Phileas (OV)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Phileas
APTS Phileas 1203.jpg
Algemeen
Concern APTS te Helmond
Vlag van Nederland Nederland
Type (Enkel)gelede bus, drieassig
Productiejaren 2004-heden
Productieaantal Voor SRE: 11 + 1
serie 1201-1211, 1212 (dubbelgeleed)
Capaciteit 130 (180 dubbelgeleed) personen
Noodzakelijk rijbewijs Rijbewijs-D, CCV-B (voor 49+), OV-certificaat NEN-EN 45013, Certificaat Voertuigbeheersing grote voertuigen
Technische specificaties
Motor Ford 6,8 liter V10 (LPG) 1 [1]
Vermogen 164 kW
Acceleratie 1,3 m/s2
Topsnelheid 80 km/h
Brandstof Lpg, Diesel, accu
Brandstoftank 480/640 liter (diesel)
Maten
Totale lengte 18 meter (dubbelgeleed 24 meter)
Instaphoogte 340 mm
Opmerkingen 1: lpg-motor vervangen door een hybride diesel krachtbron.
De Phileas in reizigersdienst.
De Phileas in reizigersdienst.
Interieur van de Phileas.
Interieur van de Phileas.
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Phileas is een hoogwaardig openbaar vervoer formule en bustype dat mede is ontwikkeld door Samenwerkingsverband Regio Eindhoven. De formule bestaat uit een geavanceerde geleide bus met de eigenschappen van een tram. Het voordeel van deze bus ten opzichte van een traditionele tram is de kostenbesparing: de infrastructuur is veel goedkoper in aanleg en onderhoud, door het ontbreken van rails en bovenleiding.

Het project is in 1998 ontstaan uit de wens om technologische kennis en innovatie in regio Eindhoven te behouden en om werkgelegenheid te verschaffen.

Phileas is genoemd naar Phileas Fogg, de hoofdpersoon uit het boek De reis om de wereld in tachtig dagen van Jules Verne vanwege de hoge snelheid en de stiptheid.

Geleiding[bewerken]

De 24-meter lange testbus.

De Phileas rijdt grotendeels over een vrije busbaan. De geleiding bestaat uit een voorgeprogrammeerde route, die geverifieerd wordt door middel van in het wegdek verwerkte magneten. De gebruikte FROG-techniek maakt het mogelijk deze bussen automatisch te laten rijden. Er is nog altijd wel een chauffeur aanwezig omdat bezuinigingen op de originele begroting het niet mogelijk maakten om het Phileas traject volledig gescheiden te houden van het verkeer. Een chauffeur is dan verplicht volgens de Nederlandse wetgeving. In 2008 is besloten om af te zien van het automatisch geleidingssysteem.

Materieel[bewerken]

De Phileas is een geleide bus van 18 (enkele geleding) of 24 meter lang dubbelgeleed (zie foto). De bus is in het eerste stadium gebouwd met serie-hybride aandrijving (lpg-elektrisch) met elektromotoren in alle wielen, uitgezonderd de voorwielen. Vanwege aanhoudende problemen is besloten de aandrijving om te bouwen naar parallel-hybride waarbij alleen de achterste as wordt aangedreven door een diesel-elektromotor. Alle wielen worden bestuurd, waardoor schuin zijdelings naar het halteperron kan worden gereden ("krabbegang"). In combinatie met de automatische besturing, kan zeer nauwkeurig gehalteerd worden, waardoor een volledig gelijkvloerse instap kan worden geboden, wat met een gewone bus praktisch niet mogelijk is.

Een van de bussen heeft een vliegwiel in plaats van accu's voor het opslaan van energie. De carrosserie, gebouwd volgens een modulair systeem, werd geleverd door Fokker Hoogeveen, naar het ontwerp van Duvedec. Dit ontwerp is bekroond met de Eindhoven Design Award 2006. De Phileasbussen zijn gebouwd door APTS (Advanced Public Transport Systems), een consortium dat o.a. bestaat uit busbouwer VDL Bus & Coach en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM). De bussen zijn nu eigendom van het SRE en worden verhuurd aan de concessiehouder.

Gebruik[bewerken]

Regio Eindhoven[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie HOV1 Eindhoven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het voertuig wordt door Hermes ingezet op lijn 401, station Eindhoven - Meerhoven - Airport. Tot 12 december 2010 werd ook stadslijn 402 van Eindhoven naar Veldhoven met Phileasvoertuigen gereden. Sinds die datum zijn alle Phileasvoertuigen verhuisd naar lijn 401. Op 11 december 2011 zijn een aantal phileassen weer teruggegaan naar 402. Nu rijdt er overdag 1 phileas en 's avonds elk half uur een phileas, de gehele zondag zijn er alleen maar phileassen.

