Hoger Instituut voor Wijsbegeerte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het presidentshuis aan het Kardinaal Mercierplein

Hoger Instituut voor Wijsbegeerte is de officiële naam voor de faculteit Wijsbegeerte aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Geschiedenis[bewerken]

De aanleiding voor de oprichting van het Instituut was de pauselijke encycliek Æterni patris waarin Leo XIII de studie van de scholastische traditie, en meer bepaald van Thomas van Aquino, met de bedoeling het Christelijk-religieuze en filosofische denken te beschermen tegen het opkomende wetenschappelijke Positivisme, door een synthese tussen geloof en moderne wetenschap tot stand te brengen, zoals in de Middeleeuwen door de scholastici was tot stand gebracht tussen geloof en aristotelisme.

In 1882 werd Désiré-Joseph Mercier aan de faculteit Godgeleerdheid benoemd tot titularis van de leerstoel thomistische wijsbegeerte. Opmerkelijk was dat er in het Frans werd gedoceerd en niet in het op dat ogenblik in kerkelijke kringen gebruikelijke Latijn. Onder impuls van de latere kardinaal Mercier gaf de paus in 1889 zijn goedkeuring voor de oprichting van het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte, ook wel Sint-Thomasschool genoemd. Het Instituut genoot door de pauselijke bescherming administratieve autonomie binnen de universiteit, wat leidde tot een conflict met toenmalige rector Abbeloos.

Het Instituut was georganiseerd als een interdisciplinair centrum voor onderzoek en onderwijs. De hoogleraren waren tegelijk aan een faculteit en aan het Instituut verbonden en zorgden zo voor een input vanuit de verschillende vakwetenschappen. Dit bijzondere statuut werd behouden tot 1991 (1983 voor het Institut supérieur de philosophie).

Rond de Tweede Wereldoorlog verschoof de aandacht naar modernere denkstromingen, waaronder de fenomenologie, het existentialisme, de psychoanalyse en bij uitbreiding alle andere strekkingen binnen de continentale filosofie.

Na de splitsing van de universiteit was het Institut supérieur de philosophie in 1978 de laatste afdeling van de Université Catholique de Louvain om Leuven te verlaten. Om de achterblijvende afdeling internationaal te positioneren werd een Engelstalig onderwijsprogramma opgericht. Onder meer onder invloed van het Engelstalige masterprogramma heeft er een uitbreiding van het onderwijsaanbod en de onderzoeksexpertise met betrekking tot de analytische filosofie plaatsgevonden.

Vandaag[bewerken]

Het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte huisvest vandaag de diverse filosofische activiteiten van de KU Leuven op zowel onderwijs- als onderzoeksvlak in het Neogotische gebouwencomplex aan het naar zijn stichter genoemde Kardinaal Mercierplein in het centrum van Leuven.

Het Instituut biedt ook onderdak aan het Husserl-Archief, waar de manuscripten van de Joodse filosoof en grondlegger van de fenomenologie, Edmund Husserl worden bewaard en alwaar blijvend onderzoek wordt verricht omtrent deze denkstroming. Daarnaast is het Instituut ook de uitgever van de filosofische tijdschriften Tijdschrift voor Filosofie en Ethische Perspectieven/Ethical Perspectives.

Naast de studenten die filosofie als een hoofdvak kiezen, trekt het Instituut vele studenten uit andere studierichtingen aan die een verkort programma als nevenstudie opnemen, tot 1993 het baccalaureaat genoemd. De studenten van het Nederlandstalige onderwijsprogramma zijn verenigd in de Nieuwe Filosofische Kring, de studenten van het Engelstalige onderwijsprogramma zijn georganiseerd onder de naam International Philosophy Students Association of IPSA. Het Instituut heeft ook een Alumni-vereniging met de naam Wijsgerig Gezelschap.

Cijfers[bewerken]

Momenteel telt het Instituut: [bron?]

