Bakfiets

Bakfiets
Ouderwetse bakfiets
Aandrijving	spierkracht
Snelheid	20 km/h
Beschikbaarheid	particulier bezit, tevens te huur bij verschillende verhuurders
Infrastructuur	wegen
Doelgroep	vrachtvervoer op korte afstand
Portaal    Verkeer & Vervoer

Een bakfiets is een transportfiets met twee of drie wielen en een grote bak voorop, waarmee bagage vervoerd kan worden. In Vlaanderen wordt de driewielige bakfiets met een gallicisme triporteur genoemd.

Kenmerken

Omtrent de eeuwwisseling werd een kleine bakfiets in Nederland populair voor het vervoer van kinderen

Een gewone bakfiets heeft twee wielen aan de voorkant, met daartussen de bak. De besturing geschiedt meestal om een enkele as (de spil) die in het midden onder de bak is. Hierdoor is een bakfiets bij hoge snelheden moeilijk te besturen. De bak heeft aan de achterkant een stang, die als stuur dienst doet. De bak kan een open platte bak zijn, maar ook een kist met een deksel of een grote mand.

Een gemotoriseerde bakfiets heeft meestal, net als een auto, wielen die elk om een eigen as kunnen sturen.

Een Deense bakfiets of long John heeft twee wielen. De lading bevindt zich tussen de fietser en het voorwiel en het voorwiel wordt met stangen bestuurd. Er bestaat een kruising tussen een long John en een tandem, waarbij een achterop zittende volwassene de fiets bestuurt en een voorop zittend kind kan meetrappen.

Een derde model verschilt nauwelijks van een gewone fiets. Het voorwiel is echter kleiner en daarboven bevindt zich een grote mand.

Veel oude bakfietsen hebben een lange levensduur. Toch nam het aantal bakfietsen jarenlang af. Sinds ongeveer 1995 worden er weer veel nieuwe bakfietsen geproduceerd. In het stadsverkeer wordt de bakfiets blijkbaar ervaren als een effectieve vervanger van de auto.

De bak kan ook vervangen worden door een stoel, zodat men daarmee passagiers kan vervoeren. Dit wordt onder meer in tropische landen gebruikt, zie fietstaxi. Een variant daarop is het model met een kleine bak waarin kinderen kunnen zitten. Sinds ongeveer 2000 heeft dit model in Nederland veel populariteit verworven. Vooral in steden zoals Amsterdam, waar het autoverkeer zeer moeilijk is, maar ook in de Verenigde Staten, rijden duizenden bakfietsmoeders en -vaders met hun kinderen en boodschappen in kleine, moderne bakfietsen van verschillende fabrikanten. De populairste onder deze moderne bakfietsen is van het tweewielige, Deense model. Kinderen zitten op één of twee bankjes in de bak, en baby's in een kinderstoeltje.

Varianten van bakfietsen worden inmiddels voor veel toepassingen door enkele fabrikanten geproduceerd zoals o.a. intern vervoer in fabrieken, schoonmaakdienst en ijsverkoop.

Tot in de jaren 50 was een bakfiets vooral een vervoermiddel voor beroepsmatig gebruik. Veel leveranciers, zoals bakkers en kruideniers gingen met de bakfiets langs de huizen. Zij gebruikten een houten bak of rieten mand met deksel.

Wetgeving (Nederland)

Plaats op de weg

Een bakfietsmoeder in Den Haag

Broodverkoper in Indonesië

Deense bakfiets op twee wielen, bijgenaamd Long John

Tot 1990 gold voor een 'fiets op meer dan twee wielen' dat de regels moesten worden gevolgd zoals ze golden voor onbespannen wagens. (RVV 1966 art 3, tweede lid). Dat betekende dat het gebruik van fietspaden verboden was, terwijl een bakfiets wel mocht rijden op een weg die voor fietsers gesloten was. Deze regeling was bij veel weggebruikers - en zelfs bij de politie - niet bekend. Iemand die (geheel volgens de regels) met de bakfiets op de rijbaan reed, werd dan ook vaak door de politie naar het veilige fietspad gestuurd (waar hij, na aanwijzing van de politie, mag en moet rijden).

Omstreeks 1985 was er een bakfietseigenaar die een zaak aanspande bij de Raad van State. Hij wenste met de bakfiets op fietspaden te mogen rijden. De Raad wees zijn verzoek af: snellere bestuurders zoals bromfietsers verwachten een obstakel als een bakfiets niet op hun weg.

In 1990 kreeg deze bakfietser toch zijn zin. Sedert 1990 geldt een bakfiets als fiets en mag dus op een fietspad rijden. Een bakfiets die breder is dan 75 cm mag eventueel een rijbaan gebruiken, zelfs als er een verplicht fietspad is (RVV 1990 art 5).

Passagiers

De voorschriften voor het meenemen van passagiers zijn dezelfde als voor fietsers. Sedert 1990 betekent dat dat kinderen tot acht jaar een doelmatige zitplaats moeten hebben met steun voor handen, voeten en rug. Tot 1990 was het aantal passagiers beperkt tot één (of twee kinderen onder tien jaar).

Op een brombakfiets mag één passagier worden meegenomen, en die moet achter de bestuurder zitten.

Verlichting

Bij nacht voert een gewone bakfiets (met twee voorwielen en een achterwiel) twee witte of gele koplampen vóór en een rood achterlicht en een rode reflector achter. Meer verlichting is niet toegestaan, meer reflectie wel.

Trivia

Bakfiets is onder motorrijders een min of meer spottende benaming voor een motor met zijspan.

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Freight bicycles van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.