Triclosan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Triclosan
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van triclosan
Structuurformule van triclosan
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C12H7Cl3O2
IUPAC-naam 5-chloor-2-(2,4-dichloorfenoxy)fenol
Andere namen 2,4,4'-trichloor-2'-hydroxydifenylether, Irgasan DP 300
Molmassa 289,54 g/mol
SMILES
C1=CC(=C(C=C1Cl)O)OC2=C(C=C(C=C2)Cl)Cl
CAS-nummer 3380-34-5
EG-nummer 222-182-2
PubChem 5564
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk Milieugevaarlijk
Waarschuwing
H-zinnen H315 - H319 - H410
EUH-zinnen geen
P-zinnen P273 - P305+P351+P338 - P501
EG-Index-nummer 604-070-00-9
VN-nummer 3077
ADR-klasse Gevarenklasse 9
LD50 (ratten) (oraal) 3700-4500 mg/kg
(dermaal) 9300 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Smeltpunt 55-57 °C
Kookpunt (ontleedt) > 280 °C
Goed oplosbaar in ethanol
Slecht oplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Triclosan is een krachtige en veel gebruikte bacteriedodende en schimmelwerende stof. Het is een wit poeder met een lichte aromatische geur. Het is bijna niet oplosbaar in water, maar goed oplosbaar in ethanol, di-ethylether en sterk basische oplossingen.

Toepassingen[bewerken]

Triclosan is een bestanddeel van desinfecterende middelen voor artsenpraktijken en ziekenhuizen. Het wordt toegevoegd aan veel cosmetische en hygiënische producten zoals antiseptische zeep, detergenten, tandpasta, scheercrème, make-up, aftershave en deodorant. Het wordt gebruikt als conserveermiddel en geurbestrijder: het helpt om zweetgeur te bestrijden door bacteriën op de huid te doden die in contact met zweet een onaangename geur afgeven (dit zijn onder andere bacteriën van de geslachten Staphylococcus en Corynebacterium), of, in lagere concentraties, door die bacteriën te beletten om onwelriekende vetzuren aan te maken. Maar triclosan heeft een brede werking en remt ook de groei van andere micro-organismen, waardoor de stof het evenwicht van de natuurlijke microflora op de huid kan verstoren.

Sommige textielproducten, onder meer matrashoezen, tapijten, schoenen en sportkleding, worden met triclosan behandeld. Triclosan wordt ook toegevoegd aan uiteenlopende andere verbruiksgoederen zoals plastics en keukengerei. Deze producten worden aangeduid met de handelsmerken Microban[1] of Sanitized.[2] Triclosan dient in deze producten als conserveermiddel en geurbestrijder, niet om de gezondheid van de consument te beschermen. In de Verenigde Staten werden enkele bedrijven, met name Johnson & Johnson en Hasbro, beboet voor misleidende gezondheidsclaims resp. moesten ze ongegronde gezondheidsclaims over Microban-producten intrekken (respectievelijk Reach-tandenborstels en Playskool-speelgoed - waarin later geen Microban meer werd verwerkt).[3]

Regelgeving[bewerken]

In de Europese Unie is de maximaal toegelaten concentratie van triclosan in cosmetische producten 0,3%.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

De stof is niet toxisch bij inname langs de mond. De zuivere stof is licht irriterend voor de huid en de ogen, en irriterend voor de luchtwegen.

Het grootschalige gebruik van antibacteriële stoffen is omstreden. Microbiologen waarschuwen voor het risico van resistentievorming, zoals dat bij het grootschalig gebruik van antibiotica het geval is geweest.[4] Zo vonden Stuart Levy en medewerkers dat gewone huishoudzeep even efficiënt is als antibacteriële zeep in het voorkomen van besmettelijke ziekten.[5]

Triclosan wordt in waterzuiveringsinstallaties voor ca. 95% afgebroken, maar een kleine hoeveelheid komt in het oppervlaktewater terecht. Het wordt onder invloed van licht vrij snel afgebroken (fotolyse). Een van de afbraakproducten is methyltriclosan, dat wel relatief persistent is en in oppervlaktewater en vissen is aangetroffen.[6]

Externe links[bewerken]

  • (en) Gegevens van Triclosan in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Een handelsmerk van Microban International, Ltd.
  2. Een handelsmerk van het Zwitserse bedrijf Sanitized AG. Triclosan is slechts één van een groot aantal antibacteriële stoffen die in "Sanitized"-artikelen worden gebruikt.
  3. Sue Wilson: Maybe We're Disinfecting Ourselves Too Much - ANTIBACTERIAL EVERYTHING. Fortune Magazine, 11 oktober 1999
  4. Center for Adaptation Genetics and Drug Resistance, Tufts University
  5. Allison E. Aiello, Elaine L. Larson, Stuart B. Levy: Consumer Antibacterial Soaps: Effective or Just Risky?. Clinical Infectious Diseases 2007;45:S137–S147 DOI: 10.1086/519255
  6. Heinz Rüdel, Martin Müller, Andrea Wenzel (2004): Retrospektives Monitoring von Triclosan und Methyl-Triclosan in Brassenmuskulaturproben der Umweltprobenbank, Fraunhofer IME in opdracht van het Duitse Umweltbundesamt.