Tandpasta

Verschillende tubes tandpasta

Een tandenborstel met tandpasta

Tandpasta is een product waarmee de tanden gepoetst kunnen worden.

Oorsprong

In vroegere tijden poetsten de mensen ook al hun tanden, echter niet met tandpasta en een tandenborstel maar met een takje van een geneeskrachtige boom of plant. Ook zout werd wel gebruikt om tanden mee te poetsen. De voorloper van tandpasta was tandpoeder. De antieke Egyptenaren gebruikten een mengsel van as, myrthe, gebroken eierschalen en gemalen puimsteen. Later werden tal van soortgelijke -en soms vreemdsoortige- middelen gebruikt, onder andere ook gemalen botjes.

Het voordeel van tandpasta boven tandpoeder is, dat het gemakkelijk op de tandenborstel is aan te brengen.

Tandpasta werd voor het eerst geproduceerd in 1850, door de Amerikaan Washington Wentworth Sheffield. Deze werd aanvankelijk verkocht in een glazen pot. In 1892 werd door Sheffield het bedrijf Beecham's opgericht dat de productie en verkoop van tandpasta krachtig ter hand ging nemen.

De verkoop van tandpasta startte in Nederland omstreeks 1936. Het werd vervaardigd in de Erdal-fabrieken te Amersfoort.

Samenstelling van tandpasta

De volgende stoffen zitten in tandpasta:

• schuur- en polijstmiddelen (ter verwijdering van de tandplaque), zoals Al(OH)₃
• humectantia (om uitdroging van de pasta te voorkomen);
• detergentia;
• bindmiddel;
• smaak- en zoetstoffen;
• conserveringsmiddelen;
• kleurstoffen;
• water;
• stoffen voor therapeutische- of esthetische doeleinden.

Voor tandpasta voor jonge kinderen en kinderen in de wisselfase worden vaak andere samenstellingen van grondstoffen gebruikt en worden minder agressieve grondstoffen gebruikt. Dat is nodig omdat melkgebitten andere bescherming behoeven dan de blijvende tanden en kiezen en ook omdat sommige jonge kinderen een deel van de tandpasta tijdens het poetsen doorslikken. Wellicht heeft dat dan weer te maken met het feit dat kindertandpasta meestal een lekker zoete vruchtensmaak en een vrolijke kleur heeft.

Soorten tandpasta op basis van hun actieve stof

Er zijn verschillende soorten tandpasta. Ze worden gekenmerkt op basis van hun actieve stof:

• fluortandpasta's, dit zijn tandversterkende tandpasta's die fluoride afgeven. Deze fluoride wordt door de tand opgenomen, waardoor de tand zuurbestendiger wordt.

Op basis van hun fluoridegehalte onderscheidt men drie ondersoorten

1. kindertandpasta (250 – 500 ppm fluoride).
   Per 19 januari 2009 dient er een verplichte waarschuwingstekst vermeld te worden op fluoride bevattende tandpasta’s voor kinderen tot en met 6 jaar. De tekst luidt: ‘Gebruik voor kinderen van zes jaar of jonger niet meer tandpasta dan de grootte van een erwt. Zorg dat ze zo weinig mogelijk tandpasta inslikken. Raadpleeg een (tand)arts als uw kind fluoride in een andere vorm gebruikt’.
2. normale tandpasta (1500 ppm fluoride)
3. tandpasta met hoge fluorgehalte (tot meer dan 10000 ppm fluoride) (deze is enkel te gebruiken op tandartsvoorschrift)

• tandvleesversterkende tandpasta's, deze bevatten een hoge concentratie aan minerale zouten.
• antibacteriële tandpasta's, met als actieve therapeutische stof een antisepticum of antibacterieel agens zoals chloorhexidine, triclosan. Ze worden gebruikt bij gingivitis en parodontitis.
• antitandplaque tandpasta's, net als de antibacteriële tandpasta's bevatten deze bacterieremmende stoffen. Sommige tandpasta's maken gebruik van enzymen.
• antitandsteen tandpasta's, met als werkzame stoffen oplosbare pyrofosfaten of citraden
• tandpasta's voor gevoelige tanden, met als actieve bestanddeel strontiumchloride, kaliumnitraat of formaldehyde die de blootliggende dentinetubuli of dentinekanaaltjes afstoppen. Ook tandpasta's met zeer hoge fluorgehalte kunnen tandgevoeligheid verminderen.
• tandpasta's met blekende werking, deze tandpasta's bevatten natriumbicarbonaat.
• homeopathische tandpasta's, dit zijn tandpasta's die geen fluoride en meestal ook geen menthol bevatten.
• anti-aften tandpasta's, deze bevatten geen natriumlaurylsulfaat

Soorten tandpasta op basis van hun vorm

• Gel: hierin zijn alle bestanddelen opgelost in weinig water, zodat het een dikke substantie vormt.
• Pasta: hierin zijn sommige bestanddelen opgelost, maar anderen als zeer fijne vaste delen in weinig water gemengd.

Deze twee vormen zijn gelijkwaardig en hebben geen specifiek voordeel.

Strepen

Zo worden de strepen aan de tandpasta toegevoegd

Sommige tandpasta's bevatten gekleurde strepen. Om dit in de tube niet te laten vermengen moet de pasta of gel vrij visceus zijn en dienen de verschillende delen exact dezelfde dichtheid te hebben. Het eerste zorgt ervoor dat de pasta's niet mengen bij schudden, het tweede sluit de invloed van de zwaartekracht uit.

Gebruik

In tegenstelling tot wat veel (reclame)afbeeldingen willen doen geloven is de hoeveelheid van een erwt voldoende om de tanden mee te poetsen.

Merken

Bekende merken tandpasta die in Nederland verkocht worden zijn onder andere Aquafresh, Colgate, Elmex, Parodontax, Prodent, Sensodyne, Oral-B en Zendium. Daarnaast zijn er een groot aantal prijsgunstige B-merken.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

---