Lugdunum Batavorum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lugduno uiterst links op de Tabula Peutingeriana

Lugdunum ("stad van [de god] Lugh") was een Romeinse nederzetting in de provincie Neder-Germanië (Germania Inferior) nabij het huidige Katwijk.

Geschiedenis[bewerken]

De plattegrond van de Brittenburg door Ortelius uit 1581

De nederzetting lag op de zuidelijke oever van de Rijn, de noordgrens van het Romeinse Rijk, de zogenaamde limes (Latijn voor "grens").

Lugdana is genoemt op de Peutinger kaart. Op deze kaart word de omgeving angeduid dood de naam Patavia. Het achtervoegsel "Batavorum" is potjeslatijn. Het is voor de eerste keer genoemd door Claudius Ptolemaeus in zijn Geographia om onderscheid te maken met andere Lugduna, zoals Lugdunum (Lyon) of Laon in Frankrijk. De naam zelf dateerd dus van de 2de eeuw, maar aangezien de griekse text pas in de 14de eeuw in het latijn is vertaald is deze naam vooral gebruikt sinds de renaissance. Historisch gezien behoorde de nederzetting niet tot het gebied van de Bataven maar van de Cananefaten.

In de 14e eeuw stond de plaats bekend als de Brittenburg; de ruïne lag toen in de duinen. Het geleidelijk oprukken van de zee maakte dat de ruïnes in de 16e en 17e eeuw op het strand lagen. Tegenwoordig liggen ze ergens in de monding van de Rijn, diep onder de mariene afzettingen en dus ontoegankelijk voor archeologisch onderzoek.[1] Wat resteert is een kleine verzameling vondsten uit de 16e en 17e eeuw, en een beroemde plattegrond van Abraham Ortelius.

Vlakbij Lugdunum lag de Romeinse voorraadbasis Praetorium Agrippinae, het huidige Valkenburg, dat is gesticht door keizer Caligula. 's Keizers persoonlijke aanwezigheid staat vast.[2] Dit betekent dat de beroemde, door Suetonius vermelde, klucht van de legionairs die, eenmaal op het strand opgesteld, bevel krijgen schelpen te gaan zoeken, bij Lugdunum moet hebben plaatsgevonden.[3]

Leiden als Lugdunum[bewerken]

Sinds de renaissance heeft de nabijgelegen stad Leiden zich in officiële documenten aangeduid als Lugdunum. Dit heeft vooral in benamingen sporen achtergelaten zoals bij de Universiteit Leiden, die de Latijnse naam Academia Lugduno Batava draagt, en voetbalclub LVV Lugdunum.

Overigens hadden de Romeinen in het terrein van de huidige Leidse woonwijk Roomburg een fort met de naam Matilo gebouwd. Dit fort lag aan het begin van het kanaal van Corbulo.

Literatuur[bewerken]

  • D. Parleviet, "De Brittenburg voorgoed verloren" in Westerheem 51/3 (2002)
  • Simon Wynia, "Gaius was here. The Emperor Gaius' Preparations for the Invasion of Britannia: New Evidence" in: H. Sarfatij, W.J.H. Verwers, P.J. Woltering (eds.), In Discussion with the Past. Archaeological studies presented to W.A. van Es (1999 Amersfoort)

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. D. Parleviet, "De Brittenburg voorgoed verloren" in Westerheem 51/3 (2002)
  2. Simon Wynia, "Gaius was here. The Emperor Gaius' Preparations for the Invasion of Britannia: New Evidence" in: H. Sarfatij, W.J.H. Verwers, P.J. Woltering (eds.), In Discussion with the Past. Archaeological studies presented to W.A. van Es (1999 Amersfoort)
  3. Suetonius, Caligula 46