Determinatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Determinatie is in de biologie het 'op naam brengen' van een planten- of diersoort, dat wil zeggen identificeren, of bepalen tot welk taxon (bijvoorbeeld geslacht, soort, ondersoort of variëteit) een bepaald exemplaar behoort.

Voor de determinatie wordt vaak gebruikgemaakt van determinatietabellen of determinatiesleutels, aan de hand waarvan men door het beantwoorden van vragen over waarneembare kenmerken van het exemplaar naar een nieuwe vraag wordt geleid tot er uiteindelijk nog maar een mogelijkheid over is. Een binaire sleutel is een vragenlijst waarbij iedere vraag steeds maar twee mogelijk antwoorden heeft. Vooral bij oudere determinatietabellen komt het voor dat er gekozen moet worden uit meer dan twee mogelijkheden.

Een boek met een lijst van alle soorten planten van een bepaald gebied heet een flora; tegenwoordig heet dat vaak ook standaardlijst. Flora's zijn meestal voorzien van determinatietabellen, een aanduiding van de status van de soort in het betreffende gebied, vaak ook van beschrijvingen van het milieu waarin de soort wordt aangetroffen.

Voor in het veld bestaan voor enkele diergroepen waterdicht in plastic gesealde zoekkaarten. Daarop staan alleen afbeeldingen, meestal van de algemeenst voorkomende soorten. Soms worden alleen soorten uit een beperkt aantal habitats afgebeeld. Voor de Nederlandse weekdieren bestaan aparte zoekkaarten voor soorten die op het land leven, in het zoete water en die op het strand te vinden zijn. Omdat dergelijke kaarten niet alle soorten afbeelden is een determinatie nooit helemaal zeker en moet men als men zekerheid wil toch een tabel of handboek raadplegen.

Bij slakken en andere ongewervelde dieren wordt de soort vaak bepaald op grond van de uitwendige kenmerken, zoals bij slakken de schelp. In bepaalde gevallen is daarmee geen zekerheid te verkrijgen en zal de anatomie dat moeten doen. Hoewel bepaalde betrekkelijk makkelijk te achterhalen anatomische kenmerken soms worden opgenomen zijn tabellen daar doorgaans niet voor bedoeld omdat anatomisch onderzoek alleen door specialisten gedaan kan worden.

Bij bloemplanten moet men vaak een volledig exemplaar hebben met bloemen omdat de bloemen de belangrijke determinatiekenmerken bevatten. Bij mossen, korstmossen of insecten zijn een goede loep of zelfs een microscoop en soms ook reagentia onontbeerlijk.

Voor soortenrijke groepen als bijvoorbeeld insecten zouden dergelijke tabellen zo groot worden dat ze onhandelbaar zouden zijn, zelfs voor het Nederlandse taalgebied; wel zijn er voor de meeste groepen (bijvoorbeeld voor bepaalde families van de kevers, zoals de Nederlandse loopkevers) soms moeilijk deeltabellen opgesteld. Deze zijn soms moeilijk verkrijgbaar.

Ook bestaan er determinatiesleutels voor in de natuur te vinden stenen, van krekels op grond van geluid e.a.

Voorbeelden[bewerken]

  • (nl) Boeken, M., K. Desender, B. Drost e.a., 2002. De Loopkevers van Nederland & Vlaanderen. Jeugdbonduitgeverij.
  • (nl) Gittenberger, E., A.W. Janssen, W.J. Kuijper, J.G.J. Kuiper, T. Meijer, G. van der Velde, & J.N. de Vries, 1998. De Nederlandse zoetwatermollusken. Recente en fossiele weekdieren uit zoet en brak water. Nederlandse Fauna 2. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & EIS-Nederland, Leiden, 288 pp. ISBN 90-5011-201-3
  • (nl) Meijden, R. van der, 1990. Heukels' Flora van Nederland, Wolters-Noordhoff, Groningen, 21e druk.
  • (nl) Mennema, J. (red.), 1994. Heimans, Heinsius en Thijsse's geïllustreerde flora van Nederland, uitgeverij Versluys, 23e druk.

Externe links[bewerken]

  • Catalogus jeugdbonduitgeverij Deze bevat veel boeken met sleutels.
  • Nederlandse Entomologische Vereniging - Bijna alle bestaande determinatiesleutels voor insecten zijn te vinden in de Bibliotheek van de Nederlandse Entomologische Vereniging (NEV).
  • Determineer.be Deze website indexeert determinatietabellen/sleutels en zoekkaarten die verspreid over het internet worden aangeboden en maakt deze gemakkelijk en snel raadpleegbaar.
  • Wildebijen.nl Online determinatiesleutel voor de Nederlandse bijen (vijf tot op soort niveau).
  • Zoekkaarten NMV Zoekkaarten voor de Nederlandse weekdierfauna