Bromfiets

Bromfiets
Puch Maxi
Aandrijving	twee- of viertaktmotor of elektromotor
Periode	1940-heden
Snelheid	30-110 km/h
Beschikbaarheid	particulier bezit
Infrastructuur	weg
Doelgroep	particulier vervoer tot ca. 50 km
Portaal    Verkeer & Vervoer

Een bromfiets, informeel ook brommer, plaatselijk plof, kan worden beschouwd als een tussenvorm tussen fiets en motorfiets. In Nederland was tot 1966 de officiële benaming rijwiel met hulpmotor.

In dit artikel wordt de juridische betekenis van het begrip "bromfiets" behandeld. Technisch is er geen onderscheid tussen brom- en motorfietsen. In het verleden werden motorfietsen tot ca. 100 cc als "bromfiets" aangeduid.

Kenmerken

Oorspronkelijk was een bromfiets een fiets waaraan een motor was toegevoegd, maar in de loop der jaren is de bromfiets steeds meer een lichte motorfiets geworden, en de meeste hedendaagse bromfietsen lijken helemaal niet meer op fietsen. Pas sinds de bromfiets als zodanig in de wetgeving is opgenomen, is hieraan de maximale cilinderinhoud van 49,9 cc verbonden. Voorheen werden ook zeer lichte motorfietsjes met cilinderinhouden tot 100 cc als "bromfiets" aangeduid. De laatste jaren zijn vooral de gestroomlijnder vormgegeven scooters populair geworden. Lang is de zogenaamde buikschuiver populair geweest onder de eerste nozems in de jaren 50 tot -60 met een smal stuurtje en een buddyseat. De Puch met hoog stuur verdrong dit model omstreeks 1963 met de opkomst van de beatcultuur in Nederland. Arbeiders vervoerden zich het liefst op een stevige werkmansbrommer met 2 versnellingen van het merk Berini. De dames reden eerst vooral Solex en later op automaatjes als de Kaptein Mobylette.

Schakelbrommer

Een 98cc-Sparta uit 1937 was toen gewoon een "bromfiets"

Kreidler Florett

Piaggio Ciao

Bromfietsplaatjes, in 2005 in Nederland vervangen door een kenteken

Een bromfiets met een 50cc-motor waarop geschakeld moet worden, zoals in veel auto's en op veel motorfietsen het geval is, wordt een schakelbrommer genoemd. Het aantal versnellingen varieert meestal van 2 tot 4 soms wel 7. In de jaren 1980 werd echter in Nederland de verzekeringspremie zo hoog opgeschroefd voor schakelbrommers dat veel mensen deze niet meer wilden betalen. Dat was de doodsteek voor de schakelbrommer. Tegenwoordig (2006) bekende schakelbrommers hebben veel weg van een motor maar ze komen ook voor in terreinmotor-vorm. Enkele voorbeelden zijn: Honda MT en MTX, Derbi GPR en Senda, Gilera GSM en Zulu, Motorhispania RYZ Enduro en Furia Cross, Rieju RMX en RR, Yamaha FS1, Yamaha DT50X en DT50R, Yamaha TZR Suzuki TSX en Aprilia RS en Red Rose Classic.

Automaat

Hedendaagse brommers en scooters zijn veelal automaten. In vrijwel alle gevallen gaat het dan om een speciale vorm van CVT, de Scooter-Variomatic, in combinatie met een centrifugaalkoppeling.

Situatie in Nederland

Voor bromfietsen is de cilinderinhoud beperkt tot 50 cc, de maximumsnelheid dient begrensd te zijn op 50 kilometer per uur. Een bromfiets heeft in Nederland een echt kenteken: een gele plaat met zwarte letters. Tot 1 januari 2007 was een geel plaatje op het voorspatbord of gele vlakken (stickers) bij het voorwiel voldoende, maar die zijn sinds dat moment overbodig. Een bromfiets mag alleen worden bereden als de bestuurder (en eventuele passagier) een goedgekeurde helm dragen.

Een snorfiets, een variant op de bromfiets, kan ook een motorinhoud van 50 cc (of minder) hebben maar de maximale snelheid is beperkt tot 25 kilometer per uur. Er is geen helmplicht voor snorfietsen. Een snorfiets heeft een oranje plaatje op het voorspatbord (niet meer verplicht sinds de invoering van het kenteken) en een lichtblauwe kentekenplaat met witte letters.

Het is niet toegestaan om met een snor- of bromfiets op autosnelwegen en autowegen te rijden. Met een motorfiets mag dat wel. Bromfietsers rijden in principe op de rijbaan, tenzij anders aangegeven. Doorgaans laten de wegbeheerders bromfietsen binnen de bebouwde kom op de rijbaan rijden en buiten de bebouwde kom op het fietspad.

Om een bromfiets te mogen berijden, is een rijbewijs nodig. Wie niet in het bezit is van een geldig auto- of motorrijbewijs heeft een bromfietsrijbewijs (categorie AM) nodig; hiertoe dient men een theorie-examen en, sedert 1 maart 2010, een praktijkexamen af te leggen. Tot 1 oktober 2009 was ook een bromfietscertificaat geldig.

Chronologie van de bromfietswetgeving in Nederland

• jaren twintig - eerste experimenten met fietsen met hulpmotor.
• 1948 - eerste bromfietsen op de markt.
• 1956 - invoering van maximumsnelheid van 40 km/h.
• 1957 - invoering van de gele plaat voor een duidelijker onderscheid met motorfietsen.
• 1957 - Bromfietsen worden gelijkgesteld aan fietsen en moeten van het fietspad gebruikmaken.
• 1958 - Verbod op buddyseatachtige constructies: een bromfiets is een fiets met motor, geen motorfiets met lichte motor en een buddyseat belemmert fietsen.
• 1959 - Einde van verbod op buddyseat.
• 1965 - Invoering van verplichte WA-verzekering.
• 1966 - introductie van het verzekeringsplaatje.
• 1974 - introductie van de snorfiets met kleine wielen (Westerterp-wieltjes) en oranje plaat.
• 1975 - invoering van helmplicht.
• 1976 - afschaffing van verplichte kleine wielen voor snorfietsen.
• 1985 - afschaffing van de verplichte trappers waarmee de introductie van de bromscooter in Nederland mogelijk is.
• 1995 - Voortaan mogen ook stickers gebruikt worden als geel plaatje, dit als tegemoetkoming aan bromscooters waar steeds vaker een gele plaat moeilijk te monteren is.
• 1996 - invoering van bromfietscertificaat: iedereen die op of na 1 juni 1980 geboren was, moet voortaan een theorie-examen afleggen om een bromfietscertificaat te krijgen.
• 1999 - Per 15 december 1999 moeten bromfietsen de rijbaan gebruiken in plaats van het fietspad of fietsstrook, tenzij anders aangegeven.
• 2005 - invoering van Nederlands kenteken voor bromfietsen. Dit bromfietskenteken begon met de cijfer-/lettercombinatie 01-DBB-1. Met ingang van 1 januari 2007 moeten alle bromfietsen hiervan voorzien zijn. Tussen 1 september 2005 en 31 oktober 2006 moesten alle bromfietsen eerst geschouwd worden door een erkend bromfietsbedrijf, waarna de RDW het kentekenbewijs én een papier om een kenteken te laten maken, opstuurde. Bromfietsen van voor 1974 worden als klassiek beschouwd. Via de nieuwe kentekenplaten werd onderscheid gemaakt tussen de brom- en snorfiets in Nederland. Voor bromfietsen werd de kentekenplaat geel met zwarte letters. Voor snorfietsen werd de kentekenplaat blauw met witte letters. Hiermee verviel de noodzaak voor de in 1957 ingevoerde gele en de in 1974 ingevoerde oranje plaatjes om onderscheid te maken tussen bromfietsen en snorfietsen.
• 2006 - invoering van bromfietsrijbewijs AM.
• 2008 - Per 1 april 2008 is de maximumsnelheid voor bromfietsen op de rijbaan verhoogd van 40 naar 45 km/h. Tevens is het verplicht gesteld om binnen de bebouwde kom op de rijbaan te rijden, tenzij verkeerstekens anders aangeven.
• 2010 - Vanaf maart 2010 is niet alleen het halen van theorie-examen vereist, maar ook een praktijkexamen. Hiermee hoopt de overheid het aantal verkeersdoden terug te dringen. Wegens de kosten stuit dit besluit bij velen op weerstand.

Aantallen klassiekers eind 2006

Uit gegevens van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) m.b.t. het invoeren van het bromfietskenteken blijkt dat eind 2006 de Zündapp, met ruim twintigduizend exemplaren, de meest voorkomende klassieke brommer in Nederland is. Op de tweede plaats staat de Solex waarvan er bijna zeventienduizend in Nederland zijn geregistreerd. Van de Puch en de Kreidler rijden er iets meer dan vijftienduizend. Volgens de RDW zijn er ruim honderd bromfietsen in Nederland waarvan er maar één exemplaar rondrijdt.

Situatie in België

Bromfiets klasse B

Wat in Nederland als bromfiets wordt aangeduid, wordt in België een bromfiets klasse B genoemd. Ook hier is er een maximum cilinderinhoud toegestaan van 50 cc. De maximumsnelheid is 45 km/h. Indien een van deze waarden overschreden worden (50 cc of hoger en/of meer dan 45 km/h), spreekt men in de Belgische wetgeving niet meer van een bromfiets, maar van een motorfiets. Dit kan meerdere boetes met zich voortbrengen:

• Verkeerd rijbewijs (A3 in plaats van A)
• Verkeerde verzekering (bromfiets in plaats van motorfiets)
• Verkeerde plaats op de weg (fietspad in plaats van rijbaan)
• Onwettige leeftijd (indien jonger dan 18 jaar)
• Wegenbelasting niet betaald (verplicht bij motorfiets)
• Nummerplaat niet aanwezig (verplicht bij motorfiets)

en de lijst gaat verder.

De overdreven snelheid wordt niet beboet, want men rijdt dan immers met een motorfiets, die geen beperking op de snelheid heeft, tenzij logischerwijze een overtreding op de plaatselijk toegestane snelheid gedaan wordt.

In België is een rijbewijs model A3 verplicht voor een bromfiets klasse B. Vanaf 16 jaar (-3 maanden) kan men het theoretisch rijexamen afleggen (€15), dat bestaat uit vragen over algemene verkeerssituaties en een aantal bromfietsspecifieke vragen. Vanaf 15 jaar en 9 maanden kan je, indien geslaagd voor het theoretisch examen, starten met een rijopleiding via een erkende rijschool. Pas vanaf de leeftijd van 16 jaar kan je het voorlopig rijbewijs afhalen dat één jaar geldig is (niet-verlengbaar) (€11). Met dit voorlopig rijbewijs mag je met een bromfiets oefenen als je een blauwe L ophangt en niet rijdt van 22H tot 6H op vrijdag, zaterdag, zondag en feestdagen (en de avond voor de feestdag). Je moet minimaal 3 maanden met een voorlopig rijbewijs rijden en dan mag je aan een praktisch examen deelenemen (€10).

Bromfiets klasse A

Een snorfiets wordt in België aangeduid als bromfiets klasse A. Ook daarvoor is een helm sinds 2002 verplicht. Voor een bromfiets klasse A is geen rijbewijs nodig. Hij is te herkennen aan een geel verzekeringsplaatje, meestal op het achterste spatbord.

Doordat een helm niet verplicht is voor de bestuurder van een snorfiets in Nederland, rijden veel Nederlanders zonder helm naar België. Ze zijn in België echter onderworpen aan de Belgische verkeerswetgeving, volgens welke een helm wel degelijk verplicht is voor bestuurders van de bromfiets klasse A

Mofa, Moped, Kleinkraftrad, Mokick en Leichtkraftrad

In Duitsland worden verschillende benamingen voor bromfietsen gebruikt.

