Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift in diverse talen, waaronder Nederlands
Binnenzijde studiebijbel

De Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift[1] is een vertaling van de Bijbel die is vervaardigd en wordt gebruikt door Jehova's getuigen en wordt uitgegeven door hun uitgeverij, het Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap. De vertaling hanteert de protestantse canon.

De eerste versie in het Engels verscheen in 1961, een vertaling daarvan in het Nederlands in 1963 (zie tabel hieronder). De Engelstalige Nieuwe-Wereldvertaling is op haar beurt vertaald in 121 talen in een totale oplage van ruim 208 miljoen exemplaren.[2][3] Sedert de Vulgaat tot de encycliek Divino Afflante Spiritu (1943) de standaard was voor de Rooms-katholieke Kerk, is geen andere Bijbelvertaling in zoveel talen vertaald en op zo grote schaal verspreid.

Hoewel het New World Bible Translation Committee het verzoek deed anoniem te blijven,[4][5] heeft Raymond Franz (voormalig lid van het Besturend Lichaam) onthuld dat de eerste vertalingen naar het Engels werden gemaakt door Frederick William Franz[6] en dit is bevestigd door nader onderzoek.[7][8]

Beweegredenen voor een eigen vertaling[bewerken]

Het leiderschap van Jehova's getuigen zag noodzaak tot het vervaardigen van een eigen vertaling omdat volgens hen de reeds bestaande bijbelvertalingen "werden vervaardigd door geestelijken en zendelingen van religieuze sekten van de christenheid, en hun vertalingen in mindere of meerdere mate werden beïnvloed door de heidense filosofieën en onschriftuurlijke overleveringen die hun religieuze stelsels van het verleden hadden geërfd, alsook door de neiging tot hogere kritiek".[5]

Kenmerken[bewerken]

Naast de vertaalde tekst van de Bijbel, bevat de Nieuwe-Wereldvertaling ook ruim 125.000 verwijsteksten (kruisverwijzingen). Er zijn meer dan 11.400 verklarende voetnoten in opgenomen. Tevens bevat deze uitgave zowel een "Index van bijbelwoorden" als een "Index van voetnootwoorden" en een "Appendix" met 43 artikelen. "Aan het einde van het Appendix bevinden zich tabellen over geld, gewichten en maten, de kalendermaanden van de bijbel, alsmede geografische inlichtingen en kaarten van bijbelse landstreken."[9]

Kenmerkend voor deze vertaling is dat op alle 6973 plaatsen waar in de Hebreeuwse grondtekst voor de naam van God JHWH staat, dit wordt vertaald met "Jehovah", terwijl de meeste andere vertalingen dit weergeven met HEER of HERE. Ook in de vertaling van het Nieuwe Testament wordt "Jehovah" gebruikt, hoewel de Griekse grondtekst die naam niet heeft. De vertaling hanteert niet de gebruikelijke termen „Oude Testament” en „Nieuwe Testament”, maar hanteert Hebreeuwse en Aramese Geschriften en Griekse Geschriften. In een appendix van de vertaling licht het Besturend Lichaam toe dat het de benaming "Oude" en "Nieuwe Testament" als een onjuiste vertaling van 2 Korintiërs 3:14 ziet.[10] Verder is de vertaling vrijwel identiek aan de vertalingen die gebruikt worden door de rest van de christenen, maar verschilt op een paar punten. In onderstaande tabel worden voorbeelden gegeven van het kenmerkende archaïsche taalgebruik en kenmerkende verschillen naast elkaar gezet van gevallen waarbij de vertaling duidelijk is ontstaan vanuit het standpunt van hun leerstellingen:

