Van Kooten en De Bie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Van Kooten en De Bie was een cabaretduo dat bestond uit Kees van Kooten en Wim de Bie en dat vooral bekend is geworden door hun televisieprogramma's.

Van Kooten en De Bie
Wim de Bie en Kees van Kooten in Hadimassa (1970)
Wim de Bie en Kees van Kooten in Hadimassa (1970)
Genre komisch televisieprogramma, satire, sketchprogramma
Bedenker Kees van Kooten, Wim de Bie
Hoofdrollen Kees van Kooten, Wim de Bie
Scenario Kees van Kooten, Wim de Bie
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Taal Nederlands
Uitzendingen
Start 1963 (als duo) 1974 (als eigen regelmatige tv-serie op zondagavond)
Einde 1998
Zender VPRO
Portaal  Portaalicoon   Televisie

Geschiedenis[bewerken]

Dit duo werkte al jaren samen (onder andere als De Klisjeemannetjes, 1963) toen ze bij de VPRO gingen werken: eerst bij de radio en later bij de televisie. Ze werkten van 1969 tot 1972 mee aan het programma Hadimassa. Van 1972 tot 1974 werkten ze mee aan het programma Het Gat van Nederland. In 1974 begonnen ze met het Simplisties Verbond, waarvan de mattenklopper het symbool werd. In 1980 veranderden ze de naam van hun programma in "Koot en Bie", om deze een jaar later alweer te veranderen in "Van Kooten en De Bie".

Vanaf 1988 gingen ze voor het eerst een wekelijkse uitzending verzorgen op de zondagavond, onder de noemer Keek op de week. Toch bleven de meeste mensen het programma nog steeds "Koot en Bie" noemen.

Van Kooten en De Bie deden in hun programma vele typetjes; vaak zelfverzonnen, bijvoorbeeld de vrije jongens Jacobse en van Es, maar ook geïnspireerd door bestaande bekende Nederlanders en daarvan afgeleide typetjes (bijvoorbeeld Aad van der Naad die was geïnspireerd op Jaap van de Scheur). Met name Van Kooten persifleerde ook bestaande personen (milieuminister Hans Alders, burgemeester Ed van Thijn van de gemeente Amsterdam, minister Wim Deetman en PvdA-fractievoorzitter Thijs Wöltgens), maar ook De Bie soms zoals Martin Šimek en Henk van der Meyden. Van Kooten en De Bie werden hierbij geholpen door hun vaste grimeur Arjen van der Grijn. Wanneer Van Kooten en De Bie een duo van typetjes creëerden, speelde Van Kooten vaak de meer intelligente helft van het duo (onder andere F. Jacobse, wethouder Hekking, Arie Temmes en Koos Koets) en De Bie de meer naïeve partner (respectievelijk Tedje van Es, burgemeester Van der Vaart, Gé Temmes en Robbie Kerkhof). Moest er een vrouw worden gespeeld dan was dat meestal De Bie maar niet altijd (zoals bij Frank en Carla van Putten). Ook kwam het voor dat ze beiden een vrouw speelden.

Naast de televisie kwamen ook op de elpees typetjes voor die weer niet op de televisie te zien waren zoals op de elpee Mooie Meneren. Wanneer Van Kooten en De Bie in hun programma's echter zichzelf speelden (hetgeen zij ook zeer vaak deden) was de rolverdeling echter vaak omgekeerd. In de eerste jaren van het Simplisties Verbond was Bie de nuchtere, opvliegende idealist en was Koot een onhandige, kinderlijke figuur. In feite waren dit ook nog typetjes. Begin jaren '80 werden de rollen van Koot en Bie meer losgelaten en speelden beide komieken meer daadwerkelijk zichzelf, hoewel de verhoudingen op het scherm ongeveer hetzelfde bleven.

Na jarenlange samenwerking werd Van Kooten het drukke televisiewerk moe, en in 1998 was dan ook de laatste reguliere uitzending van dit duo. Officieel zijn ze echter nog steeds niet uit elkaar, want in 2003 waren ze actief met het VPRO-programma Terugkeek van Van Kooten en De Bie dat op 16 november 2003 werd uitgezonden: een anderhalf uur lange compilatie van de kijkers. Datzelfde jaar maakten ze ook een twee uur lange Witte doek terugkeek waarin ze nog meer hoogtepunten naar eigen selectie lieten zien. In 2005 namen ze nieuwe sketches op voor de bonus-cd van de Koot & Bie Audiotheek.

In de periode vanaf Het Simplisties Verbond (1974/1975) tot aan 1998 werden de programma's voor de VPRO door een vast (kern)team gemaakt, Naast het duo van Kooten en De Bie zelf, bestond het team uit: Roel Bazen (geluidsman), Paul Bos (cameraman), Arjen van der Grijn (grimeur) en Maud Keus (producer).

In 2007 was er een tentoonstelling over Van Kooten en De Bie in het instituut Beeld en Geluid in Hilversum.[1] Vanaf 2007 stellen Van Kooten en De Bie ieder jaar een compilatie-uitzending samen die tijdens de Boekenweek wordt uitgezonden.

In februari 2012 verscheen bij de VPRO op de televisie het drieluik Van Kooten en de Bie sloegen weer toe. Hierin werd met beide aan de hand van fragmenten, waar onder ook nooit eerder uitgezonden fragmenten, teruggeblikt. Omdat Van Kooten en De Bie in het verleden vrijwel nooit een interview gaven werd voor het eerst een blik achter de schermen gegund. Ook kwam in dit drieluik naar voren dat Van Kooten van mening was dat ze te lang waren doorgegaan en hij de laatste jaren fysiek de wekelijkse druk steeds moeilijker aankon.

