Apollo 11

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Apollo 11
Missie-insigne
Missie-insigne
Missiestatistieken
Missienaam Apollo 11
Call Sign (CSM) Columbia
Call Sign (LM) Eagle
Bemanning 3
Lancering 16 juli, 1969
13:32:00 UTC
Kennedy Space Center
LC 39a
Maanlanding 20 juli, 1969
20:17:40 UTC
0° 40' 26.69" N,
23° 28' 22.69" O
Mare Tranquillitatis
(Sea of Tranquility)
Landing 24 juli, 1969
16:50:35 UTC
13° 19' N — 169° 9' W
Verblijf op maan 21 u 36 m 20 s
Duur maanwandeling 2 u 31 m 40 s
Aantal banen om de maan 30
Totale missieduur 195 u 18 m 35 s
Bemanning Apollo 11 (L-R: Armstrong, Collins, en Aldrin)
Bemanning Apollo 11 (L-R: Armstrong, Collins, en Aldrin)
Portaal  Portaalicoon   Ruimtevaart

Apollo 11 was de missie van het Apolloprogramma die voor het eerst mensen op de Maan zette. De bemanning van de Apollo 11 bestond uit de astronauten Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins.

Achtergrond[bewerken]

President John F. Kennedy drukte op 25 mei 1961 zijn wens als volgt uit om binnen afzienbare tijd mensen op de Maan te laten landen: "I believe that this nation should commit itself to achieving the goal, before this decade is out, of landing a man on the Moon and returning him safely to the Earth."[1] Vertaald in het Nederlands: "Ik geloof dat deze natie zich moet verplichten om als doel te stellen, voordat dit decennium voorbij is, een mens op de Maan te laten landen en hem veilig terug te brengen naar de Aarde".

Bemanning van de Apollo 11[bewerken]

De bemanning bestond uit Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins. In een bijeenkomst, die pas openbaar werd na de publicatie van Armstrongs biografie in 2005, werd het aan Armstrong overgelaten of Aldrin vervangen moest worden door Jim Lovell. Na er een nacht over geslapen te hebben, zei Armstrong dat hij Aldrin wilde aanhouden. Als reden gaf Armstrong dat hij met Aldrin altijd goed had samengewerkt. Een vervanging zou Lovell onofficieel het laagstgeklasseerde bemanningslid maken en Armstrong vond dat de voormalige commandant van Gemini 12 beter verdiende. Hij zei dat Lovell het recht had een volgende keer opnieuw commandant te zijn.[2]

Armstrong aangesteld als eerste maanwandelaar[bewerken]

In maart 1969 besloot NASA dat Armstrong de eerste mens op de Maan moest worden, deels omdat de leiding hem zag als iemand zonder een groot ego.[3] Op een persconferentie op 14 april 1969 werd het ontwerp van de maanlander als de reden gegeven waarom het Armstrong zou worden; het luik opende rechts naar binnen waardoor het voor Aldrin, wiens werkpositie rechts in de maanlander was, moeilijk zou zijn om als eerste het toestel te verlaten. Verder vond men - puur protocollair gezien, zo werd gezegd - dat de gezagvoerder de eerste moest zijn om de maanlander te verlaten.[4]

Begin van de missie[bewerken]

Op 16 juli 1969 werd de Saturnus V-raket met de LM "Eagle" (maanlander) en CSM "Columbia" (Command Service Module/commando- en servicemodule) gelanceerd om 13:32 UTC (9:32 uur plaatselijke tijd) van lanceerplatform 39A op het Kennedy Space Center. Armstrongs hartslag bereikte 110 slagen per minuut.[5] De Apollo-capsule was ruim, vergeleken met die van Armstrongs eerdere Geminivluchten. De astronauten konden zich vrij bewegen, wat gezien werd als de mogelijke hoofdreden waarom niemand van de bemanning last kreeg van ruimteziekte.[6]. Op 20 juli (UTC), op ongeveer 100 km van het maanoppervlak, scheidde de maanlander met Armstrong en Aldrin van de CSM, waarin Collins alleen achterbleef.

