Singel (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Singel
Zicht op de Bloemenmarkt vanaf de oneven-genummerde zijde van het Singel
Zicht op de Bloemenmarkt vanaf de oneven-genummerde zijde van het Singel
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Centrum
Begin IJ
Eind Muntplein
Detailkaart
Locatie van het Singel in de 17e-eeuwse grachtengordel
Locatie van het Singel in de 17e-eeuwse grachtengordel
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam

De (Amsterdams: het) Singel is een Amsterdamse gracht, die loopt vanaf het IJ tot het Muntplein, waar hij uitmondt in de Binnen Amstel.

Geschiedenis[bewerken]

Het Singel werd rond 1428 gegraven van het IJ tot de Boerenwetering. Rond 1450 volgde het resterende deel tot de Amstel. Tot de stadsvergroting van ongeveer 1585 vormde het Singel de westelijke stadsgrens. Vanaf 1481 werd de aarden wal vervangen door een stenen muur. In die tijd werd het Singel ook wel Stedegracht genoemd. Deze Stedegracht bestaat tegenwoordig nog uit het huidige Singel, de Geldersekade en de Kloveniersburgwal.

In de 17e eeuw noemde men het Singel tijdelijk Koningsgracht als eerbewijs aan Koning Hendrik IV van Frankrijk; destijds een belangrijk bondgenoot van de Republiek. Het Koningsplein herinnert hier nog aan.

Het deel van het Singel vanaf de Ronde Lutherse Kerk tot aan de Lijnbaanssteeg waar de schepen op Londen, de 'Londenvaarders', hun ligplaats hadden, werd ook wel Londense Kaai en Engelse Kaai genoemd. Een deel van de Geldersekade heette ook Londense of Engelse Kaai. Tussen de Lijnbaanssteeg en de Torensluis noemde men het Singel de Rouaansche Kaai, vanwege de vaart op Het Kanaal.

De Torensluis uit 1648 is de oudste bewaard gebleven en de breedste brug van de gehele stad. Deze Brug 9 - ter hoogte van de Oude Leliestraat - is zo breed omdat hier de in 1829 gesloopte Jan Roodenpoortstoren stond. De kerkers van de toren maken nog deel uit van het bruggenhoofd. In de keitjes op de brug zijn sinds 2003 de contouren van de vroegere toren herkenbaar gemaakt. Hier staan, naast het beeld van Multatuli (Hans Bayens 1987), vaak terrasjes.

De Muntsluis onder het Muntplein is de laatste brug voordat het Singel in de Amstel uitmondt. In de het systeem van de nummering der Amsterdamse bruggen is dit de eerste, brug 1.

Tussen het Spui en het Koningsplein rijden de tramlijnen 1, 2 en 5 langs het Singel.

Architectuur en monumenten[bewerken]

Amsterdam in 1544, met het Singel aan de rechterkant
De Ronde Lutherse Kerk aan het Singel.
De Torensluis (brug nr. 9) over het Singel bij de Oude Leliestraat.

onder meer:

Verder:

Zie ook:

Nummering en oriëntering[bewerken]

Het Singel begint in het noorden bij het IJ, buigt zich evenwijdig aan de Herengracht geleidelijk naar het zuidoosten en mondt bij het Muntplein uit in de Binnen Amstel. De oneven-genummerde zijde van de gracht ligt aan de kant van het hart van de stad. (de Dam)

  • Ter hoogte van Singel 240 en 229 ligt de kruising met de Raadhuisstraat.
  • Ter hoogte van Singel 434 en 439 ligt de kruising met het Koningsplein.

Bruggen[bewerken]

Er liggen vanaf de Haringpakkersbrug elf bruggen over het Singel. In het verlengde van het Singel naar het IJ vinden we ook nog de spoorbrug over de Westelijke Onderdoorgang, en auto- en fietsersbruggen in de Piet Heinkade, maar deze worden eerder tot het Open Havenfront gerekend.

Brugnummer Naam Gebruik Type Wijdte doorvaartopening Hoogte doorvaartopening Doorvaarhoogte bij 4 m wijdte Beheer
58 Haringpakkersbrug Prins Hendrikkade Vaste brug 12,00 2,93 DiVV
14 Haarlemmersluis Haarlemmerstraat Vaste brug 6,90 2,10 Centrum
12 Korsjesbrug Korsjespoortsteeg Vaste brug 9,05 2,10 Centrum
10 Lijnbaansbrug Lijnbaanssteeg Vaste brug 8,50 2,10 Centrum
9 Torensluis Oude Leliestraat Vaste brug 5,96 2,70 2,35 Centrum
8 Huiszittenbrug Raadhuisstraat Vaste brug 6,86 1,80 DiVV
6 Gasthuisbrug Gasthuismolensteeg Vaste brug 6,77 1,78 Centrum
5 Raambrug Oude Spiegelstraat Vaste brug 6,79 1,78 Centrum
4 Heibrug Heisteeg Vaste brug 7,10 1,80 Centrum
2 Heiligewegsluis Heiligeweg Vaste brug 6,83 1,80 DiVV
1 Muntsluis Muntplein Vaste brug 5,73 1,58 DiVV

Bij de doorvaarthoogtes in de tabel dient men rekening te houden met het feit dat het Singel net zoals alle andere grachten in de binnenstad op -0.40cm van het NAP ligt.

Bloemenmarkt[bewerken]

De bekende bloemenmarkt aan het Singel ligt tussen Koningsplein en het Muntplein. De bloemenstallen staan hier op in het water drijvende dekschuiten.

Trivia[bewerken]

  • Er is vaak verwarring tussen het Singel en de Singelgracht. De Singelgracht is de naam van het water, dat langs de Nassaukade, Stadhouderskade en Mauritskade stroomt, om de zeventiende-eeuwse stadsuitbreiding heen dus.
  • Ten westen van het Singel tussen Raadhuisstraat en Leidsegracht liggen de Negen Straatjes.
  • Aan het begin van het Singel bij het IJ stond tot 1829 de middeleeuwse Haringpakkerstoren. Stadsherstel Amsterdam heeft, vanwege haar 50-jarig jubileum, het plan opgevat om deze toren en de aangebouwde huisjes te herbouwen als cadeau aan de stad Amsterdam. Na een vertraging in de bouwprocedures was men van plan in 2008 met de bouw te beginnen. Er is kritiek op dit plan, omdat het als geschiedvervalsing en geldverspilling wordt ervaren.
  • Een gedeelte van het Singel is een rosse buurt, met ongeveer 80 ramen. Dit 'Singelgebied' ligt tussen de Spuistraat en het Singel, rond [de [Oude Nieuwstraat]].
  • Op de Singel ligt sinds 1968 de Poezenboot.
  • De Amsterdammer heeft het consequent over het Singel, ofschoon het woord singel niet onzijdig is.

Externe links[bewerken]