Sarphatistraat
De Sarphatistraat is een straat in het centrum van Amsterdam, tussen het Frederiksplein en de Oostenburgergracht bij de Cruquiuskade. De straat vormt een bijna twee kilometer lange verbinding tussen Amsterdam-Centrum en de Oostelijke eilanden.
Bij het Weesperplein kruist de Sarphatistaat met het Rhijnspoorplein. Op de hoek van de Roetersstraat en de Sarphatistraat liggen - bij het Roeterseiland - een gebouwencomplex en de faculteitstoren van de Universiteit van Amsterdam. Bij het Alexanderplein kruist de Sarphatistraat met de Plantage Middenlaan en de Mauritskade.
Aan de Sarphatistraat 53 is het Theater Instituut Nederland (TIN) gevestigd.
[bewerken] Monumenten
- Waar de Sarphatistraat de Amstel kruist, ligt de in Parijse stijl versierde beweegbare brug de Hoge Sluis (Brug 246) uit 1883.
- Bij het Prof. Tulpplein en de Hoge Sluis grenst het monumentale Amstel Hotel aan de Sarphatistraat.
- De Cavaleriekazerne uit 1865 (Sarphatistraat 470), waarin de Rijksakademie van Beeldende Kunsten is gehuisvest.
- Het Rijksmagazijn van Geneesmiddelen, (Sarphatistraat 410), waar woningcorporatie Stadgenoot is gevestigd.
- Het Rijks Militair Hospitaal, (Sarphatistraat 252-366)
- Het Rijksgoederenmagazijn, (Sarphatistraat 370), verbouwd en sinds 2011 deels in gebruik als bedrijfsverzamelgebouw.
- Waar de Sarphatistraat grenst aan het Alexanderplein staat de 18e eeuwse Muiderpoort.
- De gebouwen en terreinen van de voormalige Oranje-Nassau Kazerne uit 1813, die tot woongebied rond de Louise Wentstraat en de Alexanderkade werden verbouwd.
- Waar de Sarphatistraat grenst aan de Zeeburgerstraat, staat de molen de Gooyer.
[bewerken] Geschiedenis
De Sarphatistraat is in 1870 vernoemd naar de arts Samuel Sarphati (1813-1866), die grote invloed had op de uitbreiding en verfraaiing van Amsterdam. Hij droeg bij aan de totstandkoming van het Paleis voor Volksvlijt aan het Frederiksplein en het Amstel Hotel aan het Professor Tulpplein.
De Sarphatistraat, die voor 1870 de Schans heette, ligt op de plaats van de tussen 1820 en 1840 geslechte stadswallen. Het gedeelte tussen Leidseplein en Frederiksplein noemt men sinds 1872 de Weteringschans en het gedeelte tussen Haarlemmerplein en Leidseplein werd de Marnixstraat.
Op 14 augustus 1942 werd bij besluit van burgemeester Edward Voûte een aantal Amsterdamse straatnamen veranderd. Het ging om straten die naar het Nederlandse koningshuis of naar Joden genoemd waren. Tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 heette de straat Muiderschans.
De beroemde eerste zin uit Nescio's boek 'De uitvreter' luidt: "Behalve den man die de Sarphatistraat de mooiste plek van Europa vond, heb ik nooit een wonderlijker kerel gekend dan den uitvreter". Kort voordat Nescio dit schreef had schrijver Frederik van Eeden zich uitgelaten over naar zijn idee onwelgevallige aanpassingen aan de Sarphatistraat, terwijl hij deze daarvoor juist de mooiste straat van Amsterdam vond.
[bewerken] Openbaar vervoer
- De tramlijnen 7 en 10 rijden door de Sarphatistraat.
- Bij de kruising met het Weespersplein en het Rhijnspoorplein ligt het metrostation Weesperplein voor de metrolijnen 51, 53 en 54.
De eerste tramlijn in Amsterdam reed in 1875 door de Sarphatistraat. Deze paardentramlijn Leidscheplein – Plantage, reed via de Weteringschans en Sarphatistraat. Na elektrificatie in 1903 kwamen hier de tramlijnen 7 en 10 voor in de plaats. Tussen Alexanderplein en de Dageraadsbrug (langs de Kazerne) lag tot 1906 een spoorwegemplacement. In 2004 werd lijn 10 over dit deel van de straat verlengd via de Czaar Peterstraat naar het Oostelijk Havengebied.
