Munttoren (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Munt vanaf de Reguliersbreestraat in 2005
Munttoren en Muntgebouw gezien vanaf het Singel

De Munttoren, ook wel De Munt genoemd, is een toren in Amsterdam die vroeger deel uitmaakte van de Regulierspoort. Deze stadspoort was één van de drie hoofdpoorten van de middeleeuwse vestingwerken van de stad.

De toren staat op het Muntplein, een druk kruispunt aan het begin van de Kalverstraat en aan het eind van de bloemenmarkt bij het Singel. Zowel vele Amsterdammers als toeristen lopen onder de kleine poort onderin de toren door, richting de winkels in de Kalverstraat.

Geschiedenis[bewerken]

De Regulierspoort, gebouwd tussen 1480 en 1487, bestond uit twee torens en een wachthuis. Nadat de poort in 1618 in vlammen opging, besloot men alleen de westelijke toren te herbouwen. De stompe toren kreeg in 1619-1620 een achtkantige bovenbouw en een sierlijke open spits naar een ontwerp van Hendrick de Keyser, met een uurwerk met vier wijzerplaten en, 68 jaar later, tevens een carillon.

Het carillon in de Munttoren. Foto: bma.amsterdam.nl.

Het carillon van de Munttoren werd in 1651[bron?] voor de toenmalige Beurstoren gemaakt door de gebroeders Hemony. Toen de Beurstoren wegens een uitbreiding van het beursgebouw moest verdwijnen, werd het Beurscarillon overgebracht naar de Munttoren. Het kleine beurscarillon werd daarbij aanzienlijk vergroot met zes nieuwe, zware klokken, die Pieter Hemony goot in 1668. Er kwamen ook nog enkele nieuwe kleine klokjes bij, zodat het nieuwe Hemonycarillon voor de Munt 33 klokken telde. De grootste van de nieuwe klokken klinkt met toon C# (Cis), en weegt bijna 2000 kilogram. In het jaar 1873 werd het oorspronkelijke mechanische klavier van het carillon verwijderd, omdat men de beperkte ruimte boven in de toren wilde gebruiken voor een nieuw uurwerk, dat nu ook een minutenwijzer zou bedienen. Vanaf 1873 speelde het Hemonycarillon van de Munt alleen nog automatisch, handmatige bespeling was niet langer mogelijk omdat er geen klavier meer was. In 1959 werd het carillon gerestaureerd en werd een nieuw klavier geplaatst, zodat sinds dat moment het Muntcarillon weer regelmatig handmatig bespeeld wordt.

In 1959 werd tevens een aantal van de kleinere Hemonyklokken buiten gebruik gesteld, zij waren door corrosie zozeer beschadigd geraakt dat hun toon niet zuiver meer was. Deze oorspronkelijke kleinere Hemonyklokken zijn nu te bezichtigen in het Amsterdam Museum. Tegenwoordig bestaat het carillon in de Munttoren uit 38 klokken, 5 meer dan het oorspronkelijke aantal. Elk kwartier zet een mechanische messing speeltrommel, die door Pieter Hemony in 1669 speciaal voor de Munttoren is gegoten, de klokken in beweging en elk heel en half uur geven slagklokken het vereiste aantal slagen. Elke zaterdag van 14 tot 15 uur geeft stadsbeiaardier Gideon Bodden een concert op het carillon van de Munttoren.

De naam van de toren verwijst naar het feit dat er in de 17e eeuw munten werden geslagen. De toren kreeg zijn huidige naam in het Rampjaar 1672, toen Amsterdam tijdelijk het recht van muntslag kreeg omdat Franse troepen grote delen van het land bezet hielden, en het niet mogelijk was zilver en goud te transporteren naar de muntplaatsen Dordrecht en Enkhuizen. In het wachthuis werd munt geslagen.

Het wachthuis, dat de brand van 1618 redelijk had doorstaan, werd in de 19e eeuw afgebroken en vervangen door het het huidige gebouw. Het werd gebouwd tussen 1885 en 1887 in historiserende neorenaissance-stijl, onder leiding van architect Willem Springer. Tijdens een verbouwing in 1938-1939 kwam er op de begane grond een doorgang.

De Munttoren heeft in het begin van de 21ste eeuw een extra stevige fundering gekregen om te voorkomen dat het monumentale pand zou verzakken door de aanleg van de Noord/Zuidlijn. Hiervoor had de gemeente Amsterdam 1,9 miljoen euro uitgetrokken.[1]

Schaalmodellen[bewerken]

Schaalmodellen van de Munttoren zijn te zien in Madurodam in Den Haag en in Mini-Europa in Brussel.

Verwijzing[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Extra fundering voor Munttoren, Het Parool 17 mei 2006