Bijbelvers Nieuwe Bijbelvertaling Nieuwe-Wereldvertaling
Psalm 23:5 U nodigt mij aan tafel voor het oog van de vijand, u zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over. Gij maakt voor mijn aangezicht een tafel in orde ten aanschouwen van hen die blijk geven van vijandschap jegens mij. Met olie hebt gij mijn hoofd ingewreven; Mijn beker is welgevuld.
Prediker 4:14-16 Er was een jongen die gevangen zat, maar vrijkwam om een oude koning op te volgen. En dat terwijl hij in diens rijk als een onbeduidend iemand was geboren. Ik zag dat iedereen hem volgde. Al het volk onder de zon liep die jongen achterna die in opstand kwam tegen de oude koning. Er kwam geen einde aan de stoet van zijn bewonderaars. Maar later zal er niemand zijn die nog een goed woord voor hem overheeft. Je ziet, ook dit is niets dan lucht en najagen van wind. Want hij is zowaar uit het gevangenhuis gekomen om koning te worden, alhoewel hij onder diens koningschap als een onbemiddeld persoon was geboren. Ik heb alle levenden gezien die er onder de zon rondlopen, [hoe het gaat] met het kind, dat tweede is, dat opstaat in de plaats van de ander. Er is geen eind aan al het volk, aan allen voor wier aangezicht hij zich bevond; ook zullen de mensen later zich niet over hem verheugen, want ook dit is ijdelheid en een najagen van de wind.
Matteüs 26:26-28 Toen ze verder aten nam Jezus een brood, sprak het zegengebed uit, brak het brood en gaf de leerlingen ervan met de woorden: ‘Neem, eet, dit is mijn lichaam.’ En hij nam een beker, sprak het dankgebed uit en gaf hun de beker met de woorden: ‘Drink allen hieruit, dit is mijn bloed, het bloed van het verbond, dat voor velen wordt vergoten tot vergeving van zonden.’ Terwijl zij verder aten, nam Jezus een brood, en na de zegen te hebben uitgesproken, brak hij het en gaf het aan de discipelen en zei: „Neemt, eet. Dit betekent mijn lichaam.” Ook nam hij een beker, en na een dankgebed te hebben uitgesproken, gaf hij die aan hen, terwijl hij zei: „Drinkt allen hieruit; want dit betekent mijn ’bloed van het verbond’, dat ten behoeve van velen vergoten zal worden tot vergeving van zonden.”
Lucas 23:43 Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.’ En hij zei tot hem: 'Voorwaar, ik zeg u heden: Gij zult met mij in het Paradijs zijn.'
Johannes 1:1 In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. In [het] begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was een god.
Kolossenzen 1:16,17 Want in Hem is alles geschapen, in de hemel en op de aarde, het zichtbare en het onzichtbare, tronen en hoogheden, heerschappijen en machten. Alles is door Hem en voor Hem geschapen. Hij bestaat vóór alles en alles bestaat in Hem. want door bemiddeling van hem werden alle [andere] dingen in de hemelen en op de aarde geschapen, de zichtbare en de onzichtbare, of het nu tronen of heerschappijen of regeringen of autoriteiten zijn. Alle [andere] dingen zijn door tussenkomst van hem en voor hem geschapen. Ook is hij vóór alle [andere] dingen en door bemiddeling van hem zijn alle [andere] dingen gemaakt om te bestaan,
1 Timoteüs 2:3,4 Dat is goed en welgevallig in de ogen van God, onze redder, die wil dat alle mensen worden gered en de waarheid leren kennen. Dit is voortreffelijk en aangenaam in de ogen van onze Redder, God, wiens wil het is dat alle soorten van mensen worden gered en tot een nauwkeurige kennis van de waarheid komen.

Een toelichting op de doctrinair geïnspireerde verschillen:

  1. Matteüs 26:26-28: Om ideeën inzake de transsubstantiatie te vermijden, wordt het Griekse estin ("is") vertaald met "betekent".
  2. Lucas 23:43: Jehova's getuigen geloven dat slechts 144.000 door de Heilige Geest "gezalfde" christenen een hemelse opstanding krijgen. In hun exegese werden de eersten daarvan gezalfd met Pinksteren 33 n.Chr. Om deze reden kan Jezus in de ogen van Jehova's getuigen niet bedoeld hebben dat de misdadiger naast hem "vandaag" nog met hem in het paradijs zou zijn en kiezen zij voor de constructie dat Jezus benadrukte dat hij zijn uitspraak "vandaag" deed (en niet gisteren of morgen).[11]
  3. Johannes 1:1: Waar in bijna alle andere vertalingen deze tekst door christenen geïnterpreteerd wordt als bewijs dat Jezus Christus God is, is dit met de Nieuwe-Wereldvertaling niet mogelijk. Daarbij hebben Jehova's getuigen zich bij de vertaling van Johannes 1:1 laten leiden door de gedachte dat wanneer er in het Grieks een zelfstandig naamwoord zonder bepalend lidwoord wordt geplaatst voor de persoonsvorm, dit voornamelijk kwalitatief van betekenis is. Er staat in de Nieuwe-Wereldvertaling dan ook niet 'Het Woord was God', maar 'Het Woord was een god'. Deze vertaling komt overeen met de leer van Jehova's getuigen, die geloven dat Jezus Gods eerste schepsel is. Jezus is daarmee weliswaar de Zoon van God, maar dat geldt ook voor alle andere menselijke schepselen die daarna komen.
  4. Kolossenzen 1:16,17: In dit geval is het geïnterpoleerde woord ("andere") wel tussen vierkante geplaatst. Ook deze toevoeging hangt samen met het feit dat Jehova's getuigen niet in de Drie-eenheid geloven.[12] Let daarom ook op het weergeven van "Hem" als "hem", het vertalen van "εν" met "door bemiddeling van" in plaats van "in", maar ook "δι(α)" met "door bemiddeling van" in plaats van "door".
  5. 1 Timoteüs 2:3,4: Waar in bijna alle andere vertalingen uit dit vers de wens van God blijkt alle mensen te redden, wordt dit in de visie van het Besturend Lichaam beperkt tot de wens alle soorten van mensen te redden.

