Intrinsieke factor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Intrinsieke factor (ook wel intrinsic factor genoemd) is een glycoproteïne dat door de pariëtale cellen in de maagwand wordt geproduceerd in respons op dezelfde prikkels die de secretie van HCl (zoutzuur) bepalen. Het is noodzakelijk voor de absorptie van vitamine B12 (extrinsieke factor). Koppeling aan intrinsieke factor aan (vitamine B12) is noodzakelijk voor opname van vitamine B12 via actief transport ter hoogte van de dunne darm. Bij de mens wordt het intrinsieke factor eiwit gecodeerd door het GIF-gen op chromosoom 11.

Bij binnenkomst in de maag wordt vitamine B12 gebonden aan haptocorrine (alias HC, O-factor, transcobalamine I, TCN1), een glycoproteïne. Het resulterende complex komt in de twaalfvingerige darm, waar enzymen uit de de alvleesklier haptocorrine verteren. In het minder zure milieu van de dunne darm, kan vitamine B12 vervolgens binden aan intrinsieke factor. Dit nieuwe complex reist naar het ileum, waar speciale epitheelcellen het opnemen via endocytose. In de cel dissocieert vitamine B12 nogmaals en bindt aan een ander eiwit, transcobalamine II (TCN2). Dit nieuwe complex verlaat de epitheelcellen om naar de lever vervoerd te worden.

Klinische significantie[bewerken]

Bij pernicieuze anemie, een auto-immuunziekte, richten antistoffen zich tegen intrinsieke factor of pariëtale cellen zelf. Dit kan leiden tot een onvoldoende capaciteit om intrinsieke factor aan te maken, resulterend in malabsorptie van vitamine B12, en de daaropvolgende megaloblastaire anemie. Atrofische gastritis kan ook leiden tot intrinsieke factor deficiëntie en bloedarmoede door schade aan de pariëtale cellen van de maagwand. Exocriene pancreasinsufficiëntie kan de normale dissociatie van vitamine B12 van de eiwitten in de dunne darm beletten, waardoor de absorptie via de intrinsieke factor complex onvoldoende kan plaatsvinden.

Bariatrische chirurgie (gastric bypass) is een andere bekende risicofactor voor de ontwikkeling van pernicieuze anemie.

Andere risicofactoren die bijdragen aan een tekort aan intrinsieke factor zijn maagtumoren, maagzweren en in het algemeen schade aan het maagslijmvlies, waaronder schade door overmatige consumptie van alcohol.

Bij de ziekte van Crohn is men niet in staat om vitamine B12 op te nemen in de dunne darm (ileum). Deze mensen krijgen daarom injecties met de actieve vorm van vitamine B12.