Sophie van Württemberg
| Sophie van Württemberg | ||
| 1818 - 1877 | ||
 |
||
| Koningin van Nederland Groothertogin van Luxemburg |
||
| Periode | 1849 - 1877 | |
| Voorganger | Anna Paulowna | |
| Opvolger | Emma van Waldeck-Pyrmont | |
| Vader | Willem I van Württemberg | |
| Moeder | Catharina Paulowna van Rusland | |
Sophie Frederika Mathilde (Stuttgart, 17 juni 1818 – Den Haag, 3 juni 1877), prinses van Württemberg, was als eerste echtgenote van koning Willem III van 1849 tot haar overlijden in 1877 koningin der Nederlanden.
Inhoud |
[bewerken] Biografie
[bewerken] Jeugd
Prinses Sophie werd geboren in Stuttgart als dochter van koning Willem I van Württemberg en grootvorstin Catharina Paulowna van Rusland, een dochter van tsaar Paul I. Sophie en Willem (zoon van de zus van Catharina, Anna Paulowna) waren dus volle neef en nicht. Kort na de geboorte van Sophie overleed haar moeder, waarna ze door haar tante Catharina van Württemberg werd opgevoed. Sophie ontmoette de Nederlandse erfprins voor het eerst in 1838 nadat tot een huwelijk tussen hen beiden al was besloten door beide vaders. Prins Willem was meteen verliefd, maar omgekeerd zag Sophie niets in hem. Ze trachtte zich nog tegen het huwelijk te verzetten, maar tevergeefs. Haar vader vond Willem een uitstekende partij voor zijn jongste dochter uit zijn eerste huwelijk, en Willem wilde evenmin afzien van de verbintenis. Willems vader, koning Willem II had persoonlijke redenen om te volharden. Hijzelf had moeten meemaken hoe - in 1814 - prinses Charlotte van Wales een verloving met hem verbrak. Hij wilde niet aanvaarden dat het huis van Oranje nogmaals de schande van een verbroken verloving zou meemaken[1]. Overigens was Willems moeder, Anna Paulowna, sterk tegen het huwelijk gekant. Zij had ten eerste altijd een moeizame relatie gehad met haar zuster, Sophies moeder, en in de tweede plaats werd in de Russisch-orthodoxe kerk een huwelijk tussen neef en nicht gezien als bloedschande.
[bewerken] Huwelijk en gezin
Sophie en Willem trouwden op 18 juni 1839 in Stuttgart. Het paar vestigde zich op Paleis Noordeinde en kreeg drie zonen:
Uit haar dagboeken en brieven komt Sophie over als een belezen, invoelende, uiterst intelligente en tamelijk warme vrouw.
[bewerken] Verhouding met haar echtgenoot
Terwijl hij tal van buitenechtelijke relaties aanknoopte, liet zij blijken dat ze hem haar mindere vond en zichzelf ook meer geschikt achtte als regentes. Sophie, een ware femme savante, was in intellectueel opzicht veruit de meerdere van haar echtgenoot en steunde de liberale leider Thorbecke, terwijl haar man deze professor verafschuwde.
Het huwelijk was dan ook geen succes. Sophie probeerde van haar man te scheiden. Met een beroep op het landsbelang werd dit geweigerd. In 1855 werd echter tussen Willem en de koning van Würtemberg een overeenkomst gesloten volgens welke het koninklijk paar gescheiden van tafel en bed verder zou leven. In het paleis Noordeinde had Sophie haar eigen vertrekken, en de zomers bracht de koningin door op Huis ten Bosch.
[bewerken] Internationale contacten en culturele leven
Koningin Sophie correspondeerde met diverse Europese geleerden en staatslieden, kortom met de groten van haar tijd sprak haar talen vloeiend en onderhield warme banden met Napoleon III, die via haar vaders zuster familie was. Zij schreef artikelen die gepubliceerd werden in het prestigieuze tijdschrift "Revue des Deux Mondes". Uit haar eigen lectuurlijst blijkt dat ze naast Stendhal ook Jean-Jacques Rousseau, Byron, Tacitus en Benjamin Constant las. Zij correspondeerde met de historicus Leopold von Ranke, de archeoloog Heinrich Schliemann, de politicus Adolphe Thiers, Westminsterdeken Stanley en historicus Motley.
Haar brieven aan Lady Malet werden door Hella Haasse vertaald en bewerkt, en verschenen onder de titel Een vreemdelinge in Den Haag (1984). Zij bezocht kunstschilders als Bosboom en Israëls in hun atelier en ontving kunstenaars als Schelfhout, Jongkind en Pieneman ten paleize.
