Bouwfonds

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Bouwfonds is een voormalig Nederlands semi-overheidsbedrijf. De organisatie heette tot 2005 N.V. Bouwfonds Nederlandse Gemeenten. Dit is veranderd, nadat in 2000 de verzelfstandiging van Bouwfonds in gang gezet werd, waarna in 2005 de laatste aandelen werden overgedragen aan ABN AMRO. Het financieringsdeel ging in 2006 verder als SNS Property Finance. Vanaf 2009 is Bouwfonds nog alleen een merk binnen de huidige N.V. Rabovastgoedgroep en kwam uitgebreid in het nieuws wegens de vastgoedfraude.

Opbouw onderneming[bewerken]

Alle Nederlandse gemeenten waren aandeelhouder en hadden net als bij de Bank Nederlandse Gemeenten een belangrijke stem in het concern. Tevens werkten de Bank Nederlandse Gemeenten en Bouwfonds Nederlandse Gemeenten veel samen op financieel gebied.

De gemeentebesturen hebben hun belang niet zo maar opgegeven, dit heeft jaren geduurd. Het startte in 1997, toen aandelen Bouwfonds mochten worden verhandeld. Toch wilden vele gemeenten er nog niet aan om hun aandelen te verkopen; men zocht naar een goede overnamekandidaat met voldoende vermogen. Dat werd uiteindelijk ABN AMRO.

Tegenwoordig is het Bouwfonds opgesplitst in een aantal delen, waarvan het grootste deel in bezit is van de Rabobank en valt onder de RABO Bouwfonds groep. Een ander deel is eigendom geworden van SNS REAAL. Al eerder, begin 2006, waren Bouwfonds Hypotheken en de MNF bank overgegaan naar ABN AMRO.

Voor de splitsing bestond Bouwfonds uit de volgende onderdelen:

  • Bouwfonds Property Development
  • Bouwfonds Asset Mangement
  • Bouwfonds MAB
  • Bouwfonds Property Finance
  • Bouwfonds Hypotheken
  • Bouwfonds Fondsenbeheer
  • Rijnlandse Bank
  • MNF Bank
  • Stater NV
  • Bouwfonds Marginan

Achtergrond[bewerken]

Na de Tweede Wereldoorlog heerste er in Nederland schaarste aan goedkope koopwoningen, hetgeen één van de redenen was om het Bouwfonds op te richten. Eerst in 1946 als Bouwkas Drenthe, waar de toenmalige Drentse gemeenten aandeelhouder van waren. In de loop der jaren groeide het aandelenbezit tot meer dan 500 gemeenten door heel Nederland. Daarom werd de naam in de loop van de jaren vijftig gewijzigd in Bouwfonds Nederlandse Gemeenten.

Het Bouwfonds heeft door heel Nederland betaalbare woningen gebouwd. Daarnaast kon het Bouwfonds gemakkelijk geld lenen en subsidies krijgen van de Bank Nederlandse Gemeenten en van het Rijk. Voornamelijk leende het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening daarvoor geld.

In 1967 startte Bouwfonds ook een woningstichting namelijk ANWS, de Algemene Nederlandse Woningstichting. Dit was tot ver in de jaren negentig van de twintigste eeuw een organisatie die nauw was verweven met de Bouwfondsorganisatie. Mede door drastische veranderingen en reorganisaties is dat momenteel niet meer het geval. Bouwfonds was daarmee namelijk ook een belangrijke partij op het gebied van huurwoningen geworden, maar door de verzelfstandig van het Bouwfonds was een boedelscheiding noodzakelijk.

Het beleid was zo succesvol dat in de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw het Bouwfonds sterk groeide en een nieuw hoofdkantoor in het centraal gelegen Hoevelaken bouwde. Tot 1963 stond het hoofdkantoor in de Javastraat in Assen. Het Bouwfonds kocht het landgoed Hoevelaken met daarbij Huize Hoevelaken, destijds in het bezit van de familie Van Aalst. Naast het landgoed bouwde het Bouwfonds het nieuwe hoofdkantoor. Dit witte gebouw ligt ten oosten van het kasteel en is meerdere malen uitgebreid in de jaren zeventig, tachtig en negentig van de twintigste eeuw.

Vanaf de jaren tachtig[bewerken]

Vanaf eind jaren tachtig werd het Bouwfonds steeds zakelijker en minder semi-overheid. Dat kwam mede door de afbouw van Rijksregelingen in het kader van de Volkshuisvesting. Dit beleid werd na 1993 krachtig doorgezet door de toenmalige raad van bestuur van Bouwfonds Nederlandse Gemeenten. Het Bouwfonds ging zich meer op de commerciële projectontwikkeling richten in plaats van op de goedkope koopsector. Ook werd Bouwfonds Hypotheken een belangrijk onderdeel van het bedrijf.