Mannen op de Maan[bewerken]

Uiteindelijk daalde Aldrin met Armstrong in de maanlander Eagle af naar het maanoppervlak, terwijl Collins achterbleef in het ruimtevaartuig Columbia. Twee minuten en 21 seconden voor de landing nam Armstrong de besturing over van de maanlander, omdat de automatische landing dreigde plaats te vinden in een gebied met veel kleine kraters en "rotsblokken zo groot als Volkswagens". Om gewicht te besparen was er niet veel brandstof aan boord. Op een gegeven moment kreeg Armstrong bericht van NASA dat er nog voor 60 seconden brandstof in de tanks zat. Exact was dat niet op de seconde aan te geven. Er was een onzekerheidsfactor van 20 seconden. Uiteindelijk zette Armstrong de maanlander neer in een vlak gebied. NASA liet weten dat er nog voor 20 seconden brandstof over was geweest. Na de missie, terug op Aarde, werd echter berekend dat er nog voor 45 seconden brandstof in de tanks zat. Naderhand vertelde Armstrong dat als de brandstof was opgeraakt, de maanlander een vrije val van vijftien meter hoogte had aangekund. Als de maanlander bij die val niet meer dan vijftien graden scheef op het maanoppervlak terecht was gekomen, hadden ze veilig van het maanoppervlak kunnen opstijgen.[7] De maanlanding vond plaats om 20:17:39 UTC, 20 juli, 1969.[8] De schotelvormige uiteinden van de landingspoten drongen ± 5 cm in de maanbodem door; de uitlaat van de afdalingsmotor ± 30 cm.[9] Aldrin merkte op, dat de afdaalmotor geen krater liet ontstaan.[10] Overigens beschikten de Apollo-astronauten over een prikstok, om onverhoeds wegzakken in onverwacht dikke stoflagen te voorkomen.[11]

Eerste voet op de Maan[bewerken]

Het officiële NASA-vluchtplan voorzag in een rustperiode van vijf uur slaap voordat aan de maanwandeling begonnen werd, maar Armstrong verzocht om de wandeling eerder in de avond, Houston tijd, uit te voeren, omdat hij en Aldrin ervan overtuigd waren dat ze de slaap niet konden vatten. Zes uur en zesenveertig minuten later begon Armstrong aan zijn maanwandeling. De druk in de Eagle werd gelijkgemaakt aan die op de Maan, het luik werd geopend en Armstrong stapte naar buiten.

Armstrong stapt als eerste mens op de Maan (tv-beelden).

Aangekomen onderaan de ladder, zei Amstrong: "I'm going to step off the LEM now" (verwijzend naar de maanlander). Hij draaide zich om en zette zijn linkervoet op het maanoppervlak om 2:56 UTC, 21 juli, 1969,[12] om vervolgens te zeggen: "That's one small step for [a] man, one giant leap for mankind."[13], ofwel in het Nederlands: "Dat is een kleine stap voor [een] mens, een reuzensprong voor de mensheid". Toen Armstrong zijn beroemde uitspraak deed, werden zijn woorden rechtstreeks uitgezonden via de Voice of America, BBC en talrijke andere tv- en radiostations ter wereld. Geschat wordt dat 450 miljoen mensen zijn zin gehoord hebben,[14] op een toenmalige wereldpopulatie van 3,631 miljard mensen.[15]

"That's one small step for (a) man, one giant leap for mankind" (radio-opname)

"Man" of "a man"?[bewerken]

Armstrong had besloten de zin uit te spreken na een stortvloed van gedachten na de lancering.[16] Op Aarde had hij van velen adviezen gekregen en de kranten hadden er vol mee gestaan met wat hij als eerste kon gaan zeggen.