Haar persoonlijkheid en haar jeugd beschreef zij zelf in haar "Jeugdherinneringen in Biedermeierstijl" (1984), oorspronkelijk geschreven ten behoeve van haar goede vriend Lord Clarendon toen hij haar overleden vader als raadgever was opgevolgd.
[bewerken] Politieke opvattingen
Sophie van Württemberg zag in de monarchie geen vorm van stabiliteit. In die zin liet zij zich als volgt uit: De Nederlanders zullen ons houden zolang wij nodig zijn, d.w.z. zolang onze naam Oranje een gemeenschappelijke basis vormt voor de verscheidene politieke partijen. Zodra dit niet meer het geval is, zullen zij ons wegsturen.
[bewerken] Beschermvrouwe
Zij was een regelmatig bezoeker van Schilderkundig Genootschap Pulchri Studio te Den Haag. De schilder, etser en lithograaf Andreas Schelfhout maakte zich bij haar populair door tijdens zijn bezoeken aan haar hof haar echtgenoot te parodiëren. Koningin Sophie was sinds 1871 beschermvrouwe van de Algemeen Nederlandsche Vrouwenvereniging Arbeid Adelt van Betsy Perk en de Dierenbescherming. In 1873 stelde zij een prijs beschikbaar voor een loterij ten behoeve van de bouw van de Vondelkerk, toen deze na financiële tegenslagen was stilgelegd.
[bewerken] Overlijden en bijzetting
Koningin Sophie overleed op 58-jarige leeftijd op paleis Huis ten Bosch. Conform haar wens werd zij niet gebalsemd (als een van de weinige Oranjes) en in haar trouwjurk gehuld, omdat volgens eigen zeggen haar leven al geëindigd was op haar trouwdag. Haar stoffelijk overschot werd op 20 juni bijgezet in de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk te Delft.
[bewerken] Voorouders
| Prinses Sophie van Württemberg (1818-1877) |
Vader: Koning Willem I van Württemberg (1781-1864) |
Grootvader: Koning Frederik I van Württemberg (1754-1816) |
Overgrootvader: Hertog Frederik Eugenius van Württemberg (1732-1797) |
| Overgrootmoeder: Frederika Dorothea Sophia van Brandenburg-Schwedt (1736-1798) |
|||
| Grootmoeder: Hertogin Augusta van Brunswijk-Wolfenbüttel (1764-1788) |
Overgrootvader: Hertog Karel van Brunswijk-Lüneburg (1735-1806) |
||
| Overgrootmoeder: Prinses Augusta Frederika van Wales (1737-1813) |
|||
| Moeder: Grootvorstin Catharina Paulowna van Rusland (1788-1819) |
Grootvader: Tsaar Paul I van Rusland (1754-1801) |
Overgrootvader: Tsaar Peter III van Rusland (1728-1762) |
|
| Overgrootmoeder: Tsarina Catharina II de Grote van Rusland (1729-1796) |
|||
| Grootmoeder: Prinses Sophia Dorothea van Württemberg (1759-1828) |
Overgrootvader: Hertog Frederik Eugenius van Württemberg (1732-1797) |
||
| Overgrootmoeder: Frederika Dorothea Sophia van Brandenburg-Schwedt (1736-1798) |
[bewerken] Trivia
- In de wijk Bezuidenhout in Den Haag is zowel een straat als een park naar haar vernoemd.
- In de televisieserie Wij, Alexander wordt koningin Sophie gespeeld door de actrice Carine Crutzen.
- Haar bezoek en haar donatie aan het kinderziekenhuis in Rotterdam in 1869 leidde ertoe dat dit ziekenhuis zich naar haar vernoemde.
- Sophie was tevens de beschermvrouwe van de door haar lijfarts opgerichte Sophia-vereeniging tot Bescherming van Dieren.
- Het Amsterdamse Muntplein was tot 1917 naar haar genoemd en heette het Sophiaplein.
[bewerken] Literatuur
- Hella S.Haasse en prof. S.W.Jackman - Een vreemdelinge in Den Haag - (Uit de brieven van Koningin Sophie aan Lady Malet )
- Dianne Hamer, Sophie. Koningin der Nederlanden, Uitg. Verloren, 278 blz, 2011 (een reconstructie van Sophies leven op basis van haar brieven en dagboeken)
[bewerken] Zie ook
 |
Zie de categorie Koningin Sophie der Nederlanden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Referenties
|