De relatie met de aandeelhouders (de gemeenten) werd ook steeds zakelijker. De inmiddels 475 gemeenten wilden na lang aandringen wel hun belangen verkopen in Bouwfonds Nederlandse Gemeenten. Dit werd uiteindelijk op 26 augustus 1999 in het Amstel Hotel bekendgemaakt door Rijkman Groenink en Cees Hakstege en vanaf 1 januari 2000 in gang gezet. Het ABN AMRO concern nam geleidelijk alle aandelen over, waardoor Bouwfonds sinds 2005 een volledig commercieel bedrijf is geworden, los van de overheden. Deze overname vond plaats onder twijfelachtige omstandigheden, gelet op het hogere bod van ING.[1][2]Door problemen bij ABN AMRO werd het 100% belang van deze bank snel in verkoop gezet.

De afsplitsing in 2006: De geboorte van SNS Property Finance[bewerken]

In 2006 is Bouwfonds Hypotheken (samen met MNF Bank) overgegaan in de ABN-AMRO-HypothekenGroep (AAHG). Bouwfonds Property Finance werd aan SNS Reaal verkocht voor 810 miljoen euro [3][4] en ging verder onder de naam SNS Property Finance. De verliezen bij deze divisie werden in 2013 verantwoordelijk gesteld voor de nationalisatie van de gehele bank. Klokkenluider Hetty van de Laar schreef een boek, De ondergang van SNS Bank [5], over de frauduleuze ondergang[6] en werd vervolgens zelf door SNS beschuldigd van fraude.[7]

In december 2013 beschreven 5 journalisten van het Financieel Dagblad in een nieuw boek hoe Property Finance SNS Reaal meesleepte in het faillissement.[8] "De val van SNS Reaal"

Per 2014 werd Property Finance herdoopt in 'Propertize' en apart gezet van SNS Reaal. Het bedrijf moet in 10 jaar tegen de hoogst mogelijke opbrengst worden leegverkocht. Bij de start van Propertize is de waarde van het verleende krediet nog 4,8 miljard euro. De aandelen zijn tegelijkertijd voor 100% overgedragen aan het overheidsbedrijf NL Financial Investments (NLFI). [9]

Bouwfonds Asset Management, Bouwfonds Fondsenbeheer, Bouwfonds Property Development (ontwikkeling van woningen) en de overige onderdelen werden voor 845 miljoen euro verkocht aan Rabobank Nederland.[10]

De vastgoedfraude: Klimopzaak, fraude van naar schatting 250 miljoen euro[11][bewerken]

In de ochtend van donderdag 13 november 2007 werden door de FIOD op meer dan 50 locaties in Nederland, België en Zwitserland invallen gedaan in verband met de vastgoedfraude rondom Bouwfonds en Philips Pensioenfonds. Deze zaak zou bekend worden onder de codenaam de 'Klimopzaak'. De zaak was onder de aandacht van FIOD/ECD gebracht door het analytisch vernuft van belastinginspecteur Sonja de Lange, die nauwgezet de geldstromen had gevolgd.[12][13] De hoofdverdachte Jan van Vlijmen, eerder onderdirecteur van de Afdeling commercieel vastgoed bij Bouwfonds, werd ervan verdacht samen met zijn oom Nico Vijsma honderden miljoenen te hebben weggesluisd van Bouwfonds en Philips Pensioenfonds. Meerdere pensioenfondsdirecteuren werden ervan verdacht in ruil voor smeergeld vastgoed te hebben gekocht en verkocht tegen zeer ongunstige prijzen. Een van de eerste medeverdachte bedrijven, Willemsen Minderman Project Ontwikkeling BV., zou spookfacturen en veel te hoge facturen bij Bouwfonds hebben ingediend, om het geld daarna weer grotendeels door te moeten sluizen naar de verdachten. Deze vastgoedfraude wordt gezien als een van de meest omvangrijke zaken uit de Nederlandse geschiedenis. Bekende miljardairs zoals John Fentener van Vlissingen en Joop van den Ende verbraken net op tijd de relaties met sommige betrokkenen alhoewel het onderzoek later uitwees dat er bij hen geen sprake was van enige intentie tot fraude. [14]

Het Openbaar Ministerie heeft meer dan 40 personen en ruim 80 bedrijven als verdachten aangewezen. Jan van Vlijmen heeft, los van de strafzaak, in 2010 een schikking getroffen met het OM. De hoofdverdachte en zijn vennootschappen betaalden 70 miljoen aan het Philips pensioenfonds en de rechtsopvolger van Bouwfonds, de Rabo Vastgoedgroep. Het OM ontving zelf 5 miljoen als zijnde een boetebetaling.[15] Vastgoedman Harry Hilders kocht wel zijn strafvervolging af bij het OM. Naast een taakstraf van 120 uur betaalde hij 14,1 miljoen aan het OM.[16] Philips pensioenfonds ontving van hem 25,5 miljoen euro schadevergoeding.[17] Het was de grootste schikking ooit in Nederland. De betrokken directeuren van Willemsen Minderman Project Ontwikkeling BV. zijn bij de rechtbank veroordeeld tot 16 maanden celstraf. In hoger beroep bleef daar nog maar de helft van over. [18] Tijdens het hoger beroep bij het gerechtshof kwam in oktober 2012 boven tafel dat zij Bouwfonds 1,6 miljoen euro hadden betaald als schadevergoeding. Rechter Rino Verpalen kreeg na het voordragen van het gedicht van Hieronymus van Alphen een aantal wrakingsverzoeken tegen zich ingebracht. Het gedicht was het bekende kinderversje: Jantje zag eens pruimen hangen.Twee voormalig directeuren van Philips Pensioenfonds en een accountant kregen als enige nieuwe rechters toegewezen.[19]. De andere zaken mocht de rechter voortzetten.[20] Op 27 januari 2012 werden alle elf verdachten veroordeeld tot straffen die varieerden van 40 uur werkstraf tot 4 jaar cel voor hoofdverdachte Jan van Vlijmen.[21][22] De rechtbank te Haarlem maakte een voorlichtingsfilm voor het publiek.[23][24] Ook makelaar en televisiepresentator Harry Mens is verdachte in deze zaak.

Het proces tegen Nico Vijsma werd wegens ziekte van verdachte later gevoerd. De AFM diende tegen de accountant van het Philips Pensioenfonds een klacht in bij de tuchtrechter. Deze registeraccountant van KPMG had bij de controle van het jaarverslag 2006 van het Philips Pensioenfonds steken laten vallen [25] Ook Harry Mens trof een schikking met het Openbaar Ministerie wegens het opmaken van een valse factuur. Hij betaalde een boete van 20.000 euro en zijn bedrijf, Mens Makelaardij, betaalde een boete van 80.000 euro. De onderneming zou een factuur van anderhalf miljoen euro hebben verzonden aan Bouwfonds voor werkzaamheden die niet waren verricht. De schikking bestond ook uit het betalen van 650.000 euro aan Rabo Vastgoedgroep, waar Bouwfonds onderdeel van is geworden .[26][27] Als zeventiende verdachte moest notaris Jan Carel Kloeck van notariskantoor Kloeck Einarson zich op 20 november 2012 melden bij de Haarlemse rechtbank. [28] Op 26 mei 2014 volgde een ontnemingsvergoeding van 500.000 euro.[29] In 2013 was de notaris door de tuchtrechter uit zijn ambt gezet.

Nico Vijsma werd na een eis van 5 jaar in november 2012 tot 2 jaar cel veroordeeld en overleed reeds hangende zijn hoger beroep op 1 januari 2014.[30][31] Op 12 december 2012 kwam ook Edwin de Roy van Zuydewijn voor de rechter inzake een fraudebedrag van 238.000 gulden.[32][33] Op 13 augustus 2013 kreeg hij bij verstek een taakstraf van 100 uur,[34], welk vonnis op 9 oktober 2014 door het gerechtshof werd doorgehaald.[35]

Op 21 december werden de projectontwikkelaars Dennis L. en Hans v. T. in eerste aanleg tot respectievelijk 3 en 2,5 jaar celstraf veroordeeld. Zij zijn tegen dat vonnis in Hoger Beroep. Tijdens de eerste zittingen in de zaak tegen v.T. bleken dozen met (ontlastend) bewijs door het OM/FIOD te zijn achter gehouden.[36][37][38] Notaris Jan Carel[39] Kloeck ontving 21 december 2012 een straf van 5 maanden cel. [40][41] Op 23 oktober 2013 werd bekend dat Rabobank conservatoir beslag had gelegd op zijn woonhuis tot een bedrag van 21 miljoen euro. [42] Rabobank eist ook nog 33 miljoen euro van het bedrijf VolkerWessels.[43][44]

