Arabidopsis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arabidopsis
Zandraket (Arabidopsis thaliana)
Zandraket (Arabidopsis thaliana)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Malviden
Orde: Brassicales
Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Geslacht
Arabidopsis
(DC.) Heynh. (1842)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Arabidopsis is een geslacht van kruidachtige planten uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae).

Het zijn kleine bloeiende planten, die verwant zijn aan kool (Brassica). Dit geslacht is van belang voor de wetenschap omdat de zandraket (Arabidopsis thaliana) er deel van uitmaakt, een van de modelorganismen voor de genetica en moleculaire biologie van planten. Het is de eerste plantensoort waarvan het volledige genoom in kaart werd gebracht.

Herclassificatie van het geslacht Arabidopsis[bewerken]

Binnen het geslacht Arabidopsis worden negen soorten en acht ondersoorten erkend. Deze beperking is gebaseerd op morfologische en moleculair onderzoek door O'Kane en Al-Shehbaz, (1997, 2003) en anderen.

Hun bevindingen bevestigen dat soorten die vroeger geclassificeerd werden onder de naam Arabidopsis polyfyletisch zijn. De meest recente herclassificatie verplaatste twee soorten van Cardaminopsis en Hylandra evenals drie soorten van Arabis naar het geslacht Arabidopsis. Het sloot ook vijftig soorten uit dit geslacht uit, deze zijn verplaatst naar Crucihimalaya, Beringia, Olimarabidopsis, Pseudoarabidopsis, en Lanhedgea.

Alle Arabidopsis-soorten komen van nature voor in Europa en twee van de soorten hebben een breed verspreidingsgebied dat zich ook over Noord-Amerika en Azië uitstrekt.

Cytogenetica[bewerken]

Cytogenetische analyse heeft aangetoond dat het haploïde chromosoom getal variabel is en n = 5, 8 en 13 kan zijn.

Arabidopsis thaliana (zandraket) heeft n = 5 en de DNA-analyse was in 2001 voltooid.

Arabidopsis suecica heeft n = 13 (5+8), het is een amfidiploide soort ontstaan door kruising van Arabidopsis thaliana en Arabidopsis arenosa.

Arabidopsis neglecta heeft n = 8, dit geldt ook voor de ondersoorten van Arabidopsis halleri.

Verschillende ondersoorten van Arabidopsis lyrata en Arabidopsis arenosa kunnen 2n (diploïde) of 4n (tetraploïde) zijn.

Per 2005 zijn Arabidopsis cebennensis, Arabidopsis croatica, en Arabidopsis pedemontana nog niet geanalyseerd.

Lijst van soorten en ondersoorten[bewerken]

Verspreiding: Het natuurlijke verspreidingsgebied beslaat vrijwel geheel Europa tot centraal Azië, en is wereldwijd ingeburgerd.
Verspreiding: Scandinavië en de Baltische staten
Arabidopsis suecica is een amphidiploïde. Het is een kruising tussen Arabidopsis thaliana en de diploïde Arabidopsis arenosa.
Arabidopsis arenosa subsp. arenosa
Verspreiding: Europa: van nature voorkomend in Oostenrijk, Wit-Rusland, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Kroatië, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Macedonië, Polen, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Zwitserland, Oekraïne, en de Balkan; verwilderd in België, Denemarken, Estland, Finland, Nederland, Noorwegen, Rusland (Siberië) en Zweden; afwezig in Albanië, Griekenland, Midden en Zuid-Italië en Turkije.
Arabidopsis arenosa (L.) Lawalrée subsp. borbasii
Verspreiding: Oost België, Tsjechië, Noord-Oost Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Polen, Roemenië, Slowakije, Zwitserland, Oekraïne. Mogelijk in Denemarken.
Verspreiding: Karpaten (Polen, Roemenië, Slowakije en aangrenzende Ukraine).
Verspreiding: Bosnië, Kroatië.
Verspreiding: Zuidoost-Frankrijk.
Verspreiding: Noordwest-Italië en vermoedelijk uitgestorven in aangrenzend Zuidwest-Zwitserland.
Arabidopsis lyrata subsp. lyrata
Verspreiding: Noordoost-Europees Rusland, Alaska, Canada (Ontario, westelijk in British Columbia) en zuidoosten en midden van de Verenigde Staten (Vermont zuidelijk tot in het noorden van Georgia en Mississippi ,noordwaarts tot in Missouri en Minnesota).
Arabidopsis lyrata subsp. petraea L.
Verspreiding: Oostenrijk, Tsjechië, Engeland, Duitsland, Hongarije, IJsland Ierland, N. Italië, Noorwegen,Rusland (Siberië) en Verre Oosten), Schotland, Zweden, Oekraïne, Noord-Amerika (Alaska en Yukon). Schijnbaar uitgestorven in Polen.
Arabidopsis lyrata (L.) O'Kane & Al-Shehbaz subsp. kamchatica (Fischer ex DC.)
Verspreiding: Alaska, Canada (Yukon, Mackenzie District, British Columbia, noord Saskatchewan), Aleoeten, Siberië, Korea, Noord-China, Japan, en Taiwan.
Arabidopsis halleri subsp. halleri
Verspreiding: Oostenrijk, Kroatië, Tsjechië, Duitsland, Noord en midden Italië, Polen, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Zwitserland en zuidelijk Oekraïne. Waarschijnlijk geïntroduceerd in Noord-Frankrijk en uitgestorven in België
Arabidopsis halleri subsp. ovirensis Wulfen
Verspreiding: Albanië, Oostenrijk, Italië, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Oekraïne
Arabidopsis halleri subsp. gemmifera Matsumura
Verspreiding: Rusland, Verre Oosten, noordoosten van China, Korea, Japan en Taiwan

Geherclassificeerde soorten[bewerken]

De volgende soorten werden vroeger als soorten binnen Arabidopsis beschouwd, maar zijn nu elders ondergebracht.