De opname had geen "a" voor "man", wat de zin tegenstrijdig maakt: man (mens of man) is in een dergelijke context synoniem aan mankind (mensheid). NASA en Armstrong hielden jarenlang vol dat de "a" toch was uitgesproken, terwijl Armstrong verklaarde dat hij nooit de fout zou hebben gemaakt om het lidwoord niet uit te spreken, maar na herhaald luisteren naar de opname gaf Armstrong toe dat hij de "a" vergeten moet hebben.[13] Armstrong zei naderhand dat hij "hoopt dat de geschiedenis mij de ruimte toekent om het lidwoord te vergeten en begrijpt dat het zeker de intentie was om het uit te spreken, ook al is het niet gebeurd - hoewel het in werkelijkheid toch gezegd zou kunnen zijn".[17]

Sinds 2006 wordt geclaimd dat een akoestische analyse van de opnamen de aanwezigheid van de gemiste "a" aantoont.[13][18] Peter Shann Ford, een computerprogrammeur uit Australië, construeerde een digitale audio analyse en claimt dat Armstrong daadwerkelijk "a man" zei, maar dat de "a" niet hoorbaar was door de beperkingen van de toenmalige technologie.[13][19][20] Ford en James R. Hansen, de officiële biograaf van Armstrong, gaven de bevindingen aan Armstrong en vertegenwoordigers van NASA, die hun eigen analyse maakten.[21] Het onderzoek van Ford is overigens gepubliceerd op zijn eigen website en niet, na gecontroleerd te zijn door experts, in een wetenschappelijk tijdschrift. De linguïsten David Beaver en Mark Liberman schreven dat ze de correctheid van Fords claims in twijfel trekken.[22] Hoewel Armstrong de analyse van Ford "overtuigend" vond,[23] zei hij te prefereren dat in gedrukte citaten een "a" tussen haakjes geschreven wordt.[24]

Na de eerste stappen maakte Armstrong enkele foto's. Hij werd onderbroken door NASA die hem opdroeg zo snel mogelijk monsters te verzamelen, conform het werkschema. Mochten de twee door welke reden dan ook plotseling moeten terugkeren, dan hadden ze tenminste maanstenen bij zich. Hij had hiervoor een zak op kniehoogte hangen waar de monsters ingingen. Geheel ongevaarlijk was het verzamelen niet. Een miniem gat in het ruimtepak kon de dood betekenen. Een beschadiging zou hij ook kunnen oplopen als hij bij het wandelen op de grond zou vallen. De bepakking die hij droeg hielp daarbij niet. Die was net zo zwaar als zijn eigen lichaamsgewicht. Doordat de zwaartekracht op de Maan maar een zesde deel is van die op Aarde, wogen hij en bepakking in totaal 26 kilo.

Werkzaamheden op de Maan met Aldrin[bewerken]

Ongeveer een kwartier na de eerste stap, volgde Aldrin om de tweede mens te worden die voet zette op de Maan. Vervolgens begon het duo aan zijn opdracht om te onderzoeken hoe een mens zich op het maanoppervlak kan voortbewegen. Al snel werd een plakkaat onthuld om hun vlucht en landing te herdenken en plantten ze de nationale vlag van de Verenigde Staten. Deze had aan de bovenkant een metalen staaf om hem horizontaal te houden. Doordat die niet helemaal uitgetrokken was en de vlag strak opgevouwen en verpakt was geweest, leek het alsof de vlag wapperde.[25] Kort na het planten van de vlag telefoneerde president Richard Nixon vanuit het Witte Huis met een vooraf samengestelde korte boodschap. Nixon sprak ongeveer een minuut, waarna Armstrong in ongeveer dertig seconden een dankwoord uitsprak.[26]

