Lugdunum Batavorum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lugduno uiterst links op de Tabula Peutingeriana

Lugdunum ("stad van [de god] Lugh") was een Romeinse nederzetting in de provincie Neder-Germanië (Germania Inferior) nabij het huidige Katwijk.

Geschiedenis[bewerken]

De plattegrond van de Brittenburg door Ortelius uit 1581

De nederzetting lag op de zuidelijke oever van de Rijn, de noordgrens van het Romeinse Rijk, de zogenaamde limes (Latijn voor "grens").

Lugduno wordt vermeld op de Peutinger kaart. Op deze kaart wordt de omgeving aangeduid met de naam Patavia. Het achtervoegsel "Batavorum" is voor de eerste keer gebruikt door Claudius Ptolemaeus in zijn Geographia om de plaats te onderscheiden van andere Lugduna, zoals Lugdunum (Lyon) of Laon in Frankrijk. De naam zelf dateert dus uit de 2de eeuw, maar aangezien de Griekse tekst pas in de 14de eeuw in het Latijn is vertaald is deze naam vooral gebruikt sinds de renaissance. Historisch gezien behoorde de nederzetting niet tot het gebied van de Bataven maar van de Cananefaten.

In de 14e eeuw stond de plaats bekend als de Brittenburg; de ruïne lag toen in de duinen. Het geleidelijk oprukken van de zee maakte dat de ruïnes in de 16e en 17e eeuw op het strand lagen. Tegenwoordig liggen ze ergens in de monding van de Rijn, diep onder de mariene afzettingen en dus ontoegankelijk voor archeologisch onderzoek.[1] Wat resteert is een kleine verzameling vondsten uit de 16e en 17e eeuw, en een beroemde plattegrond van Abraham Ortelius.

Vlakbij Lugdunum lag een Romeinse bevoorradingsbasis, Praetorium Agrippinae, het huidige Valkenburg, die is gesticht door keizer Caligula. 's Keizers persoonlijke aanwezigheid staat vast.[2] Dit betekent dat de beroemde, door Suetonius vermelde, klucht van de legionairs die, eenmaal op het strand opgesteld, bevel krijgen schelpen te gaan zoeken bij Lugdunum moet hebben plaatsgevonden, als ze tenminste werkelijk heeft plaatsgevonden.[3]

Leiden als Lugdunum[bewerken]

Sinds de renaissance heeft de nabijgelegen stad Leiden zich in officiële documenten aangeduid als Lugdunum. Dit heeft vooral in benamingen sporen achtergelaten zoals bij de Universiteit Leiden, die de Latijnse naam Academia Lugduno Batava draagt, en voetbalclub LVV Lugdunum.

Overigens hadden de Romeinen in het terrein van de huidige Leidse woonwijk Roomburg een fort met de naam Matilo gebouwd. Dit fort lag aan het begin van het kanaal van Corbulo.

Literatuur[bewerken]

  • D. Parleviet, "De Brittenburg voorgoed verloren" in Westerheem 51/3 (2002)
  • Simon Wynia, "Gaius was here. The Emperor Gaius' Preparations for the Invasion of Britannia: New Evidence" in: H. Sarfatij, W.J.H. Verwers, P.J. Woltering (eds.), In Discussion with the Past. Archaeological studies presented to W.A. van Es (1999 Amersfoort)

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. D. Parleviet, "De Brittenburg voorgoed verloren" in Westerheem 51/3 (2002)
  2. Simon Wynia, "Gaius was here. The Emperor Gaius' Preparations for the Invasion of Britannia: New Evidence" in: H. Sarfatij, W.J.H. Verwers, P.J. Woltering (eds.), In Discussion with the Past. Archaeological studies presented to W.A. van Es (1999 Amersfoort)
  3. Suetonius, Caligula 46