Paul Valéry

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Paul Valéry

Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry (Sète, 30 oktober 1871 - Parijs, 20 juli 1945) was een Frans dichter, essayist, filosoof en auteur van aforismen.

Als dichter stond Valéry bekend als een exponent van de Poésie pure, waarvoor vooral de mythologische figuur Narcissus voor hem symbool stond (zijn wellicht wel bekendste gedicht heet ook Narcissus spreekt (Narcisse parle). Als zijn lyrische hoofdwerken worden beschouwd La jeune Parque (1917) en Charmes (1922). Valéry wordt wel beschouwd als de laatste der symbolisten. Hij was lid van de Académie française.

Valéry werd geboren in Sête, een vissershaven aan de Middellandse Zee waar zijn vader werkte als douanebeambte. Aanvankelijk nam hij zich voor om een marineofficier te worden, maar zijn te beperkte beheersing van de wiskunde dwarsboomde dit plan. Als jonge twintiger maakte Valéry kennis met de poëzie van Stéphane Mallarmé, de Franse symbolistische dichter, en hij raakte bevriend met André Gide, een andere symbolist. In de periode 1888-1891 schreef en publiceerde Valéry in symbolistische tijdschriften. Als gevolg van emotionele en artistieke frustraties keerde hij de poëzie in 1892 volledig de rug toe. Hij verklaarde daarbij dat hij alle emotionele interesses opgaf ten voordele van "de afgod van het intellect". Gefascineerd door de werking van de geest begon hij zijn eigen gedachten te registreren vanaf het ogenblik dat hij ontwaakte, een gewoonte die hij ruim vijftig jaar zou volhouden. Intussen kwam hij aan de kost als secretaris van de beheerder van een nieuwsagentschap, en wijdde zijn vrije tijd aan filosofie en wiskunde.

Twee decennia nadat Valéry de poëzie had opgegeven, overreedde zijn vriend André Gide hem om een deel van zijn vroegere werk te publiceren. Hiermee werd Valéry's interesse in de poëzie nieuw leven ingeblazen, en toen zijn gedicht "La Jeune Parque" (de jonge godin van het lot) in 1917 verscheen, werd Valéry van de ene dag op de andere een literaire beroemdheid.

Valéry was ook een criticus en essayist, en schreef regelmatig over architectuur, dans, en de relatie tussen de verschillende kunsten. Net zoals Rilke geloofde hij dat de dichter zijn gedichten zorgvuldig diende te 'berekenen', en hij vergeleek het werk van de poëet-kunstenaar met dat van een ingenieur.

Valéry's werk staat vol met zinspelingen op klassieke werken, en voor de beelden waar hij gebruik van maakt haalt hij zijn inspiratie uit de natuur. Ondanks zijn fascinatie voor de zuivere rede zijn zijn gedichten heel sensueel. Een voorbeeld van deze bijzondere vermenging van rede en zinnelijkheid vindt men in zijn gedicht "Hélène", [1] een dramatische monoloog, gesproken door de legendarische Helena van Troje waarin zij reflecteert over de oorlog die om haar is uitgebroken.

Werken[bewerken]

  • Introduction à la méthode de Léonard de Vinci (1895)
  • La soirée avec monsieur Teste (1896)
  • La Jeune Parque (1917)
  • Album des vers anciens (1920)
  • Charmes (1922)
  • Regards sur le monde actuel. (1931)
  • Variétés I; II; III (1936)
  • Variétes IV (1938)
  • Mauvaises pensées et autres (1942)
  • Tel quel (1943)
  • Variétes V (1944)
  • Vues (1948)
  • Œuvres I (1957), édition établie et annotée par Jean Hytier, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
  • Œuvres II (1960), édition établie et annotée par Jean Hytier, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
  • Prose et Vers (1968)
  • Cahiers I (1973), édition établie, présentée et annotée par Judith Robinson-Valéry, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
  • Cahiers II (1974), édition établie, présentée et annotée par Judith Robinson-Valéry, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
  • Cahiers (1894-1914) (1987), édition publiée sous la direction de Nicole Celeyrette-Pietri et Judith Robinson-Valéry avec la collaboration de Jean Celeyrette, Maria Teresa Giaveri, Paul Gifford, Jeannine Jallat, Bernard Lacorre, Huguette Laurenti, Florence de Lussy, Robert Pickering, Régine Pietra et Jürgen Schmidt-Radefeldt, tomes I-IX, Collection blanche, Gallimard

Nederlandse vertaling[bewerken]

  • Le cimetière marin/Het kerkhof aan zee, Paul Claes, Woubrugge: Avalon Press 2011
  • Monsieur Teste/ meneer Teste, vertaling Piet Meeuse, De Bezige Bij 1995
  • Wat af is, is niet gemaakt, essays. Vertaling Piet Meeuse, De Bezige Bij 1987
  • Leonardo en Socrates (bevat 'Inleiding tot de methode van Leonardo da Vinci; Eupalinos of de architect; Ziel en dans'). Vertaling Piet Meeuse, De Bezige Bij 1991
  • Mijnheer Teste, vertaling Gemma Pappot, De Arbeiderspers, 1973, 1975
  • De avond met den heer Teste, vertaling A.A.M. Stols, uitgeverij A.A.M. Stols, 1939
  • De terugreis uit Holland, vertaling A.A.M. Stols, uitgeverij A.A.M. Stols, 1926

Externe links[bewerken]

  1. (fr) Hélène op Franse Wikisource
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Paul Valéry.