Solovetski-eilanden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Cultureel en historisch ensemble van de Solovetski-eilanden
Werelderfgoed cultuur
Prokudin solovki2.jpg
Land Vlag van Rusland Rusland
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 632
Inschrijving 1992 (16e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

De Solovetski-eilanden (Russisch:Соловецкие острова, Solovetskie ostrova) vormen een archipel in de Onegabaai van de Witte Zee, en zijn onderdeel van de Oblast Archangelsk in Rusland. De eilanden hebben een bevolking van 968 mensen (2002; 1317 mensen (1989)).

De archipel bestaat uit de volgende 6 eilanden, die gezamenlijk de Solovki worden genoemd:

  • Groot Solovetski Eiland (Большой Соловецкий остров) - 246 km².
  • Anzerski Eiland (Anzer) (Анзерский остров) - 47 km².
  • Groot Moeksalma (Большая Муксалма) - 17 km².
  • Klein Moeksalma (Малая Муксалма) - 0,57 km².
  • Groot Zajatski Eiland (Большой Заяцкий остров) - 1,25 km².
  • Klein Zajatski Eiland (Малый Заяцкий остров) - 1,02 km².

De geschiedenis van de eilanden gaat terug tot 1429, toen twee monniken, German en Savvati, van het Kirillo-Belozerski klooster, op de eilanden een nieuw klooster kwamen stichten. Vanwege de geïsoleerde ligging diende het klooster al vanaf de 16e eeuw als plaats waarnaar tegenstanders van het regime verbannen werden. Na de Oktoberrevolutie in 1917 werd het klooster gesloten op last van de Sovjetautoriteiten. In 1920 werd de eerste gevangenis op Solovetski geopend, op initiatief van Dzerzjinski (hoofd van de Tsjeka)[1], bestemd voor de isolatie van contrarevolutionairen (hoofdzakelijk socialisten die aanvankelijk veel contacten met de buitenwereld in stand wisten te houden). In 1921 werd het hoofdeiland omgevormd tot een van de eerste gevangenenkampen, een voorloper van de goelags en in 1926 werd hier begonnen met de systematische toepassing van dwangarbeid toen door Naftali Frenkel (een gevangene die van onder af opklom tot kampcommandant van Solovetski) het systeem van voedsel naar prestatie werd ingevoerd. De misstanden in het Solovetski Kamp voor Speciale Doeleinden (SLON) waren in het westen bekend, en waren een bron van kritiek van westerse landen op de Sovjet-Unie. Om een einde te maken aan deze kritiek, werd de socialistische schrijver Maksim Gorki in 1929 naar het kamp gestuurd om een positief rapport te schrijven, nadat het kamp eerst grondig was opgeknapt.[2]. In 1939 werd het kamp gesloten; enerzijds omdat het vanwege de dreiging van de Tweede Wereldoorlog omgevormd moest worden tot marinebasis, anderzijds omdat het kamp te dicht bij de grens met Finland lag, waardoor de gevangenen te makkelijk zouden kunnen ontsnappen.

De eilanden zijn per boot onder andere te bereiken vanuit Kem; dit is dezelfde route die politieke gevangenen ook aflegden. Sinds 1992 is de archipel opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Noten en referenties[bewerken]

  1. Paul R. Gregory en Valery Lazarev, The Economics of Forced Labor: The Soviet Gulag, Hoofdstuk 1: An Introduction to the Economics of the Gulag, pag. 9, Uitg. Hooverpress (2003), ISBN 978-0-8179-3942-7
  2. Anne Applebaum, Goelag : een geschiedenis, Hoofdst. 3 pag. 64 t/m 66, Uitg. Ambo Amsterdam (2003), ISBN 90-263-1814-6