Declinatie (Latijn)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Latijn maakt gebruik van suffixen om de declinatie aan te geven. Er zijn in het Latijn vijf declinaties, namelijk:
- A-groep (1): stamklinker van deze woorden is een -a, woorden die bij deze groep horen, hebben een genitivus enkelvoud op -ae.
- O-groep (2): stamklinker van deze woorden is een -o, woorden van deze groep hebben een genitivus enkelvoud op -i.
- MK-groep (3): de stam van deze woorden eindigt op een medeklinker, woorden van deze groep hebben een genitivus enkelvoud op -is.
- U-groep (4): stamklinker van deze woorden is een -u, woorden die tot deze groep behoren, hebben een genitivus enkelvoud op -us.
- E-groep (5): stamklinker van deze woorden is een -e, woorden die bij deze groep horen, hebben een genitivus enkelvoud op -ei.
De declinatie van een woord bepaalt niet direct het geslacht van het woord. Het geslacht van het woord hangt in eerste instantie af van de betekenis van het woord. Als een woord bijvoorbeeld een mannelijk beroep uitdrukt, is het mannelijk, ongeacht volgens welke declinatie het woord verbogen wordt. Wel is het zo dat in sommige groepen de meeste woorden van hetzelfde geslacht zijn.
- A-groep (1): de meeste woorden zijn vrouwelijk. (Geen onzijdige woorden in deze groep.)
- O-groep (2): woorden met een nominativus op -um zijn onzijdig, de rest is meestal mannelijk.
- MK-groep (3): woorden in deze groep kunnen zowel mannelijk, vrouwelijk als onzijdig zijn.
- U-groep (4): woorden met een nominativus op -u zijn onzijdig, de rest is meestal mannelijk.
- E-groep (5): de meeste woorden zijn vrouwelijk. (Geen onzijdige woorden in deze groep.)
Volgens deze declinaties worden woorden verbogen zoals de zelfstandige naamwoorden in deze tabel.
| zelfstandige naamwoorden | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A-declinatie | O-declinatie | MK-declinatie | U-declinatie | E-declinatie | |||||
| vrl. -a | mnl. -us | onzijdig -um | mannelijk | vrouwelijk | onzijdig | mnl. & vrl. | onzijdig -u | mnl. & vrl. | |
| enkelvoud | |||||||||
| nominativus | serva | servus | bellum | pater | mater | nomen | manus | cornu | res |
| genitivus | servae | servi | belli | patris | matris | nominis | manus | cornus | rei |
| dativus | servae | servo | bello | patri | matri | nomini | manui | cornui | rei |
| accusativus | servam | servum | bellum | patrem | matrem | nomen | manum | cornu | rem |
| ablativus | serva | servo | bello | patre | matre | nomine | manu | cornu | re |
| vocativus | serva | serve | bellum | pater | mater | nomen | manus | cornu | res |
| meervoud | |||||||||
| nominativus | servae | servi | bella | patres | matres | nomina | manus | cornua | res |
| genitvus | servarum | servorum | bellorum | patrum | matrum | nominum | manuum | cornuum | rerum |
| dativus | servis | servis | bellis | patribus | matribus | nominibus | manibus | cornibus | rebus |
| accusativus | servas | servos | bella | patres | matres | nomina | manus | cornua | res |
| ablativus | servis | servis | bellis | patribus | matribus | nominibus | manibus | cornibus | rebus |
| vertaling | |||||||||
| slavin | slaaf | oorlog | vader | moeder | naam | hand | hoorn | ding | |