Armstrong en Aldrin zetten vervolgens een pakket meetinstrumenten op het maanoppervlak. Daarna liep Armstrong naar wat nu bekendstaat als de Oostkrater,[27] een wandeling van 59 m en de langste die Armstrong of Aldrin op de Maan maakte. In totaal verzamelden ze 21,32 kilo stenen. Dit geschiedde om veiligheidsredenen met een mechanische schop. Door het zware rugpak bestond het gevaar dat de astronauten hun evenwicht zouden verliezen en een fatale val op scherpe maanstenen zouden maken.[28] Met behulp van een boor nam Aldrin een bodemmonster tot een diepte van bijna 13 cm. Eén experiment met betrekking tot het nemen van bodemmonsters ging niet door wegens tijdgebrek.[29] Armstrongs laatste opdracht was het achterlaten van een klein pakket gedenktekens ter nagedachtenis aan de overleden Soviet-kosmonauten Joeri Gagarin en Vladimir Komarov en de eveneens bij een ruimtemissie omgekomen Apollo 1-astronauten Gus Grissom, Ed White en Roger B. Chaffee.

Op de maan werden ongeveer honderd kleurenfoto's geschoten.[30] De meeste fotowerkzaamheden werden uitgevoerd door Armstrong die een Hasselblad-camera gebruikte. Van Armstrong zelf zijn vijf foto's gemaakt.[31]

Vertrek van de Maan[bewerken]

Om 17:54 UTC op 21 juli stegen de twee astronauten op. Ze koppelden om 21:35 UTC aan de commandomodule met Collins.

De reis eindigde op 24 juli. Om 16:21 UTC werden de commando- en servicemodule gescheiden, en een half uur later landden de drie mannen in de Grote Oceaan, waar ze werden opgepikt door de USS Hornet.

De commandmodule "Columbia" staat tentoongesteld in het National Air and Space Museum te Washington D.C. De stijgtrap van de maanlander "Eagle" is op een onbekende plek op de Maan te pletter geslagen, de daaltrap staat nog altijd onaangeroerd op haar oorspronkelijke landingsplaats.

Tijdens deze missie werd een laserreflector geplaatst. Hiermee kon NASA meten dat de afstand tussen de Maan en de Aarde jaarlijks met 3,8 centimeter toeneemt.

In Event of Moon Disaster[bewerken]

Een voorstel hoe te handelen als de astronauten van Apollo 11 door een of andere oorzaak niet meer naar de Aarde konden terugkeren, werd onder de titel In Event of Moon Disaster door William Safire aan het Witte Huis gestuurd. Het voorstel bevatte een eerste aanzet voor een door Nixon op televisie voor te lezen toespraak.[32][33]

Volgens het voorstel zou na het verbreken van de radiocontacten een religieuze dienst vergelijkbaar met een begrafenis op zee gehouden worden.

Maanwandeling[bewerken]

Missie Maanwandelaars Start Einde Duur Missie
EVA1 Apollo 11 Neil Armstrong
Buzz Aldrin
21 juli 1969
02:56 UTC
21 juli 1969
05:27 UTC
2 uur, 31 minuten allereerste wandeling op de maan