Sinds juni 2004 werden enkele ritten tussen Eindhoven en Eindhoven Airport door Phileasvoertuigen gereden. De Phileas is op 5 september 2004 op beide lijnen in gebruik genomen; de officiële opening vond plaats op 30 oktober 2004.

De Phileasvoertuigen ondervinden nog steeds veel problemen met de accu's en de software voor de aansturing daarvan. Ook de verkeerslichtbeïnvloeding is nog niet optimaal ingesteld. Van de automatische besturing kon dan ook nooit gebruikgemaakt worden. Van 8 november 2004 tot 6 juli 2005 werden de Phileasvoertuigen geheel uit de dienstregeling gehaald.

De problemen met de Phileas bleven zich voordoen. Daarom werden alle Phileassen in november 2007 uit dienst genomen en vervangen door gewone stadbussen. De Phileassen werden omgebouwd naar een betrouwbaarder systeem en zijn iets langer geworden. Met ingang 7 februari 2009 keerden de 9 beschikbare Phileassen terug in dienst. Echter sinds maart 2009 moesten een aantal bussen wederom uit de dienstregeling worden genomen vanwege problemen met de aandrijfas; deze bleek te zwak, waardoor bij meerdere bussen deze as brak. Algeheel beschouwd lijkt het innoverende Phileas concept zijn tijd te ver vooruit te zijn. De serie-parallel aandrijving en het automatisch geleidingssysteem zijn geannuleerd waardoor de Phileas in technisch opzicht steeds minder verschilt met een normale stadsbus.

Frankrijk[bewerken]

De Évéole.

In juni 2005 heeft APTS een contract gesloten voor de levering van twaalf soortgelijke voertuigen aan het stadsvervoerbedrijf van de Noord-Franse stad Douai. De in Eindhoven ondervonden problemen zijn bij deze voertuigen opgelost: het hybride aandrijfsysteem is geheel herzien. Op 18 november 2006 werd de "Évéole" op de Place Charles de Gaulle gepresenteerd aan de bewoners van Douai. De Evéole is genoemd naar Eolus, de Griekse god van de wind. De Évéole is duidelijk een broertje van Phileas met een nieuwe, kortere neus en een ander interieur, evenals de Phileas ontworpen door Duvedec. Anders dan de Phileas heeft de Évéole deuren aan beide zijden. Voor de Evéole is een vrije busbaan aangelegd tussen Douai en Guesnain, met 21 haltes met tussenafstanden van ca. 400 m. Met een frequentie van 10 min. kunnen op deze lijn 900 passagiers per uur vervoerd worden. Vanaf 2 juli 2008 moeten de voertuigen op deze lijn ingezet gaan worden. Een 2e lijn is gepland voor 2011 en een 3e en 4e in 2020.

Turkije[bewerken]

In de stad Istanboel (Turkije) is een soortgelijk project in uitvoering. Hier sloot APTS in 2007 een contract af voor de levering van 50 van deze voertuigen. Vanaf oktober 2007 reden er al enkele demovoertuigen. De voertuigen werden speciaal voor Istanbul ontworpen. Ze hebben een lengte van 26 meter en een capaciteit van 230 personen (52 zitplaatsen en 178 staanplaatsen).[2]

In maart 2009 werden 35 van de 50 voertuigen buiten dienst gesteld vanwege aanzienlijke problemen met de aandrijving. De bus zou niet krachtig genoeg zijn om hellingen te nemen.[3]

Volgens de verkoper reden er tot 300 mensen mee in een voertuig dat op maximaal 230 personen is berekend.

Korea[bewerken]

Verder is in Korea een licentieovereenkomst afgesloten voor technologieoverdracht. Doel is het ontwikkelen van een variant van de Phileas met een brandstofcel voor de hybride-aandrijving. Gedacht wordt aan een potentieel van 600 voertuigen.

Nijmegen[bewerken]

In 2008 en 2009 heeft de Hermes 1212 afkomstig uit Eindhoven tijdelijk dienst gedaan in Nijmegen bij Novio. In 2009 is de bus teruggekeerd naar Eindhoven.

Amsterdam / Keulen[bewerken]

Phileas 007 van het GVB bij het centraal station in Amsterdam

Er zijn vier Phileas voertuigen gebouwd die op waterstof rijden. Dit zijn de eerste 18 meter waterstofbussen. Eerdere waterstofbussen waren 'slechts' 12 tot 13,5 meter lang. Twee voertuigen rijden voor GVB in Amsterdam en twee rijden voor Regionalverkehr Köln GmbH (RVK) in Keulen.

Zie ook[bewerken]

Het artikel over Metronit op de engelstalige wikipedia

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties