Aleksandr Litvinenko

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Aleksandr Valterovitsj Litvinenko (Russisch: Александр Вальтерович Литвиненко) (Voronezj, 4 december 1962 - Londen, 23 november 2006) was een Russische voormalig veiligheidsdienstmedewerker en dissident.

Litvinenko was een ex-KGB kolonel en ex-FSB luitenant-kolonel die op 43-jarige leeftijd in Londen overleed. Hoewel hij van origine Russisch was, werd hij in oktober 2006 genaturaliseerd tot Brits staatsburger. Hij werd op 1 november 2006 met vergiftigingsverschijnselen in een Londens universitair ziekenhuis opgenomen. Aanvankelijk vermoedde men dat het een thalliumvergiftiging betrof. Na zijn overlijden bleek uit een rapport van het ziekenhuis dat het om polonium-210 ging. Op 17 december maakte de Britse politie bekend dat Litvinenko een 10 maal dodelijke dosis polonium was toegediend. Politiewoordvoerders gaven aan niet te weten of dat wijst op amateurisme van de daders, of dat dit onderdeel van het signaal was dat de moordenaars wilden afgeven. De gebruikte hoeveelheid polonium kostte naar schatting 7,6 miljoen euro^[1]. Later onderzoek wees uit dat het gif via een theepot in het Londense Millennium Hotel is toegediend^[2].

Litvinenko's dood werd al snel in het kader van zijn felle tegenstand tegen de regering-Poetin geplaatst. Zo beweerde hij in 1998 dat er door de Russische overheid een moord complot tegen de naar het Verenigd Koninkrijk gevluchte Russische zakenman Boris Berezovski op touw was gezet. Verder zou volgens hem de FSB achter aanslagen in 1999 op appartementen in Moskou hebben gezeten, aanslagen waarvan de Tsjetsjenen de schuld kregen waardoor een nieuwe Tsjetsjeense oorlog begonnen kon worden. Ook beweerde hij dat de FSB Al Qaida-leiders in Dagestan zou hebben getraind. De periode voor zijn opname in het ziekenhuis die zou uitlopen op zijn dood was Litvinenko op zoek naar de daders van de moord op de Russische journaliste, publiciste en mensenrechtenactiviste Anna Politkovskaja die op 7 oktober 2006 het leven liet. Om deze reden(en) zou Litvinenko volgens zichzelf^[3] en anderen zijn vergiftigd door de Russische overheid.

In een brief die Litvinenko op zijn sterfbed schreef meldde hij:

Mogelijk lukt het u om een mens tot zwijgen te brengen, maar het geluid van het protest uit de hele wereld zal u, meneer Poetin, voor de rest van uw leven in de oren klinken^[4].

Poetin, zelf een voormalig inlichtingen officier, ontkent alle betrokkenheid. Op 1 december verklaarde de Britse inlichtingendienst dat zij de betrokkenheid van Poetin bij de vergifitiging uitsluit. Ze zoeken de schuldige bij "criminele elementen binnen de Russische staat"^[5].

Enige tijd voor zijn dood had Litvinenko gevlucht Yukos-leider Leonid Nevzlin (hoogste functionaris na Chodorkovski) een dossier overhandigd in zijn vluchtoord Tel Aviv. Volgens Nevzlin bevatte dit dossier informatie over wat er gebeurde met mensen die tegen de opsplitsing van Yukos waren, inclusief verdwenen, gedode en gevangen gezette personen en de relaties van de Russische overheid hierbij.

Bij een van de mensen waar Litvinenko contact mee had op de dag van zijn vermoedelijke vergiftiging (de Italiaanse geleerde Mario Scaramella) is ook besmetting met een hoeveelheid polonium geconstateerd. Ondertussen is de Ierse regering ook een onderzoek gestart naar de ziekte van de voormalige Russische premier Jegor Gajdar. Het aantal radioactief besmette locaties in Londen is sinds de gebeurtenis vastgesteld op 24. Een gevangengezette ex-FSB-functionaris, Trepasjkin verklaarde dat hij Litvinenko al in 2002 had gewaarschuwd dat de FSB een doodseskader had ingesteld om hem te vermoorden.

Ahmed Zakajev de minister van Buitenlandse zaken van de onafhankelijkheidsregering van Tsjetsjenië heeft aangegeven dat Litvinenko kort voor zijn vergiftiging zich zou hebben bekeerd tot de Islam. Litvinenko zou ook volgens de Islamitische tradities zijn begraven^[6]. Zakajev verklaarde verder dat Litvinenko gewenst had in Tsjetsjenië begraven te worden, zodra dit mogelijk was.

Eind januari 2007 werd bekend dat de Engelse recherche ruimschoots bewijs heeft vergaard tegen twee verdachten (Andrej Loegovoj en Dmitri Kovtoen). Echter omdat deze beide in Rusland woonachtig zijn kan niet tot vervolging overgegaan worden. Volgens de Engelse krant The Sun is de zaak hiermee opgelost en gesloten.^[7] Kroongetuige in deze zaak is Yuri Shvets.