Foto's van de missie[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Vlak voor hun vertrek van de Maan bemerkten Armstrong en Aldrin dat een van hen, wellicht met zijn ruimtepak, een knop had afgebroken die nodig was om de motor waarmee ze weer op moesten stijgen te starten. Het probleem werd opgelost door een pen in het ontstane gat te steken. Dit incident werd pas jaren later geopenbaard.
  • In 2003 werd door het veilingbedrijf Swann in New York het Apollo XI LM Data Card Book te koop aangeboden. Het bestaat uit zestien genummerde pagina’s op elf losse bladen. Alle gegevens zijn opgeschreven tijdens de maanlanding door Armstrong (110 gegevens) en Aldrin (ruim 180 gegevens). De waarde werd geschat op 200.000 tot 300.000 dollar. Het bracht uiteindelijk 200.000 dollar op.[34]
  • In maart 2012 vond Jeff Bezos, na een zoektocht van een jaar, de raketmotoren van Apollo 11 terug op de bodem van de Atlantische Oceaan, op een diepte van 4200 m. Zijn intentie is ze op te duiken en ze in een museum ten toon te stellen, maar als formele eigenaar moet NASA toestemming geven.[35]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Voetnoten en referenties
  1. (en) "Man on the moon: Kennedy speech ignited the dream" | CNN.com
  2. Hansen 2005, p. 338
  3. Hansen 2005, ch. 25.
  4. Expeditions to the Moon, chapter 8, p. 160.
  5. Hansen 2005, p. 410
  6. Hansen 2005, pp. 411–412.
  7. Apollo 11 Lunar Surface Journal
  8. Jones, Eric M.. The First Lunar Landing, time 109:24:48 De weergave van de seconden verschilt in de diverse logboeken van de NASA.
  9. Operatie maan, 1969, uitgeverij Sijthoff, auteur: Chriet Titulaer blz. 168
  10. Operatie maan, 1969, uitgeverij Sijthoff, auteur: Chriet Titulaer, blz. 170
  11. Operatie maan, 1969, uitgeverij Sijthoff, auteur: Chriet Titulaer, blz. 35
  12. Harland, David (1999). Exploring the Moon: The Apollo Expeditions. ISBN 1-85233-099-6
  13. a b c d Mikkelson, Barbara; David Mikkelson. One Small Misstep: Neil Armstrong's First Words on the Moon. Snopes.com. Urban Legends Reference Pages (October 2006) Geraadpleegd op September 19, 2009
  14. Heil, Alan L. (2003). Voice of America: A History. ISBN 0-231-12674-3
  15. Information Please world statistics Geraadpleegd op October 2, 2007
  16. Hansen, James R.. Armstrong's Abbreviated Article: Notes from the Expert. Language Log (October 3, 2006) Geraadpleegd op August 28, 2007
  17. Nickell, Duane S., Guidebook for the scientific traveler: visiting astronomy and space, Rutgers University Press, 2008, p. 175 ISBN 978-0-8135-4374-1.
  18. Goddard, Jacqui. "One small word is one giant sigh of relief for Armstrong", The Times, October 2, 2006. Geraadpleegd op August 28, 2007.
  19. Ford, Peter Shann. Electronic Evidence and Physiological Reasoning Identifying the Elusive Vowel "a" in Neil Armstrong's Statement on First Stepping onto the Lunar Surface (reprint). CollectSpace.com (September 17, 2006) Geraadpleegd op August 28, 2007
  20. "Software finds missing 'a' in Armstrong's moon quote", CNN.com, October 1, 2006. Geraadpleegd op August 28, 2007.
  21. Smith, Veronica. "Armstrong's Moon landing speech rewritten", Cosmos Magazine, October 2, 2006. Geraadpleegd op August 29, 2007.
  22. * Language Log. One small step backwards (including audio)
  23. Carreau, Mark. High-tech analysis may rewrite space history. Houston Chronicle (September 29, 2006) Geraadpleegd op September 30, 2006
  24. Famous Lost Word In Armstrong's 'Mankind' Quote. NPR (August 25, 2012) Geraadpleegd op August 27, 2012
  25. Greene, Nick. A Lunar Odyssey. Apollo 11 Mission. About.com Geraadpleegd op August 28, 2007
  26. Hansen 2005, pp. 505–506.
  27. http://apod.nasa.gov/apod/ap070720.html
  28. Operatie maan, 1969, uitgeverij Sijthoff, auteur: Chriet Titulaer, blz. 162
  29. Operatie maan, 1969, uitgeverij Sijthoff, auteur: Chriet Titulaer, blz. 167
  30. http://www.hq.nasa.gov/alsj/a11/a11.summary.html
  31. "AS11-40-5886" Apollo Lunar Surface Journal. March 2, 2010. Retrieved May 13, 2011.
  32. (en) In Event of Moon Disaster tekst van de toespraak
  33. (en) The Story of a Tragedy That Was Not to Be
  34. http://www.forumrarebooks.com/messages/item/41.html
  35. Motoren maanraket gevonden NOS.nl, 29 maart 2012