Voormalig financieel directeur van Bouwfonds Olivier Lambert werd door de rechtbank veroordeeld tot 3 jaar gevangenisstraf. Naast Rabo Bouwfonds en Philips pensioenfonds die al 107 miljoen euro van hem zouden eisen, wil ook het OM ruim 7 miljoen schadevergoeding ontvangen.[45] Op 30 juni 2014 werden twee ex-directeuren van de projectontwikkelaars Maapron Maarssen en Beverspoor veroordeeld tot 10 maanden cel. De rechtbank in Utrecht achtte bewezen dat Klaas P. en Cees G. deelnamen in de grote bouwfraudeconstructie de 'Klimopzaak'. [46]

Als 22e en laatste werd op 15 september 2014 bekend dat Harry Muermans werd gedagvaard. Het OM legde bij hem voorlopig beslag tot een bedrag van 1,8 miljoen euro.[47]

Boeken, theater en drama[bewerken]

  • Het boek "De vastgoedfraude" werd een bestseller. Auteurs Vasco van der Boon, Gerben van der Marel. ISBN 9046813193.
  • In 2012 kwam het vervolg uit: "De ontknoping" van dezelfde auteurs.[48]
  • Het toneelstuk "De verleiders: de casanova’s van de vastgoedfraude" was als eerste op 1 oktober 2012 te zien in het DeLaMar Theater. Dit toneelstuk was gebaseerd op de bestseller "De Vastgoedfraude" van Vasco van der Boon en Gerben van der Marel.[49]
  • De VPRO bracht in januari 2013 een vierdelige dramaserie op televisie, gebaseerd op de fraude bij Bouwfonds. Op basis van het boek De Vastgoedfraude schreven de broers Roeland en Marc Linssen het scenario voor deze miniserie.[50] "De ontmaskering van de Vastgoedfraude". [51]
  • Het boek uit december 2013: "De val van SNS Reaal" Vasco van der Boon en 4 coauteurs, ISBN 978-90-468-1691-2 [52]

Voetnoot[bewerken]