• Het begrip "Mofa" ontstond in de jaren dertig, toen veel kleine fietsfabrikanten met behulp van 98 cc ILO of Sachs hulpmotoren hun fietsen gingen aandrijven. Daardoor kregen ze al snel de naam "Motorfahrrad" of kortweg: "Mofa". De naam wordt nog steeds gebruikt, niet meer voor fietsen met hulpmotor, maar voor de kleine "damesbrommers" maar ook nog wel eens voor "Mopeds". Door de voortgang van de techniek konden al vóór de Tweede Wereldoorlog ook lichtere (50 cc) motortjes worden gebruikt om een snelheid van 40 à 50 km per uur te halen, en daarmee verdwenen langzamerhand de 98 cc Mofas.

• In 1953 werd het "Fahrrad mit Hilfsmotor" opgenomen in de Duitse verkeerswetgeving. Ze werden gedefinieerd als tweewieler met een motor van maximaal 50 cc en maximaal 33 kg gewicht. De trapperradius werd vastgelegd (er moest immers gefietst kunnen worden) en ook de minimale diameter van de wielen. De Internationale Fahrrad- und Motorrad-Ausstellung (IFMA) wilde graag van het begrip "hulpmotor" af en schreef een prijsvraag uit om een nieuwe naam voor de gemotoriseerde fiets te krijgen. Dat werd "Moped", samengesteld uit "Motorrad" en "Pedale".

• In 1957 werd de gewichtsbeperking opgeheven. Daardoor konden de fabrikanten zwaardere, sterkere frames bouwen, en de Mopeds kregen steeds meer het uiterlijk van een motorfiets. Ze werden nu "Kleinkraftrad" genoemd, maar de benamingen "Mofa" en "Moped" bleven bestaan.

• Door de sterkere frames was het motorvermogen ook niet meer gelimiteerd, en de Duitse fabrikanten probeerden hun Kleinkrafträder zo sterk en zo snel mogelijk te bouwen. Ze waren geweldig populair en leden ook niet onder de afnemende verkopen in de motorfietsmarkt. 16- en 17 jarigen hadden immers geen keuze en moesten wel een Kleinkraftrad aanschaffen. De wetgever moest wel ingrijpen. Als eerste schafte men de verplichte wieldiameter en de trapperradius af, waardoor vanaf nu échte kleine motorfietsen met vaste voetsteunen en kickstarters gemaakt konden worden. De naam "Moped" paste nu niet meer, en van "Motorrad" en "Kickstart" werd "Mokick" gemaakt. Maar men legde vanaf 1960 ook beperkingen op: de rijbewijsplichtige Kleinkrafträder mochten slechts 50 cc meten, maar de snelheid was niet begrensd, de "Mokicks" mochten ook slechts 50 cc meten, maar moesten begrensd zijn op 40 km per uur.

• In 1980 werd in Duitsland de nieuwe 80 cc rijbewijsklasse ingevoerd. Deze "Leichtkrafträder" mochten maximaal 80 cc hebben en moesten hun vermogen bij maximaal bij 6.000 tpm leveren.

Voor veel Duitse fabrikanten ontstond door de nieuwe situatie een dilemma: Nu men voor de (grote) binnenlandse markt geen trappers meer hoefde te monteren, was het vaak niet interessant dat voor de (kleine) Nederlandse markt wél te doen. Daarmee verdwenen veel Duitse merken in Nederland van de markt.

Bekende bromfietsmerken

Enkele bekende bromfietsmerken zijn:

• Aprilia
• Baotian
• Batavus
• Beta
• Berini
• Centro
• Derbi
• Eysink
• Flandria
• Garelli

• Gilera
• Honda
• Kreidler
• Motorhispania
• Malaguti
• Orion
• Peugeot
• PGO
• Puch
• RAP

• Rieju
• Simson
• SkyTeam
• Solex
• Sparta
• Superia
• Suzuki
• Tomos
• Vespa
• Yamaha
• Zündapp
• Kymco

Zie ook

• 50 cc-racerij ("borrelglasklasse")

Externe links

• Algemeen Reglement betreffende brom- en motorfietsen in België
• Rijksdienst voor het Wegverkeer

Noten

Mediabestanden

Zie de categorie Mopeds van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

WikiWoordenboek