Alfred Birney

Alfred Alexander Birney (Den Haag, 20 augustus 1951) is een Nederlands schrijver, essayist en columnist.

Levensloop

Alfred Birney is geboren uit een Indisch-Nederlandse(Indo) vader en een Nederlandse moeder. De Nederlandse voorouders van zijn vader waren uit het achttiende-eeuwse Schotland afkomstig, vandaar de Engelse achternaam. Alfred Birney groeide op in Den Haag tot zijn dertiende bij zijn ouders, daarna tot zijn achttiende in internaten in Voorschoten, Arnhem en Scheveningen. Hij leidde een bohemien bestaan tot zijn vijfentwintigste, zette zijn eerste verhalen op papier maar gooide ze weg. Hij werd gitaarleraar en introduceerde in tijdschriftpublicaties het gecombineerde noten- en tabulatuurschrift voor gitaristen, dat later grote navolging kreeg.

Toen hij rond zijn dertigste zijn loopbaan als musicus moest opgeven door een onherstelbare beschadiging aan zijn linkerhand, ging hij serieus verder met schrijven. Hij debuteerde in 1987 met de roman Tamara’s lunapark. In 1991 kreeg hij voor zijn oeuvre (1987-1991) de literaire G.W.J. Paagman-prijs uitgereikt onder een commissie voorgezeten door Aad Nuis. Zijn bloemlezing Oost-Indische inkt. 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren (1998) veroorzaakte veel beroering en polemiek binnen kringen van de Indische literatuur. Twee van zijn belangrijkste romans, Vogels rond een vrouw (1991) en De onschuld van een vis (1995), werden respectievelijk in 2000 en 2002 in vertaling in Indonesië uitgebracht. Van 2002 tot 2005 was Alfred Birney verbonden als columnist bij de Haagsche Courant, een baan die hij moeilijk kon combineren met zijn literaire werk. Zijn onaflatende verdediging van de multiculturele samenleving werd hem niet altijd in dank afgenomen.

Alfred Birney is een representant van de Tweede Generatie Indische schrijvers, een groep waartoe onder meer Marion Bloem, Adriaan van Dis, Theodor Holman en Ernst Jansz gerekend worden. Vanwege de complexe en verouderende term ‘Indisch’ laten moderne literatuurwetenschappers deze groep schrijvers allengs onder de noemer ‘postkoloniale literatuur’ vallen. Alfred Birney verzet zich persoonlijk tegen categorisering van zijn persoon - niet van een deel van zijn werk - in zijn bundel essays Yournael van Cyberney (2001). Sommige romans en verhalen vertonen inderdaad geen spoor van het koloniale verleden van zijn familie. Een constante factor is de herinnering, die altijd een hoofdmotief in zijn boeken vormt, vooral die aan de internaten waarin hij opgroeide. In zijn roman Het verloren lied (2000) lijkt de schrijver tot een synthese van zijn uiteenlopende motieven te komen.

Na acht jaar van zwijgen kwam Alfred Birney onlangs terug met de novelle Rivier de Lossie. Een Indische muzikant gaat in Schotland op zoek naar zijn familiegeschiedenis en raakt in de ban van een betoverende vrouw die hij meent te herkennen uit The Ferryman’s Daughter, een onbekende ballade van Donovan. Naar zijn zeggen in een interview in Den Haag Centraal is dit boek de eerste uit een drieluik.

Bibliografie

• 1987 - Tamara’s lunapark (roman)
• 1989 - Bewegingen van heimwee (roman)
• 1991 - Vogels rond een vrouw (roman)
• 1995 - De onschuld van een vis (roman)
• 1996 - Sonatine voor zes vrouwen (roman)
• 1998 - Oost-Indische inkt. 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren (bloemlezing)
• 1999 - Fantasia (verhalen)
• 2000 - Het verloren lied (roman)
• 2001 - Yournael van Cyberney (essays, polemieken, schetsen)
• 2009 - Rivier de Lossie (novelle)
• 2010 - Rivier de IJssel (novelle)
• 2010 - De taart en de kat

Bronnen

• Johan Diepstraten. De kunst van het schrijven. Arnhem: 2000.
• Wilfred Jonckheere. Dans op een choreografie van gisteren. De Indo-romans van Alfred Birney. *Tydskrif vir Nederlands & Afrikaans 8ste Jaargang, nr 2, december 2001.
• Theo D’Haen. Europa Buitengaats. Amsterdam: 2002.
• Indische Letteren. De Tweede Generatie. Achttiende jaargang, nr 4, dec 2003.

Trivia

• Alfred Birney trad op in de documentaire De Indische Diaspora, deel I: De Birnies, een Indische familie uit Deventer. Regie: Joop de Jong & Liane van der Linden. Rotterdam: 1997.
• Alfred Birney schreef enkele didactische boeken voor gitaar.

Externe links

• Dans op een choreografie van gisteren. De Indo-romans van Alfred Birney
• BNTL (Bibliografie van de Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap)
• DBNL (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse letteren)
• Publiekscatalogus Koninklijke Bibliotheek
• Catalogus Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV)
• Alfred Birneys roman Bewegingen van heimwee in Hollands Decor – 1991 (YouTube)
• Alfred Birney op de Pasar Malam Besar – 1999 (YouTube)
• Alfred Birney in gesprek met Wim Willems – 2007 (YouTube)
• Weblog Alfred Birney
• Website Alfred Birney
• Over Rivier de Lossie
• Recensie Rivier de Lossie