Metro van Stockholm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Metro van Stockholm
Metro van Stockholm
Kunst in metrostation Kungsträdgården
Kunst in metrostation Kungsträdgården
Basisgegevens
Locatie Stockholm, Zweden
Vervoerssysteem Metro
Startdatum 1 oktober 1950
Lengte 105,7 km
Aantal lijnen 7
Aantal stations 100
Aantal passagiers 1.070.000 per dag
Spoorwijdte 1.435 mm
Eigenaar Storstockholms Lokaltrafik
Uitvoerder(s) MTR
Operationele gegevens
Maximumsnelheid 80 km/h
Netwerkkaart
Netwerkkaart van de Metro van Stockholm
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Voorganger van de Tunnelbana was een ondergrondse tramlijn naar Slussen; 8 september 1933.
De Tunnelbana in de begintijd bij station Slussen; 1950.
Een groene trein van de Tunnelbana op lijn 13 in het station Ropsten; juli 1992.
Modern C20-metromaterieel ('Vagn 2000')
Metrotreinstel van het oudere model
Het oorspronkelijke metromaterieel uit omstreeks 1950

De metro van Stockholm (Stockholms tunnelbana) is een belangrijke vorm van openbaar vervoer in de Stockholmse agglomeratie en is bij Zweden beter bekend onder de naam Tunnelbana, of T-Bana. De eerste lijn werd op 1 oktober 1950 officieel geopend. Deze lijn was in feite een opwaardering van een oudere sneltramlijn met vertakkingen in de zuidelijke voorsteden. De lijn had al sinds 1933 een tunnel met drie ondergrondse tramhaltes in de zuidelijke binnenstad.

In 1952 werd de metro naar de westelijke tuinsteden geopend en in 1957 werden deze lijnen aan elkaar gekoppeld door tunnels onder het centrum en de oude binnenstad. Het resultaat is in principe wat vandaag de "groene lijn" is.

In 1964-'67 volgde de "rode lijn" van zuidwest naar noordoost en in 1975 werd de "blauwe lijn" geopend. Het plan was de hele tijd dat de trams in Stockholm om reden van efficiency vervangen zouden worden door de metro en toen Zweden op 3 september 1967 (Dagen H) overging naar rechts rijden op de weg en tegelijk het grootste deel van de rode lijn werd geopend, reed ook de laatste tram door de straten van Stockholm. 25 jaar later zou de tram weer terugkeren in het straatbeeld, eerst als museumtram naar Djurgården (Djurgårdslinjen), tegenwoordig ook als moderne lagevloertram.

Oorspronkelijk was gepland dat de rode lijn doorgetrokken zou worden naar Lidingö en verder naar een nieuw te bouwen voorstad. Ook zou de blauwe lijn worden doorgezet naar het zuidoostelijk gelegen Nacka. Deze plannen zijn niet doorgegaan omdat de behoefte aan grote nieuwe nieuwbouwwijken met hoge bevolkingsdichtheid (die een metrosysteem rendabel kunnen maken) afnam in de jaren '80 en vanwege weerstand van de betrokken randgemeenten. De laatste tijd wordt echter de verlenging naar Nacka steeds vaker genoemd als oplossing op de vervoersproblematiek van de zuidoostelijke voorsteden.

De beheerder van het metrosysteem is Storstockholms Lokaltrafik (SL), een bedrijf dat voor 100% eigendom is van de provincie Stockholm. SL heeft Veolia Transport tot 1 november 2009 gecontracteerd voor de exploitatie. De exploitatie wordt sinds 2 november 2009 uitgevoerd door MTR Corporation (MTR). Dagelijks worden op de groene lijn circa 451.000, op de rode 394.000 en op de blauwe lijn 171.000 mensen vervoerd (2005). Het hoofdstation is T-Centralen, waarin 3 lijnen samenkomen.

Veel metrostations zijn uitbundig voorzien van kunst en daarom wordt de Stockholmse metro weleens genoemd "'s werelds langste kunstgalerie". De ondergrondse stations van de blauwe lijn liggen vrij diep en zijn uit de rotsen uitgehakt. Door het reliëf van de stad gaat de metro soms ook op hoge bruggen met mooi uitzicht.

Techniek[bewerken]

De treinstellen worden gevoed via een derde rail met een gelijkspanning van 650 volt. Er zijn voorbereidingen getroffen voor een eventuele toekomstige overgang naar 750 V.

Er zijn twee hoofdmodellen van voertuigen. Het oudere model (C1 t/m C15) is oorspronkelijk ontwikkeld in 1948 naar model van de metro van New York. Deze hadden oorspronkelijk in een karakteristieke groene kleur, maar werden rond 1980 geleidelijk blauw geschilderd. Sinds 1997 wordt echter een geheel nieuw ontwikkeld voertuigtype gebruikt (C20), gebaseerd op langere gelede wagens.

Een volledige metrotrein op volle lengte bestaat uit 8 rijtuigen van de oude type of 3 rijtuigen van de nieuwere type en is circa 145 meter lang. Er wordt momenteel (2007) gereden met 271 rijtuigen van het nieuwere type en 250 rijtuigen van het type uit de jaren 70-80. In een treinstel (3 rijtuigen) van het nieuwere type (C20) kunnen 1200 personen mee, waarvan 378 zittend.

De rijtuigen hebben een breedte van 2.800 mm, afgeleid van de beschikbare ruimte tussen de pijlers onder de oude brug St. Eriksbron.

Oorspronkelijk werden de metrotreinen bediend door twee personen: De bestuurder en een treinwacht die de deuren bediende. Sinds 1980 worden de treinen door alleen de bestuurder bediend. Het nieuwere model materieel is geheel voorbereid op automatische besturing, echter voor het invoeren hiervan zijn op dit moment geen concrete plannen.

De maximumsnelheid van de metrotreinen is 70 km/h op de groene lijn en 80 km/h op de rode en de blauwe lijn. De nieuwere treinstellen kunnen tot 90 km/h rijden, maar hiervan wordt nog geen gebruik gemaakt.

Netwerk[bewerken]

Het metronet bestaat sinds 1994 uit 108 kilometer normaalspoor (waarvan 62 kilometer ondergronds) en telt 100 stations (waarvan 47 ondergronds).

De laatste uitbreiding van het net was de verlenging van de groene lijn naar Skarpnäck in 1994. Een nieuwe tak van de groene lijn van Odenplan naar het universiteitsziekenhuis Karolinska sjukhuset wordt thans onderzocht.

Opmerkelijk is dat de nieuwere metrolijnen ook buiten de binnenstad vaak ondergronds worden aangelegd omdat met de in de regio van Stockholm aanwezige rotsgrond dit relatief goedkoop te realiseren is en omdat dit diverse onteigeningsprocedures, planschadevergoedingen alsmede viaducten, afrasteringen etc. overbodig maakt.

Kaart van het net
Blauw T10 KungsträdgårdenT-CentralenRådhusetFridhemsplanStadshagenVästra skogenHuvudstaVretenSundbybergs centrumDuvboRissneRinkebyTenstaHjulsta
T11 KungsträdgårdenT-CentralenRådhusetFridhemsplanStadshagenVästra skogenSolna centrumNäckrosenHallonbergenKistaHusbyAkalla
Rood T13 Norsborg – Hallunda – Alby – Fittja – Masmo – Vårby gård – Vårberg – Skärholmen – Sätra – Bredäng – Mälarhöjden – Axelsberg – Örnsberg – Aspudden – Liljeholmen – HornstullZinkensdammMariatorgetSlussenGamla StanT-CentralenÖstermalmstorgKarlaplanGärdetRopsten
T14 Fruängen – Västertorp – Hägerstensåsen – Telefonplan – Midsommarkransen – LiljeholmenHornstullZinkensdammMariatorgetSlussenGamla StanT-CentralenÖstermalmstorg – Stadion – Tekniska högskolan – Universitet – Bergshamra – Danderyds sjukhus – Mörby centrum
Groen T17 Åkeshov – Brommaplan – Abrahamsberg – Stora Mossen – Alvik – Kristineberg – Thorildsplan – Fridhemsplan – S:t Eriksplan – Odenplan – Rådmansgatan – HötorgetT-CentralenGamla StanSlussenMedborgarplatsen – Skanstull – Gullmarsplan – Skärmarbrink – Hammarbyhöjden – Björkhagen – Kärrtorp – Bagarmossen – Skarpnäck
T18 Alvik – Kristineberg – Thorildsplan – Fridhemsplan – S:t Eriksplan – Odenplan – Rådmansgatan – HötorgetT-CentralenGamla StanSlussenMedborgarplatsen – Skanstull – Gullmarsplan – Skärmarbrink – Blåsut – Sandsborg – Skogskyrkogården – Tallkrogen – Gubbängen – Hökarängen – FarstaFarsta strand
T19 Hässelby Strand – Hässelby Gård – Johannelund – Vällingby – Råcksta – Blackeberg – Islandstorget – Ängbyplan – Åkeshov – Brommaplan – Abrahamsberg – Stora Mossen – Alvik – Kristineberg – Thorildsplan – Fridhemsplan – S:t Eriksplan – Odenplan – Rådmansgatan – HötorgetT-CentralenGamla StanSlussenMedborgarplatsen – Skanstull – Gullmarsplan – Globen – Enskede gård – Sockenplan – Svedmyra – Stureby – Bandhagen – Högdalen – Rågsved – Hagsätra

Trivia[bewerken]

  • In de metro van Stockholm werd in 1995 voor het eerst in de wereld de gratis krant "Metro" verspreid.
  • De metro van Stockholm rijdt links. Dit is een erfenis uit de tijd van voor 3 september 1967, toen in Zweden het wegverkeer (en dus ook het tramverkeer) links reed.
  • Tussen Hallonbergen en Kista op de blauwe lijn bevindt zich een "spookstation". Hier is namelijk de ruwbouw te zien van het destijds geplande station "Kymlinge", maar de bijbehorende woonwijk werd nooit gebouwd en het metrostation dus ook nooit afgebouwd.
  • Toen in 1957 de verbindende metrotunnel tussen Slussen en T-Centralen werd gebouwd, werd op het laatste moment besloten om deze met vier in plaats van twee sporen uit te voeren. Dit werd destijds door velen als weggegooid geld beschouwd, maar slechts 10 jaar later, bij het bouwen van de rode lijn, heeft dit erg veel geld bespaard.

Externe links[bewerken]