Weesperstraat
|
|
|
De Weesperstraat is een straat in Amsterdam. De oorspronkelijke bebouwing is afgebroken in de jaren 60, waarna de straat is verbreed tot een stadsautoweg, die het Weesperplein verbindt met het J.D. Meijerplein. De drukke verkeersweg is een deel van de S112 die de Gooiseweg via de Wibautstraat verbindt met het Mr. Visserplein en de IJtunnel. De straat kruist vier grachten: de Nieuwe Herengracht, Nieuwe Keizersgracht, Nieuwe Prinsengracht en Nieuwe Achtergracht. Er zijn plannen om de rijweg te versmallen.
De Weesperstraat lag vroeger in de Amsterdamse Jodenbuurt en veel herinnert nog aan dit verleden. Zo staat er een, in 1947 door Joh. G. Wertheim ontworpen, Monument uit Erkentelijkheid. Het draagt de tekst Aan de beschermers der Nederlandse Joden in de bezettingsjaren. Het monument is tegen de wens van veel Joodse overlevenden door toedoen van een klein comité tot stand gekomen.
Brug 257, over de Nieuwe Achtergracht hoek Weesperplein, is vernoemd naar dr. Meijer de Hond, die in 1943 in Sobibór, Polen, omkwam. Brug 251, over de Nieuwe Prinsengracht hoek Weesperstraat, is vernoemd naar de rector en opperrabbijn dr. J.H. Dünner (1833-1911). Brug 240 over de Nieuwe Keizersgracht hoek Weesperstraat, is vernoemd naar de in 1942 in Polen omgekomen laatste vooroorlogse opperrabbijn L.H. Sarlouis. Brug 238, over de Nieuwe Herengracht hoek Weesperstraat, is vernoemd naar de journalist M. Vaz Dias (1881-1963).
Bij de hoek Weesperstraat / Nieuwe Kerkstraat staat de sculptuur Fête galante uit 1997 van beeldhouwer Hans van den Ban.
Aan de Weesperstraat tussen de Nieuwe Herengracht en de Nieuwe Keizersgracht ligt de onder architectuur aangelegde gemeenschappelijke binnentuin van de huizen Het Corvershof, Amstelrank, Van Limminkhof en het Hodshonhuis. Samen met de Amstelhof (de huidige Hermitage Amsterdam) behoorden deze panden tot het Amstelhoven-complex, waar de Diakonie zich al vanaf de 17e eeuw wijdde aan de verzorging van ouderen en zieken. Nog steeds zijn hier aan de Protestante Diaconie Amsterdam verwante organisaties gevestigd. Zo biedt het voormalige knekelhuisje in de tuin, inmiddels omgedoopt tot het Krekelhuis, onderdak aan het Straatpastoraat.
[bewerken] Geschiedenis
De straat dateert uit de grote stadsuitbreiding van 1663. De Weesperstraat verbond het centrum van Amsterdam met de Weesperpoort in de richting van de stad Weesp.
De Weesperstraat was een deel van de Amsterdamse Jodenbuurt. De Joden noemden de destijds smalle straat (zoals de St. Anthoniesbreestraat) "Wazepergas", met het Jiddisje equivalent voor het Duitse "Gasse". Veel Joodse bewoners zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog weggevoerd. Na de deportatie van Joden werd uit hun leegstaande huizen tijdens de koude hongerwinter 1944-1945 hout en ander bruikbaar materiaal gesloopt. De straat bood aan het eind van de oorlog een desolate en vervallen aanblik.
Om de straat te kunnen verbreden werd de bebouwing in de jaren 1950 en 1960 afgebroken. Aan de oostkant verscheen in de jaren 1960 grootschalige bebouwing. De westzijde bleef aanvankelijk onbebouwd, in verband met de bouw van de metro Zuidoostlijn. Bij de bouw van deze eerste Amsterdamse metro, tussen 1970 en 1977, bouwde men hier eerst bovengronds grote betonnen caissons, die daarna werden afgezonken. In de jaren 1980 en 1990 werd ook de westzijde bebouwd.
|
|
|
[bewerken] Openbaar vervoer
De zuidelijke uitgang van metrostation Waterlooplein ligt aan de Weesperstraat.
Bij het aangrenzende Weesperplein liggen:
Sinds 1875 reden er paardentrams door de Weesperstraat als deel van de eerste Amsterdamse tramlijn Leidscheplein – Plantage. Vanwege de geringe breedte lag er enkelspoor, met wisselplaatsen op de bruggen over de grachten. In 1904 verscheen de elektrische tram. Deze eerste lijn 7 werd een jaar later vernummerd in lijn 8 en in 1942 opgeheven. Tussen 1952 en 1961 reed lijn 5 door de Weesperstraat, waarna de rails werden opgebroken.
[bewerken] Bekende bewoners
- Samuel Sarphati: geboren in het huis op de hoek met de Nieuwe Keizersgracht.
