Looiersgracht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Locatie Looiersgracht (in donkerblauw)

De Looiersgracht is een van de kleinste grachten in de binnenstad van Amsterdam en onderdeel van de grachtengordel (west). De gracht ligt tussen de Prinsengracht en de Lijnbaansgracht.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Architectuur
3 Bekendste bewoners
4 Trivia
5 Zie ook
6 Externe links

[bewerk] Geschiedenis

De gracht ontstond toen vanaf 1612 vanuit de Brouwersgracht de grachtengordel in zuidelijke richting werd gegraven. De gracht ligt in de Jordaan.

De naam "Looiersgracht" ontstond doordat de leerlooierijen en de huidenhandel die in de zestiende eeuw nog buiten de stad lagen, maar geleidelijk binnen de stad kwamen te liggen: in de Jordaan en in de grachtengordel. De Looiersgracht is hier het bekendste om, maar ook aan de (reeds gedempte) Elandsgracht werd de leerhandel gevestigd. De Runstraat en de Huidenstraat die in het verlengde van de Looiersgracht liggen ontlenen hun namen eveneens aan deze vanouds bloeiende bedrijfstak. De Eerste, Tweede en Derde Looiersdwarsstraat zijn zijstraten van de Looiersgracht. Na 1658 breidden de looierijen zich sterk uit op terreinen ten oosten van de Vijzelgracht. Daar liggen dan ook de Nieuwe Looiersstraat en -dwarsstraat. De Derde Looiersdwarsstraat was voor de demping de Oude Looierssloot. De gedempte Nieuwe Looierssloot werd de Fokke Simonszstraat.

Rond 1630 kwam Anthonie Grill samen met zijn broers Andries en Johannes uit Augsburg naar Amsterdam. Hij was hier werkzaam als zilversmid. In de loop der tijd richtte Anthonie zich echter steeds meer op het essayeren: "het onderzoeken van het gehalte van goud of zilver". De hiervoor benodigde smelterij vestigde hij in 1651 in een pand aan de Looiersgracht. Twee jaar later sloot Anthonie Grill een contract over het winnen van goud en zilver met zijn broer Andries in Den Haag. Grote financiële moeilijkheden leidden echter in 1661 tot een gedwongen verkoop van al zijn bezittingen. Grill had op dat moment Amsterdam al verlaten.

In de 19e eeuw werden 6 van de 11 authentieke Jordanese grachten gedempt. Slechts de Bloemgracht, Egelantiersgracht, Lauriergracht, Looiersgracht en Passeerdersgracht bleven (naast de Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht, Singel, Lijnbaansgracht, Brouwersgracht, Leliegracht en Leidsegracht) bestaan.

In de 19e eeuw was er ook nog even een brouwerij aan de Looiersgracht gevestigd. "Brouwerij De Hooiberg" werd in 1863 overgenomen door Gerard Adriaan Heineken. In 1868 werd door Heineken een andere brouwerij gebouwd en werd de oorspronkelijke huisvesting van Brouwerij De Hooiberg verlaten. Aan de achterzijde van de brouwerij was aanvankelijk de bottelarij van 'Die Port van Cleve' gevestigd, waar het bier van Heineken door de Gebroeders Hulscher werd gebotteld. Later werd deze bottelarij verplaatst naar de Looiersgracht. Hier werd het zogenaamd Hollandsch Tafel Bier gebrouwen (Looiersgracht nrs. 58-60-62).

Vandaag de dag zijn de meeste grachtenpanden aan de Looiersgracht woonhuizen voor particulieren geworden.

[bewerk] Architectuur

Halsgevels waren in Amsterdam bijzonder populair. Op eenvoudiger huizen verschijnt een pilaster-halsgevel, eenvoudig uitgevoerd in baksteen met enkele sobere ornamenten. Dit type wordt wel een klein type Vingboons-imitatie, een miniatuur-Vingboons, genoemd. Een typisch voorbeeld hiervan is Looiersgracht 21, uit 1648.
Looiersgracht 70-72 of ook wel Simon de Looier. Deze voormalige Looiersgrachtkerk ligt ingeklemd tussen de woningen en valt alleen op door haar geschouderde tuitgevel met hoge ramen. De voorgevel van deze laat-19de-eeuwse galerijkerk wordt in drie delen gedeeld door smalle bakstenen pilasters. Binnen valt vooral de eenvoudige ruimte op, waarbij de galerijen worden gedragen door gietijzeren kolommen. Omdat de kerk tussen de huizen is gelegen, is de lichtbeuk opgenomen in het tongewelf door vensters door dit gewelf en de steekkap in de ruimte te laten komen. Tegenwoordig is hier het Bijbelcentrum ‘Bij Simon de Looier’ gehuisvest en is in de entree een bijbelwinkel ondergebracht.

[bewerk] Bekendste bewoners

Antonie Grill (1607-1675), zilversmid

[bewerk] Trivia

MV Looiersgracht is tevens de naam van een vrachtschip van bevrachtingskantoor Spliethoff.
Het Archief Osho's Supernova, Cultureel Centrum in Amsterdam was vanaf 1992 tot 1997, gevestigd in Amsterdam aan de Looiersgracht (43). Lang geleden zetelde op nummer 43 een timmerfabriek.
Amsterdam telt 1400 bruggen, die van de Lijnbaansgracht naar de Looiersgracht toe is nummer 100. Deze brug is haast berucht te noemen, omwille van het feit dat ze wel eens is ingestort.