"Er is consequent een uniform systeem van moderne interpunctie gehanteerd. Als uitspraakhulp is bij veel eigennamen een streepje toegevoegd onder de lettergreep waarop de klemtoon valt. Een heel enkele keer is bij een eigennaam een accent boven een klinker geplaatst om de uitspraak aan te geven".[13]

De Engelse bronversie[bewerken]

De losse delen en eerste volledige (Engelstalige) bijbelvertaling van het Wachttorengenootschap

De Engelse bronversie (The New World Translation) is stapsgewijs tot stand gekomen. Het Nieuwe Testament van de Nieuwe-Wereldvertaling werd op 2 augustus 1950 op een congres van Jehova's getuigen in het Yankee Stadium (New York) vrijgegeven. De vertaling van het Oude Testament werd in vijf delen vrijgegeven in 1953, 1955, 1957, 1958 en 1960. De volledige Bijbel in één deel volgde in 1961. Het vertaalcomité van de Engelse versie was liever anoniem gebleven, maar de identiteit van de leden is toch uitgelekt. Deze mannen waren geselecteerd op basis van "ervaring" en "roeping" ("gezalfd"),[14] maar van hen kende alleen F.W. Franz een beetje Grieks door zijn (na twee jaar afgebroken) studie alfa-wetenschappen (als voorbereiding tot de opleiding tot presbyteriaans predikant). Ook had hij zichzelf vertrouwd gemaakt met Hebreeuws, maar was daarin niet verder gekomen dan een beginner. De anderen beheersten de grondtalen van de Bijbel in het geheel niet.[15][16][17] Tegenwoordig wordt het leeuwendeel van het schrijf- en vertaalwerk gedaan door de gewone leden, de zgn. "andere schapen"; hun tekst wordt door het schrijvers- en uitgeverscomité van het Besturend Lichaam gesanctioneerd.[18]

Voor de eerste versie van het Nieuwe Testament is de Griekse tekst van Westcott en Hort uit 1881 gebruikt. Men heeft bij opeenvolgende revisies (1970; 1984) en ook voor de revisie van de voetnoten in de Studiebijbel, een nieuwe versie van de tekst opgesteld met behulp van de standaardtekst van Nestle-Aland. Het Oude Testament berust op de opeenvolgende edities van de Biblia Hebraica.

Op de Jaarvergadering van het Wachttorengenootschap van 5 oktober 2013 werd een herziene vertaling aangekondigd die op diverse punten een grondige revisie inhoudt ten opzichte van eerdere uitgaven. Passages uit het Nieuwe Testament waarvan de authenticiteit in het ogen van de vertalers twijfelachtig is, zijn ook verwijderd.[19]

Van het Engels naar onder meer het Nederlands[bewerken]

De Nederlandse editie is sedert de eerste in 1963 verscheen - net als andere versies in de landstalen - vertaald uit het Engels. Het Besturend Lichaam motiveert dit door erop te wijzen dat op deze manier sneller een vertaling kan worden gemaakt en dat zo een grotere eenheid kan worden bereikt tussen de edities in de verschillende talen.[20] Bij het vertalen wordt eerst een machinevertaling gemaakt, waarna die vernederlandst wordt.[21]

Sommige archaïsche vormen en Hebraïsmen die uitsluitend in de Nederlandse tekst en niet in de Engelse aanwezig zijn, zijn mogelijk aanwijzingen dat de Nederlandse versie toch een eigen tekstgeschiedenis heeft. Zo gebruikt de Nederlandse versie het verouderde "Gij", terwijl de Engelse versie niet "Thou" gebruikt, maar "You". Een ander voorbeeld is Exodus 6:12: in de Engelse vertaling luidt de eerste zin: "However, Moses spoke before Jehovah, saying"[22], terwijl de Nederlandse vertaling luidt: "Maar Mozes sprak voor het aangezicht van Jehovah en zei"[23] (gecursiveerd het in de Nederlandse versie toegevoegde deel).

