Kaki (plant)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Kaki | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Kaki |
|||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||||
| Diospyros kaki Thunb. (1780) |
|||||||||||||||||||
 Kaki boom |
De kaki (Diospyros kaki) is de economisch belangrijkste Diospyros, die wordt gekweekt voor zijn vruchten. Het is een tot 15 m hoge, bladverliezende, eenhuizige of tweehuizige boom met een afgeronde, open kruin. De alternerend geplaatste, leerachtige bladeren zijn ovaal en tot 25 x 10 cm groot. Ze zijn van boven glanzend en donkergroen en aan de onderkant bezet met een zilverbruine beharing. Als ze in het najaar afvallen zijn ze geel tot rood van kleur. De mannelijke bloemen staan met drie bijeen in de bladoksels. De vrouwelijke bloemen staan solitair in de bladoksels. Het hout van de kakiboom is zeer hard en kan evenals ebbenhout gebruikt worden voor de fabricage van meubels.
De kaki komt van nature voor in de Himalaya en in de bergen van Myanmar, Thailand, Indochina, Korea en Japan. Wereldwijd wordt de kaki gekweekt in de subtropen en in de tropen hoger dan 1000 meter.
Sharonfruit (Diospyros kaki 'Sharon') lijkt op een vierkantige tomaat en is een belangrijk ras van de kaki uit de Sharonvallei in Israël. De vrucht is meestal pitloos en het vruchtvlees van het rijpe sharonfruit is lichtoranje, terwijl dat van de meeste andere kaki's donker-oranje gekleurd is. Dit ras is zeer goed houdbaar maar in harde toestand niet te eten wegens het hoge tanninegehalte, de vruchten worden chemisch behandeld (ethyleen) om zo de tannines te verwijderen en de vrucht hard eetbaar te maken.Dit procedé wordt ook bij andere variëteiten toegepast. De rijpe vrucht bevat ongeveer 20% suiker, is rijk aan vitamine C en smaakt naar dadels maar minder zoet. Tegenwoordig wordt sharonfruit ook in Albanië, Italië, Spanje, Brazilië, Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland geteeld.
Veel verwarring ontstaat doordat in groothandels, supermarkten, speciaalzaken e.d. de sharon verkocht wordt als synoniem voor kaki. Kaki is echter de verzamelnaam voor de vrucht van Diospyros kaki, net zoals peer de verzamelnaam is van alle rassen van het geslacht Pyrus. De Sharon is een merknaam en genoemd naar de Sharon-vallei in Israel waar de variëteit "Triumph" geteeld wordt en vermarkt onder het label "Sharon". Deze variëteit 'Triumph' is net zoals veel andere kaki's niet hard te eten door het hoge tannine-gehalte en wordt chemisch behandeld om de vrucht toch hard eetbaar te maken. Er bestaan nochtans talloze variëteiten die zonder behandeling wel hard te eten zijn.
De pomologie van Diospyros kaki is zeer complex. Om te beginnen is een kaki parthenocarp,wat wil zeggen dat er ook zonder bestuiving vruchten gevormd worden die dan uiteraard geen zaden bevatten.De vruchten van de botanische soort Diospyros kaki bevatten zelfs wanneer ze mooi oranje-rood gekleurd zijn en dus plukrijp zijn een zeer hoog tannine-gehalte waardoor de vrucht bijzonder wrang smaakt en in deze toestand niet eetbaar is. De vrucht moet narijpen en zacht worden waardoor de tanninen volledig verdwijnen en de vrucht zoet en aromatisch wordt. In de duizenden jaren dat de kaki reeds geteeld wordt zijn er echter rassen ontwikkeld waarbij deze eigenschap veranderd werd.Er bestaan éénvoudig gesteld 3 basistypen; 1)pca-soort of "pollination constant astringent": deze rassen zijn wrang en moeten narijpen tot ze zacht zijn ongeacht of er zaden aanwezig zijn of niet. 2)pcna-soort of "pollination constant non astringent": deze rassen zijn nooit wrang en kunnen hard gegeten worden ongeacht of er zaden aanwezig zijn of niet. 3)pvna-soort of "pollination variant non astringent": deze rassen kan men enkel hard eten als er (voldoende) zaden aanwezig zijn. Zaden scheiden namelijk een stof af die de tannines afbreekt en de vrucht hard eetbaar maakt. Wanneer er weinig zaden zijn kan het soms voorkomen dat slechts het gedeelte van de vrucht waar de zaden zitten hard eetbaar is, de rest smaakt wrang.
linksonder een onrijpe vrucht met een hoog tanninegehalte, rechtsonder een rijpe. |
|
|
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Diospyros kaki op Wikimedia Commons.
|
