B61-kernwapen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
B61 in uiteengenomen toestand.
B61 onderhoud.
Gereed voor gebruik

Het B61-kernwapen, voor 1968 bekend als TX-61, werd in 1963 ontworpen en gebouwd door het Los Alamos National Laboratory te New Mexico. De B61 is een van de laatste eerstelijns thermonucleaire wapens die ook na het einde van de Koude Oorlog in de voorraad van de Verenigde Staten werden gehandhaafd.

De B61 vrijevalbom is een geheel ander wapen dan de oude Martin Matador. Deze kruisraket uit de jaren 50 van 20e eeuw werd in eerste instantie als B-61 onbemande bommenwerper aangeduid.

Ontwikkeling[bewerken]

Het wapen kwam voort uit een in 1961 gestart project voor lichtgewicht, gestroomlijnde kernwapens. De productie en ontwerpfase startte in 1965 en serieleveringen begonnen, na een serie technische moeilijkheden, in 1968.

Gegevens[bewerken]

B61 thermonucleaire vrijeval bom
Typen B61-1 tm 11
Productie aantal 3155 (alle typen samen)
Gebruiker USAF, USN, NAVO
Operationeel 1968 - heden
In de vlucht instelbare sterkte 0.3 t/m 340 kiloton TNT
Lengte 3.58 m t/m 3,94 m afhankelijk van wapenconfiguratie
Diameter 0.33 m
Gewicht 320 kg
Minimale afwerphoogte 15 m
Inzetmode airburst, groundburst, free fall contact, laydown

Van het wapen bevinden zich circa vanaf 2002 1925 stuks in reserveopslag en zijn circa 1265 op diverse vliegbases in de wereld operationeel. Het wapen werd gedurende zijn operationele leven weinig veranderd; alleen de eerste versies zijn op diverse punten t.a.v. de veiligheid verbeterd.

Er zijn in totaal 9 B61 versies gemaakt; elke versie is voorzien van hetzelfde omhulsel maar bezit andere sterktespecificaties. De laatste versie is de B61 Model 11, die in 1997 werd uitgebracht. Deze bom heeft een zeer hoog doordingend vermogen die hem uitermate geschikt maakt als diep indringende bunkerbuster.

In verband met de operationele geheimhouding werden alle aircrews in eerste instantie gebriefd om nooit rechtstreeks over een B61 te spreken maar het wapen aan te duiden met termen als "vorm", "zilveren kogel", of "externe lading".

Standaard inzetbaar op[bewerken]

B61 Toepasbaar op de vliegtuigtypen
USAF B-1 Lancer, B-2 Spirit, B-52 Stratofortress, FB-111 Aardvark, North American F-100 Super Sabre, Lockheed F-104 Starfighter, Republic F-105 Thunderchief, F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon, Lockheed Martin F-117 Nighthawk.
USN A-4 Skyhawk, Grumman A-6 Intruder, A-7 Corsair, F/A-18 Hornet, F/A-18E Super Hornet, S-3 Viking.
NAVO De Duitse en Italiaanse Panavia Tornado IDS vliegtuigen en de F-35 Lightning II en Eurofighter Typhoon kunnen zowel de B61 als zijn Engelse gelijke, de WE.177, afwerpen. De Nederlandse en Belgische F-16 alleen de B61.

Hoewel de aantallen nooit officieel werden vrijgegeven heeft een onafhankelijk onderzoek door het Natural Resources Defence Council opgeleverd dat er circa 480 stuks bij USAF eenheden in diverse Europese landen operationeel moeten zijn. In Nederland op de vliegbasis Volkel en in België op de vliegbasis Kleine-Brogel. Deze worden onderhouden door detachementen van de vliegbasis Spangdahlem in Duitsland.[1]

Ontwerp[bewerken]

Nucleaire B61-componenten.

De B61 is een wapen met variabele sterkte dat is ontworpen voor supersonisch transport. Hij heeft een gestroomlijnd omhulsel dat bestand is tegen extreme hitte, druk en hoge snelheden. De B61 Model 11 is een bom met extreem doordringend vermogen. Het wapen heeft een versterkt omhulsel dat verarmd uranium bevat en is uitgerust met een vertragingsontsteking. Hierdoor duikt het wapen eerst een aantal meters de grond in voordat het explodeert. Versterkte ondergrondse constructies worden hierdoor beschadigd of uitgeschakeld.[2] Model 11 weegt 540 kg, werd vanaf 1994 ontworpen en vanaf 1997 operationeel ter vervanging van het oudere B53 type met een megaton bereik. Van dit type had men destijds een klein aantal speciaal voor inzet tegen versterkte ondergrondse doelen bewaard. Er zijn circa 50 Model 11 bommen gemaakt. De springlading bestaat uit een aangepaste Model 7 bom. Momenteel is de eerstelijns bommenwerper voor dit wapen de B-2 Spirit.

De meeste versies van de B61 bezitten een parachute vertraging; momenteel gebruikt men een kevlar remparachute van 7.4 m diameter die het wapen tijdens zijn vrije val afremt. Dit geeft het afwerpende vliegtuig niet alleen extra tijd om verder van het explosiepunt weg te komen maar laat het wapen tevens onbeschadigd op de grond vallen.

Het wapen kan worden afgeworpen bij snelheden tot mach 2 en vanaf een minimale hoogte van 15 m. (50 ft). Het kan worden ingesteld voor een luchtexplosie, voor een grondexplosie of voor een explosie na een bepaalde ingestelde tijd nadat het wapen op de grond terecht is gekomen. Voor de meeste versies wordt gebruikgemaakt van radargeleide ontsteking.

De B61 is een wapen van variabele sterkte in het kiloton bereik. De officiële USAF aanduiding is Full Fusing Option (FUFO) maar de technici die aan het wapen werken hebben het in de volksmond over een dial-a-yield (kies je sterkte) wapen.

  • de tactische versies (Modellen 3, 4 en10) kunnen – afhankelijk van de versie - worden ingesteld op een sterkte van 0.3, 1.5, 5, 10, 60, 80 of 170 kiloton.
  • de strategische versie (Model 7) kent 4 sterkten met een maximum van 340 kiloton.

Diverse bronnen zijn het niet eens over de sterkte van de bunkerbuster Model 11; de fysieke componenten hiervan zijn blijkbaar gelijk aan die van het strategische Model 7. Het inmiddels in 2001 gedeclassificeerde Nuclear Posture Review [3] zegt dat de B-61-11 slechts 1 enkele sterkte heeft; sommigen schatten deze op 10 kiloton, anderen op de 340 kiloton maximumsterkte van Model 7.

De eerste uitvoeringen (Modellen 0, 1, 2 en 5) zijn inmiddels al gedeactiveerd en uit de inventaris verwijderd. De modellen 6, 8 en 9 werden vanwege technische fouten al voor de productie geschrapt. De bedoeling is om de huidige modellen 3, 4, 7 en 10 vanaf 2020 om te bouwen tot het nieuwe model 12 met een levensduur van 20 jaar.[4]

Voetnoten[bewerken]

  1. Hans M. Kristensen/Natural Resources Defense Council, U.S. Nuclear weapons in Europe (2005), article retrieved December 21, 2007.
  2. the nuclear information project: the B61-11
  3. Nuclear Posture Review [Excerpts]
  4. Congressional testimony by NNSA Deputy Administrator for Defense Programs Dr. Donald L. Cook, 30/10/2013

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]