Nederlandse uitgaven[bewerken]

  • 1963: eerste Nederlandse uitgave, uitsluitend de 27 boeken van het Nieuwe Testament
  • 1969: inclusief Oude Testament en een herziene vertaling van het Nieuwe Testament
  • 1984: herziene uitgave met kruisverwijzingen in een kolom tussen de twee tekstkolommen
  • 1988: studieuitgave met kruisverwijzingen en voetnoten
  • 1992: herziene uitgave
  • 1995: Spellingbesluit ("nieuwe" spelling) verwerkt
  • 2004: herziene uitgave met een iets uitgebreidere uitspraakhulp

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. In de naam staat een koppelteken, want het is een vertaling van de Nieuwe Wereld, niet een wereldvertaling die nieuw is.
  2. New World Translation of the Holy Scriptures (2013 Revision), page 4.
  3. Verslag jaarvergadering „Gods eigen Boek is een ware schat”
  4. Anoniem (1950): De Wachttoren 15-12-1950, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York
  5. a b Anoniem (1993): Jehovah's getuigen - Verkondigers van Jehovah's Koninkrijk, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 608
  6. Raymond Franz (1998): Crisis of Conscience, Commentary Press, Atlanta, blz. 50, voetnoot 15. Volgens deze bron waren de overige leden van het oorspronkelijke vertaalcomité: Nathan Homer Knorr, Albert Schroeder en George Gangas.
  7. M. James Penton (1997): Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses, Toronto: University of Toronto Press, Toronto, blz. 174
  8. Tony Wills (2006): A people For His Name, Lulu Enterprises, blz. 253, ISBN 978-1-4303-0100-4
  9. Anoniem: Nieuwe Wereldvertaling van de Heilige Schrift - Met voetnoten, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 8, 9
  10. Anoniem: Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift - Met voetnoten, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, Appendix 7E, blz. 1585
  11. Zie dit artikel voor meer informatie over de grammaticale en tekstuele aspecten hiervan.
  12. Het Wachttorengenootschap zegt zelf over deze toevoeging: "De apostel Paulus zegt bijvoorbeeld, zoals wij in Kolossenzen 1:16 lezen, dat alle dingen in de hemel en op aarde door bemiddeling van Jezus Christus werden geschapen. Maar aangezien wij uit Openbaring 3:14 weten dat Jezus zelf ook is geschapen, voegt de Nieuwe-Wereldvertaling het woord "andere" toe, waardoor duidelijk wordt weergegeven wat de apostel in gedachten had. Maar zelfs in dit geval zou kunnen worden gezegd dat als de drieëenheidsleer dat Jezus niet werd geschapen, niet zo algemeen werd aanvaard, het niet nodig was geweest het woord "andere" toe te voegen." (Anoniem (1973): De Wachttoren 15-4-1973, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 254)
  13. Anoniem: Nieuwe Wereldvertaling van de Heilige Schrift - Met voetnoten, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, Voorwoord
  14. Anoniem (1997): De Wachttoren 15-10-1997, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 11, 12
  15. Anoniem (1993): Jehovah's Getuigen - Verkondigers van Gods Koninkrijk, Wachttoren-, Bijbel en Traktaatgenootschap, New York, blz. 111
  16. R.V. Franz (1998): Gewetensconflict, Commentary Press, Atlanta, blz. 62, voetnoot 14
  17. Deel uit het transcript van de rechtszaak die bekendstaat als de "Scotland-case" of "Walsh-case"
  18. R.V. Franz (1998): Gewetensconflict, Commentary Press, Atlanta, blz. 371
  19. Fotoserie van de in 2013 gepubliceerde herziene Nieuwe-Wereldvertaling
  20. Anoniem (1997): De Wachttoren 15-10-1997, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 12
  21. Anoniem (1999): De Wachttoren 15-10-1999, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 30 en 31
  22. Online Bible New World Translation of the Holy Scriptures
  23. Onlinebijbel Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift