Fosforpentasulfide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fosforpentasulfide
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van fosforpentasulfide
Structuurformule van fosforpentasulfide
Molecuulmodel van fosforpentasulfide
Molecuulmodel van fosforpentasulfide
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
P4S10
IUPAC-naam fosforpentasulfide
Andere namen difosforpentasulfide, tetrafosfordecasulfide
Molmassa 444,545044 g/mol
SMILES
P12(=S)SP3(=S)SP(=S)(S1)SP(=S)(S2)S3
InChI
1S/P4S10/c5-1-9-2(6)12-3(7,10-1)14-4(8,11-1)13-2
CAS-nummer 1314-80-3
EG-nummer 215-242-4
PubChem 14817
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Schadelijk Milieugevaarlijk
Gevaar
H-zinnen H228 - H260 - H302 - H332 - H400
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P223 - P231+P232 - P273 - P370+P378 - P422
Hygroscopisch? ja
EG-Index-nummer 015-104-00-1
VN-nummer 1340
ADR-klasse Gevarenklasse 4.3
LD50 (ratten) (oraal) 389[1] mg/kg
LD50 (konijnen) (dermaal) 3160[1] mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur geel-groen tot grijs
Dichtheid 2,08[2] g/cm³
Smeltpunt 288[2] °C
Kookpunt 514[2] °C
Zelfontbrandings- temperatuur 142 °C
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Fosforpentasulfide of difosforpentasulfide is een anorganische verbinding van fosfor en zwavel, met als brutoformule P2S5. De stof komt echter gewoonlijk voor in de vorm van het dimeer tetrafosfordecasulfide of P4S10, dat een adamantaanachtige kooistructuur aanneemt. Het is een geel-groene tot grijze kristallijne vaste stof, die industrieel van belang is voor de bereiding van onder meer pesticiden en additieven voor smeeroliën.

Synthese[bewerken]

Fosforpentasulfide wordt bereid door zuiver fosfor en zwavel te reageren onder inerte atmosfeer bij een temperatuur van 300°C of meer:

\mathrm{4\ P\ +\ 10\ S\longrightarrow\ P_4S_{10}}

Het vloeibare reactieproduct wordt na stolling tot schilfertjes vermalen.

Eigenschappen[bewerken]

Fosforpentasulfide is hygroscopisch en in contact met water (ook met het vocht uit de lucht) vormt het het giftige en onwelriekende waterstofsulfide (H2S). Deze hydrolyse levert, naast waterstofsulfide, ook fosforzuur:

\mathrm{P_4S_{10}\ +\ 16\ H_2O\ \longrightarrow\ 4\ H_3PO_4\ +\ 10\ H_2S}

Toepassingen[bewerken]

Fosforpentasulfide wordt industrieel gebruikt bij de synthese van organische fosfor- en zwavelhoudende verbindingen, vooral van insecticiden en van zinkdialkyldithiofosfaten. Deze laatste zijn additieven die aan smeeroliën worden toegevoegd.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Fosforpentasulfide is een licht ontvlambare stof, en bij verbranding komen eveneens giftige en irriterende dampen vrij, waaronder fosforoxiden, zwaveloxiden. De thermolyse van fosforpentasulfide kan de toxische gassen fosfine en waterstofsulfide vrijstellen.

Het is irriterend voor ogen en huid. Het kan effecten hebben op het centraal zenuwstelsel.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Bron: MSDS van Acros Organics
  2. a b c (en) Gegevens van Fosforpentasulfide in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (geraadpleegd op 28 november 2007) (JavaScript vereist)