Kosmodroom Bajkonoer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ligging

Het Kosmodroom van Bajkonoer (Kazachs: Байқоңыр ғарыш айлағы, Bayqoñır ğarış aylağı; Russisch: Космодром Байконур, Kosmodrom Bajkonoer) is de oudste en grootste raketlanceerplaats ter wereld. Het ligt op ongeveer 200 kilometer ten oosten van het Aralmeer, niet ver van de rivier Syr Darja.

Naam[bewerken]

Tijdens de Koude Oorlog moest de plaats van de basis geheim blijven voor het Westen, omdat er raketten met kernkoppen gelanceerd konden worden, daarom kreeg de basis de naam van een dorp 320 kilometer noordoostelijker: Bajkonoer. De stad die vlak naast de kosmodroom ligt, heette oorspronkelijk Leninsk, maar deze naam is in 1995 in Bajkonoer veranderd omdat er geen reden meer was om de basis geheim te houden.

Geschiedenis[bewerken]

Sovjet-periode[bewerken]

De bouw van de basis begon op 2 juni 1955. Het ligt vrij zuidelijk in de Sovjet-Unie, omdat een lancering dichter bij de evenaar meer gebruik kan maken van de draaiing van de aarde en daardoor een grotere lading kan vervoeren. Oorspronkelijk was de basis bedoeld voor de lancering van intercontinentale ballistische raketten, maar later werd deze uitgebreid tot een ruimtebasis. Dit was op vraag van Sergej Koroljov, hoofdontwerper van de R-7-raket, en was een van de duurste infrastructuren die de Sovjet-Unie liet bouwen. Er werden namelijk extra lanceerplatformen gebouwd, honderden kilometers wegen en spoorlijnen aangelegd en een heel dorp, Leninsk, met appartementen, scholen en andere voorzieningen voor de arbeiders en hun familie. Dit dorp groeide op deze wijze snel en kreeg de status van stad in 1966.

Russisch tijdperk[bewerken]

De Sojoez TMA-03M in Bajkonoer (december 2011)

Sinds de val van de Sovjet-Unie bevindt het zich in Kazachstan, hoewel het nog steeds wordt gehuurd door Rusland voor een prijs van 115 miljoen dollar per jaar.
Deze hoge prijs spoorde Rusland dan ook aan de Kosmodroom Plesetsk, dat wel op Russisch grondgebied ligt, te heropwaarderen. Ook werd er vanaf 1996 gebouwd aan het Kosmodroom Svobodny in de oblast Amoer, maar de ontwikkeling van deze ruimtehaven werd wegens geldgebrek in 1997 grotendeels stopgezet. Voor de toekomst is de bouw van de Kosmodroom Vostotsjny ('oostelijk') in dezelfde oblast gepland. De bouw daarvan is in januari 2011 begonnen en het kosmodroom moet in 2018 voltooid zijn.

Historische missies[bewerken]

Rol in de ruimtevaart[bewerken]

Tot vandaag speelt de lanceerbasis een belangrijke rol in de ruimtevaart voor onbemande en bemande lanceringen.

Er kunnen Sojoez-, Proton-, Tsyklon-, Dnjepr- en Zenit-raketten gelanceerd worden, waarvan de Sojoez raket ook gebruikt wordt voor bemande ruimtemissies.