Peter Zumthor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Peter Zumthor (Bazel, 26 april 1943) is een Zwitsers architect en een internationale autoriteit in zijn vakgebied. In 2009 werd hij vereerd met de Pritzker Prize als erkenning voor zijn gehele oeuvre.

Biografie[bewerken]

Zumthor was aanvankelijk meubelmaker, maar in de jaren 1960, toen het minimalisme in opmars was, kwam hij in aanraking met de architectuur en ging hij architectuur studeren aan het New York Pratt Institute. Na zijn studie had hij enkele historische restauratieprojecten. Sinds 1979 heeft hij een eigen architectenbureau in Haldenstein, Zwitserland. Sinds 1996 is hij professor aan de Accademia di Architettura der in Mendrisio. De architect is erelid van de Bund Deutscher Architecten (BDA)

Architectuuropvatting[bewerken]

De architect staat bekend om het grote vakmanschap, waarop hij zijn keuze maakt voor materialen en de manier, waarop deze verwerkt worden binnen het ontwerp. De ontwerpen van Zumthor zijn verwant aan het Zwitserse Minimalisme, maar onderscheiden zich door een eigenzinnigheid en een liefde voor het platteland. De ontwerper beschrijft zijn aanpak als volgt: ‘Architecture has its own realm. It has a special physical relationship with life. I do not think of it primarily as either a message or a symbol, but as an envelope and background for life, which goes on in and around it – a sensitive container for the rhythm of footsteps on the floor, for the concentration of work, for the silence of sleep… Hieruit blijkt, dat Zumthor het belangrijk vindt dat architectuur een eigen leven gaat leiden. Zij heeft een speciale band met het levende. Het moet een verpakking zijn voor de verschillende functies, die het leven met zich meebrengt. Door een verpakking om een werkgedeelte te ontwerpen, kan men architectuur zien als een omhulsel van een levensfunctie.

Zumthor bekleedt een afgelijnde positie binnen het bouwen en de architectuurtheorie. Maar hij heeft daar zijn eigen mening over. Hij is niet geïnteresseerd in architectuur, die alleen maar op papier of via polemieken uitgevochten wordt. Veel architecten gaan helemaal voor de 2d versie van een gebouw, maar niet voor het uiteindelijke eindresultaat. Ze zijn meer geïnteresseerd in de theorie of in een bepaald gedeelte van het gebouw. Zumthor zelf vindt het belangrijker om zich bezig te houden met de materialen of hoe vormen in elkaar over kunnen vloeien, niet op de esthetisch juiste manier, maar op de manier hoe het hem uitkomt. Hij is geïnteresseerd in het gebouw zelf, hoe je het ziet of hoe je het aanvoelt, waarbij het gebouw eruitziet als een lichaam gevormd om een binnenklimaat. De architect houdt ervan om de kwaliteiten van ruimte maximaal te uiten, door de materialen en ruimte-indelingen zorgvuldig te kiezen. Zumthors gebouwen munten uit in de bedacht aangewende textuur van de materialen, het lichtspel en het zichtbare handwerk.

Bij de uitreiking van de Pritzker Prize 2009 loofde de voorzitter Zumthor als een architect wars van compromissen. Daarbij stelde hij: "Zumhtor heeft een zeldzaam talent waardoor hij een helder en streng denkkader weet te combineren met een poëtische dimensie. Zijn werk blijft zichzelf vernieuwen." Zumthor noemt de prijs een schitterende erkenning van zijn architecturale werk in de afgelopen twintig jaar.

Uitgevoerde werken[bewerken]

Gugalun House[bewerken]

Een voorbeeld van de architectuur van Zumthor is het Gugalun House. Het is een oud boerderijtje in de bergen van Zwitserland, dat van generatie op generatie van een boerenfamilie is geweest. Het is verkocht aan een stadse familie, die Peter Zumthor in 1990 vroegen om het te moderniseren of aan te passen voor de vakanties, die ze er wilden houden. Hoofddoel was om het magische van de plek en de eeuwenlange functie als boerderij niet te verliezen.

Het gebouw is oorspronkelijk gebouwd in 1709; het is een gebouw, wat door de jaren al heel wat generaties versleten heeft, maar is altijd blijven staan en er is niet veel aan veranderd. De geschiedenis van de familie en het huis moest intact blijven bij het nieuwe ontwerp van de verbouwing. Het laten herleven van de geest van het huis was een van de belangrijkste eisen voor Zumthors ingreep.

Het huis is gebouwd volgens de Zwitserse bouwtrant. De constructiemethode was typisch voor de Zwitserse traditie om zware massieve balken te gebruiken. De ingang tot het nieuwe huis moest zich aan dezelfde kant bevinden als die de boeren eeuwen geleden ook gebruikten. Moderne materialen werden vermeden en de moderne functies werden verbannen, zoals een hedendaagse keuken of bad. Binnen een aantal jaren heeft het huis dezelfde aanblik als wat het had, voordat het verbouwd werd. Door weersinvloeden en jaargetijden zal het gaan verkleuren en net lijken of het een heel oud gebouw is.

