesten van Warschau, ongeveer op het geografische middelpunt van het land en is de hoofdstad van het gelijknamige woiwodschap.

Het is een jonge stad, die haar stormachtige groei halverwege de negentiende eeuw te danken had aan de textielindustrie. Łódź verwierf faam als het Manchester van het Oosten. De bevolking steeg van 13.000 in 1840 tot 506.000 in 1913. De stad was in 1892 het decor van de eerste algemene staking in Polen. Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog was Łódź een van de dichtstbevolkte steden ter wereld.

Łódź heeft een van de grootste joodse begraafplaatsen (180.000 graven) van Europa. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog was ruim 34% van de inwoners joods. In 1939 bezette nazi-Duitsland de stad, die Litzmannstadt ging heten. Meer dan 300.000 mensen kwamen in het Getto van Łódź te wonen, dat in augustus 1944 vernietigd werd. Slechts negenhonderd mensen overleefden.

Karakteristiek in het stadsbeeld zijn de textielfabrieken en fabrikantenvilla's in neostijlen en jugendstil. Daartoe behoort de villa van Leopold Rudolf Kindermann (ul. Wólczańska 31), een van de belangrijkste jugendstilgebouwen in Polen. De Witte Fabriek aan het Plac Niepodległości staat symbool voor de geschiedenis van de textielindustrie, die van heinde en verre (Duitsland, Rusland, Oostenrijk) arbeiders aantrok. Interessant is ook het Grand Hotel aan de ul. Piotrkowska, een eeuw geleden een van de grootste en voornaamste hotels in Europa. Aan de ul. Piotrkowska staan nog vele andere belangwekkende gebouwen: deze straat meet ruim vier kilometer, is de langste winkelstraat ter wereld en herbergt de helft van de winkels van de stad.

Dankzij haar centrale ligging heeft de stad een luchthaven en het grootste goederenstation van Polen. Het is tevens een belangrijke handelsstad (beurzen).

Kunst en cultuur

Łódź is de hoofdstad van de Poolse film. Regisseurs als Krzysztof Kieślowski, Roman Polański en Andrzej Wajda studeerden er aan de Filmacademie. Wajda wijdde zijn film The Promised Land aan de opkomst van de stad.

Musea

Łódź heeft een belangrijk museum voor moderne en hedendaagse kunst, het Muzeum Sztuki w Łodzi, met veel aandacht voor het constructivisme.

Sport

Łódź telt twee voetbalclubs die ook buiten Polen enige bekendheid genieten: ŁKS Łódź en Widzew Łódź. De eerste speelt in het Stadion ŁKS (capaciteit 12.160 toeschouwers), de tweede in het Stadion Widzewa (capaciteit 12.160 toeschouwers).

Partnersteden

• Barreiro (Portugal) 1996
• Kaliningrad (Rusland) 1992
• Los Angeles (Verenigde Staten)
• Lyon (Frankrijk) 1991
• Odessa (Oekraïne) 1993
• Örebro (Zweden) 2001
• Stuttgart (Duitsland) 1988
• Tampere (Finland) 1994
• Tel Aviv (Israël) 1994
• Tianjin (China) 1994

Geboren

• Max Factor (1877-1938), Joods-Pools-Amerikaans make-up-artiest
• Arthur Rubinstein (1887-1982), Joods-Pools-Amerikaans pianist
• Józef Rotblat (1908-2005), natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• Roman Totenberg (1911-2012), Pools-Amerikaans violist
• Boris Tsjertok (1912–2011), Sovjet-Russisch ruimtevaartpionier
• Jan Karski (1914-2000), Pools-Amerikaans weerstander en schrijver
• Jack Tramiel (1928-2012), Pools-Amerikaans ondernemer (Commodore)
• Jerzy Kosinski (1933-1991), Joods-Pools-Amerikaans schrijver
• Jurek Becker (1937-1997), schrijver
• Daniel Libeskind (1946), Joods-Pools-Amerikaans architect
• Andrzej Bartkowiak (1950), filmregisseur
• Marek Dziuba (1955), voetballer
• Jacek Ziober (1965), voetballer
• Piotr Soczyński (1967), voetballer
• Tomasz Wieszczycki (1971), voetballer
• Marcin Zając (1975), voetballer
• Marek Saganowski (1978), voetballer
• Izabella Miko (1981), actrice en model
• Ebi Smolarek (1981), voetballer
• Paweł Golański (1982), voetballer

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Łódź op Wikimedia Commons.

51° 46' NB, 19° 27' OL