  1. http://www.z24.nl/bedrijven/bouw_vastgoed/artikel_129815.z24/_Verkoop_Bouwfonds_doorgestoken_kaart_.html
  2. http://www.z24.nl/bedrijven/bouw_vastgoed/artikel_129866.z24/Zalm_keurde_verkoop_Bouwfonds_aan_ABN_goed.html
  3. http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/1490190/2006/10/10/SNS-Reaal-neemt-Bouwfonds-Property-Finance-over.dhtml
  4. http://www.snsreaal.nl/pers/persbericht-1/sns-reaal-tekent-intentieverklaring-met-abn-amro-voor-aankoop-van-bouwfonds-property-finance.html
  5. http://www.gelderlander.nl/algemeen/economie/aantijging-rond-sns-smaad-en-kullekoek-1.4109900
  6. http://www.telegraaf.nl/dft/bedrijven/snsreaal/21224172/__10_vragen_over_SNS_Reaal__.html
  7. http://powervrouwen.blog.nl/aanraders/2013/11/21/sns-bank-doet-aangifte-tegen-klokkenluidster-hetty-vd-laar
  8. http://nieuwsuur.nl/video/586421-de-val-van-sns-reaal.html
  9. http://www.nuzakelijk.nl/beurs/3664856/sns-reaal-draagt-property-finance.html
  10. http://www.architectenweb.nl/aweb/redactie/redactie_detail.asp?iNID=7827
  11. Verdeeld tussen een schade van 150 miljoen voor Philips pensioenfonds en 100 miljoen voor Bouwfonds
  12. http://www.deondernemer.nl/entertainment/350885/De-vrouw-van-n-kwart-miljard.html
  13. http://www.mmwb.nl/mannen-mv/t-u-v/vlijmen-jan-van/
  14. http://www.quotenet.nl/Nieuws/Wessels-Pieper-Fentener-van-Vlissingen-in-Vastgoedfraude-27551
  15. http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Economie/269279/Schikking-van-75-miljoen-in-vastgoedfraudezaak.htm?rss=true
  16. http://www.beurs.nl/nieuws/binnenland/3062073/schikking-40-miljoen-in-vastgoedfraudezaak
  17. http://www.nrc.nl/nieuws/2012/01/27/179669/index.php
  18. http://www.rechtspraak.nl/Organisatie/Gerechtshoven/Amsterdam/Nieuws/Pages/Vastgoedfraude-Bouwfonds-twee-faciliterende-verdachten-veroordeeld-tot-gevangenisstraf.aspx
  19. http://www.brabantsdagblad.nl/regios/8361773/Philips-Pensioenfonds%3A-rechter-gewraakt-om-pruimenversje.ece
  20. ECLIECLI:NL:RBHAA:2011:BQ0076 ECLIECLI:NL:RBHAA:2011:BQ0083 ECLIECLI:NL:RBHAA:2011:BQ0082 ECLIECLI:NL:RBHAA:2011:BQ0078 ECLIECLI:NL:RBHAA:2011:BQ0070
  21. http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BV2194&vrije_tekst=klimop
  22. http://www.rechtspraak.nl/Organisatie/Rechtbanken/Haarlem/Nieuws/Pages/Gevangenisstraffentot4jaarinvastgoedfraudeKlimop.aspx
  23. http://www.rechtspraak.nl/Organisatie/Rechtbanken/Haarlem/Nieuws/Pages/KortefilmKlimop-zaak.aspx Na 1.45 komen de playmobilpoppetjes
  24. http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/opmerkelijk/rechtbank-legt-klimopzaak-uit-met-playmobil
  25. http://www.accountant.nl/Accountant/Nieuws/FD+AFM+pakt+accountant+aan.aspx
  26. Harry Mens betaalt forse boete voor 'valse factuur', RTL Nieuws, 29 mei 2012
  27. Harry Mens treft schikking met OM, NOS.nl, 29 mei 2012
  28. http://fd.nl/Print/krant/Pagina/Ondernemen/728908-1210/om-vervolgt-notaris-om-fraude-rond-bouwfonds_bron_fd_krant
  29. http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/22668162/__Boete_notaris_vastgoedfraude__.html
  30. http://www.rtl.nl/components/financien/rtlz/nieuws/2012/48/nico-v-krijgt-2-jaar-cel-voor-vastgoedfraude.xml
  31. http://www.nujij.nl/economie/vastgoedfraudeur-nico-vijsma-overleden.26536673.lynkx
  32. http://www.ad.nl/ad/nl/1038/Rotterdam/article/detail/3359797/2012/12/07/Edwin-de-Roy-van-Zuydewijn-voor-de-rechter.dhtml
  33. http://www.telegraaf.nl/binnenland/21772931/__Straf_geeist_tegen_de_Roy_van_Zuydewijn__.html
  34. http://www.telegraaf.nl/binnenland/21806173/__Straf_De_Roy_van_Zuydewijn__.html
  35. ECLIECLI:NL:GHAMS:2014:4124
  36. http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BY7053&vrije_tekst=klimop
  37. http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BY7052&vrije_tekst=klimop
  38. http://www.nu.nl/economie/2988613/celstraffen-3-jaar-vastgoedfraude.html
  39. http://www.quotenet.nl/Nieuws/Twee-jaar-cel-geeist-tegen-notaris-vastgoedfraudeur-Jan-van-Vlijmen-43643
  40. http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BY7075&vrije_tekst=klimop
  41. http://www.refdag.nl/nieuws/anp/binnenland/notaris_krijgt_5_maanden_cel_in_klimopzaak_1_701396
  42. http://www.nu.nl/ondernemen/3609090/rabobank-legt-beslag-huis-klimop-notaris.html
  43. http://www.quotenet.nl/Nieuws/Dik-Wessels-moet-33-miljoen-kiepen-in-vastgoedfraude-25829
  44. http://www.vastgoedmarkt.nl/nieuws/2011/07/26/Miljoenenclaim-Rabobank-op-VolkerWessels-dochter
  45. http://www.vastgoedmarkt.nl/nieuws/2014/05/13/OM-eist-miljoen-van-ex-Bouwfonds-directeur
  46. http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3681524/2014/06/30/10-maanden-cel-na-meedoen-bouwfraude.dhtml
  47. http://www.wijlimburg.nl/nieuws-overzicht/fd-harry-muermans-kan-worden-gedagvaard-voor-bouwfondsphilips-zaak/
  48. http://www.nieuwamsterdam.nl/de-ontknoping-de-vastgoedfraude-voor-de-rechter
  49. http://delamar.nl/actueel/de-vastgoedfraude-op-toneel/
  50. http://www.mediajournaal.nl/2012/09/27/vpro-dramaserie-over-vastgoedfraude.html
  51. [1] Toelichting bij Pauw en Witteman op 10-1-2013
  52. http://www.volkskrant.nl/vk/nl/12404/Staat-nationaliseert-SNS-Reaal/article/detail/3563617/2013/12/17/SNS-negeerde-advies-tegen-overname-Property-Finance.dhtml

Externe link[bewerken]

  • [2] Bron Vastgoed Fraude
  • [3] Bron Vastgoed Fraude
  • Website van het Bouwfonds