  • Arabidopsis bactriana
  • Arabidopsis brevicaulis = Crucihimalaya himalaica
  • Arabidopsis bursifolia = Beringia bursifolia DC.
  • Arabidopsis campestris = Crucihimalaya wallichii Hook.f. & Thomson
  • Arabidopsis dentata Allion) = Murbeckiella pinnatifida Lam.
  • Arabidopsis drassiana
  • Arabidopsis erysimoides = Erysimum hedgeanum
  • Arabidopsis eseptata = Olimarabidopsis umbrosa Botschantsev & Vvedensky
  • Arabidopsis gamosepala = Neotorularia gamosepala Hedge
  • Arabidopsis glauca = Thellungiella salsuginea
  • Arabidopsis griffithiana = Olimarabidopsis pumila Stephan
  • Arabidopsis himalaica = Crucihimalaya himalaica
  • Arabidopsis huetii Boissier = Murbeckiella huetii Boissier
  • Arabidopsis kneuckeri Bornmüller = Crucihimalaya kneuckeri Bornmüller
  • Arabidopsis korshinskyi = Olimarabidopsis cabulica Hook.f. & Thomson)
  • Arabidopsis lasiocarpa = Crucihimalaya lasiocarpa Hook.f & Thomson
  • Arabidopsis minutiflora Hook.f. & Thomson = Ianhedgea minutiflora Hook.f & Thomson
  • Arabidopsis mollis = Beringia bursifolia DC.
  • Arabidopsis mollissima = Crucihimalaya mollissima C.A. Meyer
  • Arabidopsis monachorum W.W. Smith = Crucihimalaya lasiocarpa W.W. Smith
  • Arabidopsis mongolica Botschantsev = Crucihimalaya mongolica Botschantsev
  • Arabidopsis multicaulis = Arabis tibetica
  • Arabidopsis novae-anglicae = Neotorularia humilis C.A. Meyer
  • Arabidopsis nuda Bélanger = Drabopsis nuda Bélanger
  • Arabidopsis ovczinnikovii = Crucihimalaya mollissima C. A. Meyer
  • Arabidopsis parvula Schrenk = Thellungiella parvula Schrenk
  • Arabidopsis pinnatifida Lam. = Murbeckiella pinnatifida Lam.
  • Arabidopsis pumila Stepha = Olimarabidopsis pumila Stephan
  • Arabidopsis qiranica = Sisymbriopsis mollipila Maximowicz
  • Arabidopsis richardsonii = Neotorularia humilis C.A. Meyer
  • Arabidopsis russeliana = Crucihimalaya wallichii Hook.f. & Thomson
  • Arabidopsis salsuginea Palla = Thellungiella salsuginea Pallas
  • Arabidopsis sarbalica = Crucihimalaya wallichii Hook.f. & Thomson
  • Arabidopsis schimperi Boissier = Robeschia schimperi Boissier
  • Arabidopsis stenocarpa = Beringia bursifolia DC.
  • Arabidopsis stewartiana = Olimarabidopsis pumila Stephan
  • Arabidopsis stricta Cambessèdes = Crucihimalaya stricta Cambessèdes
  • Arabidopsis taraxacifolia = Crucihimalaya wallichii Hook.f. & Thomson
  • Arabidopsis tenuisiliqua = Arabis tenuisiliqua K.H. Rechinger & Köie, Anz. Math-Nat. Kl. Oesterr. Akad. Wiss. 7: 5. 1954.
  • Arabidopsis tibetica = Crucihimalaya himalaica Edgeworth
  • Arabidopsis tibetica Hook.f. & Thomson = Arabis tibetica
  • Arabidopsis toxophylla Bieberstein = Pseudoarabidopsis toxophylla (Bieberstein)
  • Arabidopsis trichocarpa Neotorularia humilis C.A. Meyer
  • Arabidopsis trichopoda Turczaninow = Beringia bursifolia DC.
  • Arabidopsis tschuktschorum Jurtsev = Beringia bursifolia DC. A. tuemurnica = Neotorularia humilis C.A. Meyer
  • Arabidopsis verna Koch = Drabopsis nuda Bélanger
  • Arabidopsis virgata Nuttall ex Torrey & A. Gray = Beringia bursifolia DC.
  • Arabidopsis wallichii Hook.f. & Thomson = Crucihimalaya wallichii Hook.f. & Thomson
  • Arabidopsis yadungensis

Bronnen[bewerken]

  • O'Kane Jr, S.L. & I.A. Al-Shehbaz. (1997) A synopsis of Arabidopsis (Brassicaceae): Novon (7) 323–327
  • Al-Shehbaz, Ihsan A., O'Kane, Steve L. (2002) Taxonomy and Phylogeny of Arabidopsis (Brassicaceae) The Arabidopsis Book : - pp.1-22. online versie hier
  • O'Kane Jr, S.L., and I.A. Al-Shehbaz. (2003) Phylogenetic position and generic limits of Arabidopsis (Brassicaceae) based on sequences of nuclear ribosomal DNA: Annals of the Missouri Botanical Garden 90 (4):603-612 2003
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Ecologisch tuinieren – Arabidopsis.