Marc van Roosmalen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Marcus Gerardus Maria (Marc) van Roosmalen (Tilburg, 23 juni 1947) is een van oorsprong Nederlandse primatoloog, wonend in Manaus in de Amazonebekken van Brazilië en met sinds 1996 de Braziliaanse nationaliteit.[1] Hij werd in 2000 door Time Magazine uitgeroepen tot één van de Heroes of the Planet (helden van de planeet).[2] Ook werd hij in 1999 door Prins Bernhard geridderd tot Officier in de Orde van de Gouden Ark, een onderscheiding voor het verrichten van bijzondere verdiensten voor het behoud van flora en fauna op aarde.[3][4]

Levensloop[bewerken]

Van Roosmalen studeerde biologie aan de Universiteit van Utrecht en Universiteit van Amsterdam waar hij verschillende masters haalde. In 1980 promoveerde hij aan de Universiteit van Wageningen met een proefschrift over het gedrag van zwarte slingerapen. Van Roosmalen heeft sinds 1976 actief onderzoek gedaan naar planten en dieren in verschillende gebieden in het noorden van Zuid-Amerika en woont sinds 1986 in Brazilië, van welk land hij inmiddels officieel staatsburger is. In zijn vele jaren onderzoek in de Amazonebekken ontdekte hij verschillende nieuwe soorten apen (waaronder Callicebus bernhardi, door hem vernoemd naar Prins Bernhard) en tevens andere diersoorten en planten.

In juni 2007 werd Van Roosmalen in Brazilië opgepakt en veroordeeld tot 14 jaar celstraf met als reden dat hij geen vergunning zou hebben voor het kopen en houden van weesapen. Het kopen en houden van weesapen is verboden omdat de plaatselijke bevolking in dit geval aapjes gaat vangen. Ook werd Marc van Roosmalen beschuldigd genetisch materiaal naar het buitenland te sturen alhoewel dit verboden is. Daarbij kwam ook nog dat Van Roosmalen subsidie kreeg van het Braziliaanse Instituto Nacional de Pesquisas om een onderzoek te verrichten maar het overeengekomen onderzoek niet uitvoerde. Ook werd hij beschuldigd van het onwettig verzamelen van planten en het hebben van installaties bij zijn woning om dieren gevangen te houden waarmee hij tevens de volksgezondheid in gevaar bracht. Het aan Van Roosmaen opgelegde vonnis viel zo hoog uit omdat hij niet de moeite had genomen zich in dit proces te verdedigen of op de zitting te verschijnen. Hierdoor werd de rechter verplicht alle aanklachten ontvankelijk te verklaren en maximum strafmaten toe te passen. De primatoloog zat sinds juni 2007 in de gevangenis en ging in hoger beroep. Er werd ten onrechte gespeculeerd dat zijn arrestatie voortkwam uit omkoping van de Braziliaanse autoriteiten door de houtkap- en soya-industrie, die dwarsgezeten zouden worden door Van Roosmalens ecologisch activisme.[5][1] Het Wereld Natuur Fonds probeerde duidelijkheid te krijgen in de zaak en ontving wereldwijd veel steunbetuigingen.[6] Er werd ook een Nederlandse website geopend van de Stichting Help Marc van Roosmalen. Doel van deze stichting was het publiek te informeren over de gang van zaken rond het proces tegen Van Roosmalen. Sympathisanten konden zich aanmelden om een adequate juridische bijstand te bieden aan Van Roosmalen.

Op 9 augustus 2007 werd Van Roosmalen in voorlopige vrijheid gesteld nadat zijn advocaten een verzoek daartoe in Brazilië hadden toegewezen gekregen. In hoger beroep werd het oorspronkelijke vonnis op 25 november 2008 omgezet in een veroordeling tot één jaar gevangenisstraf, waardoor de invrijheidstelling definitief werd. Wegens gebrek aan vertrouwen in de opperrechters ontvluchtte Van Roosmalen Brazilië echter. Hij verbleef anno 2009 illegaal in Nederland.[7] Op 22 november 2009 ging een online petitie van start om Van Roosmalen het Nederlanderschap terug te geven en hem bovendien ereburger van Nederland te maken.[8] Mede dankzij deze petitie, en onder druk van Kamervragen van de Partij voor de Dieren, kreeg Van Roosmalen op 20 mei 2010 zijn Nederlandse nationaliteit op wel heel ongebruikelijke wijze terug. Na een tussentijds lectoraat in New York woont en werkt hij inmiddels weer in Manaus, Brazilië, van waaruit hij archeologisch onderzoek doet naar Terra Preta-culturen en zich kennelijk niet bedreigd voelt..

Op 12 februari 2012 richtten sympathisanten de Marc van Roosmalen Stichting op, die tot doel heeft het wetenschappelijke werk van Van Roosmalen financieel en organisatorisch te ondersteunen. Op 19 februari 2013 verscheen als e-boek een Engelstalige bewerking van zijn hoofdwerk Blootsvoets door de Amazone.

Publicaties (selectie)[bewerken]

  • Surinaams vruchtenboek, Instituut voor systematische Plantkunde Utrecht, 1977,
  • Fruits of the Guianan flora, Institute of Systematic Botany, Utrecht Univ., 1985, ISBN 90-9000-988-4
  • Habitat preferences, diet, feeding strategy and social organization of the black spider monkey (Ateles paniscus paniscus Linnaeus 1758) in Surinam, Acta amazônica vol. 15, no. 3-4, supl., 1985, ISSN 0044-5967
  • Unter Klammeraffen und Schamanen. Der Evolution auf der Spur, Rowohlt Verlag, 2007, ISBN 978-3498057770
  • Blootsvoets door de Amazone. De evolutie op het spoor, Bert Bakker, 2008, ISBN 9789035133105
  • Darwin in een notendop. Bert Bakker, 2009, ISBN 9789035134188
  • Tropenkolder. Bert Bakker, 2010, ISBN 9789035135550
  • "Barefoot through the Amazon", ebook

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Met het aannemen van de Braziliaanse nationaliteit verloor Marc van Roosmalen automatisch de Nederlandse nationaliteit.'Held van de planeet' 14 jaar in cel, Algemeen Dagblad, 21 juni 2007
  2. TIME.com: Heroes for the Planet, 03/06/00 - Carrie Hunt
  3. Dhr. Van Roosmalen had een nieuw ontdekte apensoort naar Prins Bernhard vernoemd.Marc van Roosmalen, New Species, Amazon Association for the Preservation of Nature
  4. Orde van de Gouden Ark
  5. Dutch monkey researcher jailed in Brazil - Radio Netherlands Worldwide - English<
  6. 'Apenman' al langer bedreigd, Algemeen Dagblad, 22 juni 2007
  7. Arjen Schreuder, "'De Brazilianen willen mij dood hebben', Door Brazilië vervolgde bioloog Van Roosmalen woont nu in Nederland", NRC Handelsblad, 13 november 2009, pagina 3.
  8. Maak Marc van Roosmalen Ereburger van Nederland