Veldkapel in Wachendorf[bewerken]

Veldkapel in Mechernich-Wachendorf

Op de glooiende weiden van het dorp Mechernich-Wachendorf in de Eifel bouwde de architect in 2007 een verstilde abstracte veldkapel die je van op afstand gezien voor een betonnen graansilo of watertoren zou kunnen houden. [1] In dit relatief kleine gebouw is de architectuuropvatting van Zumthor krachtig verwerkelijkt: het gebouw als een zinnelijk lichaam om een binnenklimaat heen met bijzondere aandacht voor de textuur, het lichtspel en handwerk waarbij elk detail bijdraagt aan de ervaring van het geheel. De in tentvorm geplaatste lange boomstammen dienden als bekisting voor het omhulsel van de kapelruimte met bovenaan een opening in het dak. Daarna brandde men de boomstammen weg met een licht smeulend vuur met als gevolg een grotachtige ruimte met de nog aanwezige structuur van in beton gedrukte boomstammen. Zumthors gebedshuis als een krachtig teken van herkenning in het landschap.

Kolumbamuseum[bewerken]

Kolumbamuseum, Keulen (2007)
Interieur Kolumbamuseum, Keulen (2007)

In 2007 werd het museum Kolumba dat de beeldende kunst van het aartsbisdom Keulen herbergt, opgeleverd. Het gebouw, gesitueerd in het centrum van Keulen met zicht op de Dom van Keulen werd opgericht op de ruïnes van een oude gotische kerk. Zumthors museumgebouw herbergt bovendien een moderne kapel van de Keulse architect Gottfried Böhm. Bij de opening van het museum zette de ontwerper zich af tegen de idee van een culturele instelling als extravagant marketingicoon. Zijn uitgangspunt is de waarde op zich van een architectuur vertrokken van de unieke en bijzondere locatie, natuurlijke materialen met een perfecte afwerking, daarbij knap gedetailleerd met bedachte (kunst)verlichting, kortom een integere architectuur waarin de geëtaleerde kunstwerken maximaal tot hun recht komen.

In Nederland heeft Peter Zumthor nog geen werk gerealiseerd. Wel is hij als architect geselecteerd voor de Meelfabriek in Leiden.

Onderscheidingen en prijzen[bewerken]

  • 1987 Auszeichnung guter Bauten in het kanton Graubünden, Zwitserland
  • 1989 Heinrich-Tessenow-Medaille, Technische Universität Hannover, Duitsland
  • 1991 Gulam, European wiid-glue prize.
  • 1992 Internationaler Architekturpreis für Neues Bauen in den Alpen, Sexten, Zuid-Tirol, Italië
  • 1993 Best Building 1993 award from Swiss tc's '10 vor '10, Graubünden, Zwitserland
  • 1994 Auszeichnung guter Bauten im Kanton Graubünden, Zwitserland
  • 1995 International Prize for Stone Architecture, Fiera di Verona, Italië
  • 1995 Internationaler Architekturpreis für Neues Bauen in den Alpen, Sexten, Zuid-Tirol, Italië
  • 1996 Erich-Schelling-Architekturpreis, Erich-Schelling-Stiftung, Duitsland
  • 1998 Carlsberg Architectural Price [2]
  • 1998 Mies van der Rohe Award for European Architecture in Barcelona 1998
  • 1999 Internationaler Architekturpreis für Neues Bauen in den Alpen, Sexten, Zuid-Tirol, Italië
  • 2006 Prix Meret Oppenheim des Schweizer Bundesamt für Kultur (BAK)
  • 2006 Spirit of Nature Wood Architecture Award
  • 2006 Thomas Jefferson Foundation Medal in Architecture, University of Virginia
  • 2008 Brick Award 08, Wienenberger Company voor het Kolumba Museum in Keulen
  • 2008 Praemium Imperiale, Japan Arts Association
  • 2009 Pritzker Prize (geldprijs 100 000 dollar)

Beperkte opgave uitgevoerde werken[bewerken]

  • 1983 Basisschool Churwalden, Churwalden, Graubünden, Zwitserland
  • 1983 House Räth, Haldenstein, Graubünden, Zwitserland
  • 1986 Shelters for Roman archaeological site, Chur, Graubünden, Zwitserland
  • 1986 Atelier Zumthor, Haldenstein, Graubünden, Zwitserland
  • 1989 Saint Benedict Chapel, Sumvitg, Graubünden, Zwitserland, (VIDEO)
  • 1990 Kunstmuseum Chur, Graubünden, Zwitserland
  • 1993 Ouderlingentehuis, Masans, Chur, Graubünden, Zwitserland
  • 1996 Spittelhof housing, Biel-Benken, Basel, Zwitserland
  • 1996 Therme Vals, Vals, Graubünden, Zwitserland
  • 1997 Kunsthaus Bregenz, Bregenz, Vorarlberg, Oostenrijk.
  • 1997 Topography of Terror, Internationale Tentoonstelling- en documentatiecentrum, Berlijn, Duitsland (onvoltooid).
  • 1997-2000 Zwitsers Paviljoen EXPO 2000, Hannover, Duitsland.
  • 1997 Villa in Küsnacht aab de Zürichsee Küsnacht, Zwitserland
  • 1997 Lichtforum Zumtobel Staff, Zürich, Zwitserland.
  • 1999 Cloud Rock Wilderness Lodge Moab.
  • 2007 Bruder Klaus Kapelle, Wachendorf
  • 2007 Kolumba - Erzbischöfliches Diözesanmuseum, Keulen

Voetnoten[bewerken]

  1. Een zwartgeblakerde grot in het veld
  2. Zumthor wint Carlsberg Architectuur Prijs

Externe link[bewerken]