Minerva (Belgisch bedrijf)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Minerva Motors S.A.
Minerva-embleem
Minerva-embleem
Oprichting 1897
Oprichter(s) Sylvain de Jong
Hoofdkantoor Vlag van België Antwerpen, België
Industrie - Fietsen
- Motorfietsen
- Vrachtwagens
- Auto's
Portaal  Portaalicoon   Economie
Een Minerva 17cv M6 type AR uit 1932 in het Museum aan de Stroom

Minerva was in het begin van de 20e eeuw een Belgisch motor-, fiets- en automerk dat koningen en filmsterren onder zijn klanten mocht rekenen[bron?]. Het werd opgericht in 1897.

Oprichting[bewerken]

Stichter Sylvain de Jong (1868-1928) werd geboren in Amsterdam (Nederland) en verhuisde naar Antwerpen (België) waar hij in 1895 samen met zijn twee broers Henri en Jacques en met drie Antwerpse handelaars fietsen begon te maken onder de naam "Mercury Cycle Co". In 1897 begon Sylvain zijn eigen bedrijf (S. de Jong & Co) en de merknaam werd Minerva. De naam kwam van de Romeinse godin Minerva, de godin van de wijsheid en de kunsten. Het bedrijf was gevestigd in de Karel Oomsstraat in Antwerpen en produceerde al snel 200 fietsen per week.

Motorfietsen en inbouwmotoren[bewerken]

Minerva uit de eerste jaren
Minerva uit de eerste jaren
Minerva 211 cc uit 1902
Minerva 211 cc uit 1902
Romania 1¾ pk uit 1903
Romania 1¾ pk uit 1903
Minerva 432 cc (8 pk) zijklepper uit 1908
Minerva 432 cc (8 pk) zijklepper uit 1908

In 1900 begon Minerva ook motorfietsen te maken. Dit gebeurde simpelweg door een ¾ pk 172 cc Zürcher & Lühti-clip-on motor aan de voorste framebuis van een Minerva-fiets te monteren. Aanvankelijk slaagden de ingenieurs van Minerva er niet in om het concept aan het rijden te krijgen. Jan Olieslagers (1883-1942), een werknemer van Minerva die de gemaakte fietsen bij de klanten thuis afleverde, wist tenslotte de motorfiets rijvaardig te maken. Olieslagers werd later wereldberoemd door de wereldrecords die hij vestigde met motorracen en vliegen. Later kocht Minerva de licentie van Zürcher & Lühti en ging deze eencilinders zelf bouwen. De cilinderinhoud ging naar 211 cc waardoor het vermogen naar 1½ pk ging.

Al in 1901 begon de verkoop behoorlijk te lopen. En bepaald niet alleen in België: over de hele wereld! In Londen ontstond zelfs een werkplaats (Holborn Viaduct, London E.C.) waar de Minerva-motorfietsjes werden geassembleerd. Echter, het verdeelpunt in Londen ging in vereffening op 31 december 1904.[1] In 1902 waren er al 211-, 232-, 269- en 331 cc versies te koop. Er werden al eerste successen in wedstrijden geboekt.

Romania[bewerken]

In 1903 leverde Minerva al motorblokken aan grote buitenlandse merken zoals Adler, Opel, Humber en Royal Enfield. In sommige gevallen werden deze motorblokken onder de naam "Romania" verkocht. Ze hingen dan niet aan de voorste framebuis, maar stonden rechtop onder in het frame. De afwijkende naam was kennelijk nodig om de patenten van de gebroeders Werner op deze "Nieuwe Wernermethode" te omzeilen. Ook een Minerva-model met deze motor werd als "Romania" verkocht.

Minerva Motors Ltd.[bewerken]

In hetzelfde jaar veranderde de bedrijfsnaam in "Minerva Motors Ltd." en David Citroen, een Nederlander die importeur voor Groot-Brittannië was, werd mededirecteur. In 1904 werd de cilinderinhoud opnieuw vergroot (433 cc) en het vermogen was nu 3½ pk. De clip-on motor werd voor het laatst geproduceerd en Minerva produceerde haar eerste auto. Het bedrijf verhuisde naar een nieuwe werkplaats in Berchem. De autoproductie stond de ontwikkeling van een heel nieuwe eigen motorblok kennelijk niet in de weg, want in 1905 kwam Minerva met een 4½ pk sterke 577 cc V-twin op de markt. In 1908 verschenen de eerste Minerva's met de karakteristieke, cilindervormige tank en er kwam ook een 855 cc V-twin van 8 pk. De motorfietsproductie eindigde waarschijnlijk in dit jaar, maar in 1909 en 1910 werden nog steeds Minerva-motorfietsen verkocht, waarschijnlijk uit de resterende voorraden. Minerva was met haar inbouwmotoren inmiddels wereldleider geworden. Ze werden door meer dan honderd merken ingebouwd en naar hartenlust gekopieerd.

Scooters en bromfietsen[bewerken]

In de jaren vijftig bouwde men wel nog een tijdje MV Agusta scooters in licentie. Waarschijnlijk werden er rond 1958/59 ook nog bromfietsen met ILO-motor gemaakt. Het bedrijf probeerde ook nog met scootauto's in de markt te blijven, maar kon uiteindelijk toch niet overeind blijven.

Auto's[bewerken]

Minerva auto van het Type A, 1904
Minerva auto van het Type A, 1904
Minerva op old-timerbeurs in Malle
Minerva op old-timerbeurs in Malle

Vanaf 1904 begon Minerva ook auto's te bouwen. Toen het bedrijf in 1908 de rechten op een nieuwe stille motor kocht, de Knight schuivenmotor, begon het echt goed te gaan. Minerva werd bekend om zijn luxueuze, goed afgewerkte, snelle, op maat gemaakte auto's. Al snel kende het begoede deel van de wereldbevolking Minerva. Leden van de koningshuizen van België, Roemenië, Thailand en India, mensen van adel, filmsterren en grote bedrijfsleiders zoals Henry Ford, kunstenares Anna Boch [2] reden rond in een Minerva uit Antwerpen.

De productie van auto's ging echter ten koste van de motorfietsen: in 1908 werd de productie ervan stilgelegd.

De gouden jaren[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd België door Duitsland bezet en werd de Minerva-fabriek leeggeroofd. Desondanks kon het bedrijf na de oorlog opnieuw starten. In 1911 was Minerva de grootste fabriek van België met 1600 personeelsleden. De jaren '20 waren de gouden jaren. In 1922 kregen de auto's een mascotte met het hoofd van de Romeinse godin Minerva op de radiator, ontworpen door Pierre de Soete.

Groot[bewerken]

In de autowereld was Minerva in die jaren een grote naam. Het was te vergelijken met Rolls-Royce. Het bedrijf had meer dan 6500 werknemers en in 1927 wilde oprichter Sylvain de Jong uitbreiden. Daarvoor had hij nieuw kapitaal nodig van investeerders waardoor zijn eigen belang in de onderneming verwaterde. Op 24 oktober 1929 crashte de beurs van New York. Er was een drastische verlaging in de vraag naar luxe-auto's. Daarnaast was Sylvain de Jong het jaar ervoor aan kanker gestorven.

Ondergang[bewerken]

In 1934 ging Minerva ten onder aan de economische recessie. Het bedrijf fuseerde met een ander Belgisch automerk, Imperia. Het bedrijf bleef bestaan.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte de Duitse bezetter de fabrieken van Minerva in Mortsel als "Frontreparaturbetrieb Erla VII’" voor de opslag en fabricage van vliegtuigonderdelen. Bij een mislukte geallieerde aanval op de Erla-fabriek op 5 april 1943 vielen in Mortsel meer dan 900 burgerslachtoffers (de bommen vielen meer dan een kilometer van hun doel).

Na de Tweede Wereldoorlog werd het bedrijf Nieuwe Maatschappij Minerva N.V. opgericht door Mathieu van Roggen (die ook al Imperia bezat), dat in licentie licht aangepaste terreinwagens bouwde van Land Rover in opdracht van het Belgische leger en daarnaast nog tientallen civiele Land Rover licenties vooral bedoeld voor de exportmarkt (Belgisch Kongo, Portugal, Brazilië, Australië).

In de jaren vijftig bouwde men wel nog een tijdje MV Agusta scooters in licentie. Waarschijnlijk werden er rond 1958/59 ook nog bromfietsen met ILO-motor gemaakt. Het bedrijf probeerde ook nog met scootauto's in de markt te blijven, maar kon uiteindelijk toch niet overeind blijven.

Tegenwoordig[bewerken]

Vandaag de dag behoren Minerva's tot veel gezochte klassieke auto's. Ze zijn veel geld waard. Een origineel embleem met de godin erop kost meer dan € 500. Er zijn nog een 150-tal vooroorlogse Minerva's in België, maar die komen vanzelfsprekend maar zelden uit de verwarmde garages van de eigenaars. Ongeveer 300 naoorlogse 4x4 Land Rover licenties zijn vandaag in België nog ingeschreven.

In de Rodestraat te Antwerpen – tegen de zijgevel van de Nijverheidsschool - kan men tegenwoordig een gedenktsteen zien van autofabrikant Minerva, ter ere van de tijdens W.O. I gesneuvelde Minerva-werknemers. Deze gedenksteen sierde vroeger de gevel van de Minervafabriek, het monument werd in 1939 verplaatst naar de huidige locatie, hoewel deze locatie eigenlijk niets met Minerva te maken had. Het is samen met een originele Minerva die te bewonderen is in het MAS het enige overblijfsel in de stad van het ooit zo roemrijke automerk.

Modellen[bewerken]

Een - onvolledige - lijst van de automodellen van Minerva.

Trivia[bewerken]

  • De Nederlandse vliegtuigbouwer en autoconstructeur Frits Koolhoven begon in 1907 zijn loopbaan bij Minerva.
  • In 1925 ontwikkelde Minerva ook een vliegtuigmotor de "Knight". Een V8 zonder kleppen met 180 pk. De motor werd geen succes.
  • Door het bedrijf werd een voetbal- en atletiekclub opgericht: Minerve FC.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Egon Duchateau, Geert Huylebroeck, Nick Jonkheere, Rick van Eycken, Luc Freson, A-Z der Belgische motoren, 2008 Motorboeken uitgeverij Freson. ISBN 978-907734-6105
  • Erwin Tragatsch, Alle Motorräder 1894-1981: Eine Typengeschichte. 2500 Marken aus 30 Ländern, Stuttgart 1997. ISBN 3-87943-410-7
  • Erwin Tragatsch, The Illustrated Encyclopedia of Motorcycles, Secaucus 1985. ISBN 0890098689
  • Het Motorrijwiel
  • Yesterdays Antique Motorcycles

Referenties