  • Meer dan 30 Docenten en Hoogleraren
  • 80 Onderzoekers verdeeld over 6 onderzoekscentra
  • Ruim 100 Doctorandi
  • Ongeveer 750 studenten (waarvan ruim 50% internationale studenten)

Onderzoekscentra[bewerken]

  • Centrum voor Ethiek, Sociale en Politieke Filosofie
  • Centrum voor Logica en Analytische Wijsbegeerte
  • Centrum voor Metafysica en Filosofie van de Cultuur
  • De Wulf-Mansioncentrum voor Antieke, Middeleeuwse en Renaissancefilosofie
  • Husserl-Archief: Centrum voor Fenomenologie

Voorzitters en decanen[bewerken]

Het unitaire HIW
Na de splitsing
  • Albert Dondeyne (1968-1971)
  • André Wylleman (1971-1975)
  • Urbain Dhondt (1975-1991)
  • Carlos Steel (1991-2000)
  • André Van de Putte (2000-2006)
  • Antoon Vandevelde (2006-2013 )
  • Bart Raymaekers (2013- )

Hoogleraren[bewerken]

Bekende Emeriti[bewerken]

(geboortejaar - sterfjaar)

Bekende Alumni[bewerken]

Licentiaat/Master
Baccalaureus

Trivia[bewerken]

De stripfiguur Nero schreef zich in Het Rattenkasteel in als student aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte.

Externe link[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Struyker Boudier, C.E.M, Wijsgerig leven in Nederland en België 1880-1980, Leuven: Universitaire Pers Leuven, 1989, 8 vols.
Rector: Rik Torfs
Vicerector(en): Georges Gielen · Rik Gosselink · Katlijn Malfliet · Danny Pieters · Didier Pollefeyt · Wim Robberecht · Liliane Schoofs · Marc Depaepe
Faculteiten en doctoral schools: Groep Humane Wetenschappen: Theologie en Religiewetenschappen · Hoger Instituut voor Wijsbegeerte · Bijzondere Faculteit Kerkelijk Recht · Rechtsgeleerdheid · Sociale Wetenschappen · Economie en Bedrijfswetenschappen · Letteren · Psychologie en Pedagogische Wetenschappen · Doctoral School for the Humanities and Social Sciences · Groep Biomedische Wetenschappen: Geneeskunde · Farmaceutische Wetenschappen · Bewegings- en Revalidatiewetenschappen · Doctoral School of Biomedical Sciences · Groep Wetenschap & Technologie: Wetenschappen · Ingenieurswetenschappen · Bio-ingenieurswetenschappen · Industriële Ingenieurswetenschappen · Architectuur · Arenberg Doctoral School of Science, Engineering & Technology
Faciliteiten: Alma · Amerikaans College · Campuskrant · Centrum voor Levende Talen · Instituut voor Naamkunde en Dialectologie · Justus Lipsiuscollege · KADOC · Kasteel van Arenberg · Lakenhal · Leuvense universiteitsbibliotheken · Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving · Pauscollege · Rega Institute for Medical Research · Universitair Ziekenhuis Leuven · Vliebergh Senciecentrum
Studentenparticipatie: Bios · Ekonomika · Farmaceutica · Historia · Kring voor Internationale Betrekkingen · Landbouwkring · Leuvens Universitair Koor · Leuvense Overkoepelende KringOrganisatie · Medica · Medisoc · Scientica · Studentenraad Associatie Leuven · Universitair Harmonieorkest · Universitair Symfonisch Orkest · Veto · Vlaams Rechtsgenootschap · Vlaamse Technische Kring
Campussen: Leuven: Leuven · Heverlee · Gasthuisberg · Sint-Katelijne-Waver: De Nayer Instituut · Antwerpen: Sint-Andries · Carolus · Geel: Thomas More Geel · Aalst: Technologiecampus Aalst · Gent: Technologiecampus Gent · LUCA Sint-Lucas Gent · Brussel: LUCA Sint-Lukas Brussel · Hogeschool-Universiteit Brussel · Kortrijk: Kulak · Brugge en Oostende: Kulab · Diepenbeek: KHLim
Associatie KU Leuven: Groep T - Internationale Hogeschool Leuven · LUCA School of Arts (Hogeschool voor Wetenschap & Kunst · Hogeschool Sint-Lukas Brussel) · Hogeschool-Universiteit Brussel · Hogeschool Thomas More · Katholieke Hogeschool Leuven · Katholieke Hogeschool Limburg · Katholieke Hogeschool Sint-Lieven · Katholieke Hogeschool Vives
Internationaal: CESAER · Coimbragroep · European University Association · LERU
Historisch: Oude Universiteit Leuven · Rijksuniversiteit Leuven · Katholieke Universiteit van Mechelen · Leuven Vlaams · Université catholique de Louvain