Sinds maart 2014 zijn Van Kooten en De Bie weer wekelijks op tv te zien. De digitale tv-zender NostalgieNet zendt iedere zondagavond het programma "Nostalgie met Koot en Bie" uit. Het programma toont niet alleen de bekende opnames van het duo, maar vult dit aan met een aantal niet eerder vertoonde sketches.

Invloed op de Nederlandse taal[bewerken]

Ze hebben door hun creativiteit diverse woorden aan de Nederlandse taal toegevoegd, zoals doemdenken, regelneef en oudere jongere. Zie ook de lijst van neologismen van Van Kooten en De Bie.

Bekende typetjes van Van Kooten en De Bie[bewerken]

  • De gebroeders Gé en Arie Temmes: twee oude uitkeringsgerechtigde mannen die zich over kleinigheidjes opwinden, waarbij Arie ook vaak op Gé moppert.
  • F. Jacobse en Tedje van Es: twee vrije jongens die zich vooral bezighouden met zwart werk en kleine criminaliteit; tevens oprichters van de Tegenpartij.
  • Mehmet Pamuk: een Turkse gastarbeider die dolgraag wil integreren, en zijn best doet om fatsoenlijk Nederlands te leren spreken. Zijn groenteman Henk Blok heeft echter juist onder meer een cursus Turks gevolgd om zijn klanten beter te woord te kunnen staan.
  • Burgemeester Hans van der Vaart van de gemeente Juinen en zijn wethouder Tjolk Hekking.
  • Familie Van der Laak: kritisch AVRO-lid Cor van der Laak (een bemoeizuchtig en opvliegend burgermannetje) en zijn vrouw Cock en zoon Ab (Wereldkampioen boter, kaas en eieren).
  • Walter de Rochebrune: voormalig mijnbouwkundig ingenieur die na de sluiting der Limburgse mijnen als kluizenaar in het tuinhuisje van zijn moeder woont en daar filosofeert (komt later terug in het boek Schoftentuig, van Wim De Bie).
  • De Vieze Man: een perverse landloper, die dol is op seksuele insinuaties.
  • Prof. dr. ir. P. Akkermans: een man die beweert dat zijn naam voor vrijwel elke belangrijke vacature circuleert. ("Ik bén genoemd")
  • Aad van der Naad: voormalig vakbondsleider, die vaak de politiek bespreekt, terwijl hij daarbij vrijwel altijd shag rolt. (Persiflage op ABVA-KABO voorzitter Jaap van de Scheur.)
  • Parlementair verslaggever Louc Hobbema: clichématige presentator die in een low-budget studio (bij hem in huis) het politiek nieuws bespreekt in het item "Kijk op het Rijk".
  • Parlementair verslaggever Karel Timofeeff (geen familie van weerman Peter Timofeeff) die in het item "Graag naar Den Haag" het politiek nieuws bespreekt met een Haags accent.
  • Dr. Remco Clavan: Oost-Europadeskundige die in feite weinig nieuws te vertellen heeft.
  • Koos Koets en Robbie Kerkhof: de oudere jongeren van Stichting Morekop.
  • De zusjes Jet en Koosje Veenendaal: twee Gooische dames die over allerlei zaken kibbelen, waarbij Koosje vaak wel gelijk heeft, maar dit nooit krijgt van haar zus.
  • Moeder en zoon Carla en Frank van Putten: gefrustreerde nestblijver Frank wordt continu betutteld door zijn moeder, terwijl hij in verloren momenten opgaat in seksuele fantasieën. ("Daar ben ik voor behandeld" en "Ik wil een lekkere del van een meid om mee te rollenbollen, maar ik heb geen lekkere del van een meid om mee te rollenbollen, ik heb alleen mijn moeder")
  • Ralph en Thea Ternauw: echtpaar bestaande uit de verwaande mooiweerprater Ralph, en zijn in stilte opstandige vrouw Thea.
  • O. den Beste (Otto): een ex-leraar Duits, die op straat allerlei tirades afsteekt en steevast Duitse schrijvers zoals Goethe citeert.
  • Vogel & De Mik: twee kantoormannen, maar nooit geheel in dezelfde functies.
  • De wortelneef, de speelneef, de geilneef, de bouwneef, de regelneef en de huisneef.
  • De Klisjeemannetjes: twee mannen met een Haags accent die aan het biljart in clichématig taalgebruik gesprekken voeren.
  • Robert van Effen: zenuwachtige excentrieke figuur, het meest bekend als allesvrezer, maar verscheen onder andere ook als uitpakmaniak en allesontvanger.
  • Sjon: een voetbalvandaal van een derderangsclub, gekleed in joggingpak, die vindt dat hij als "alleenstaande vandaal" niet gelijk behandeld wordt met de groepsvandalen.
  • De Positivoos: twee relizangers met politiek incorrecte liedjes, die vooral uit zijn op commercieel succes.
  • Reporters Harry F. Kriele en Bulle van Berkel: Van Berkel werd vooral gekenmerkt door zijn stereotype lange jas, terwijl de reportages van Kriele vrijwel altijd een fiasco waren.
  • Berendien uut Wisp: kruidenvrouw die in Keek op de Week een eigen item kreeg, tot grote ergernis van idealist Wim de Bie. Dit was een parodie op Klazien uit Zalk die in die periode ook vaak op televisie te zien was.
  • Dirk: een corpulente, alcoholistische zwerver, die commentaar op het nieuws geeft en vrijwel altijd ruzie zoekt met De Bie, terwijl hij met Van Kooten juist een pilsje wilde drinken.
  • Prof. dr. E.I. Kipping: neerlandicus die op zeer ingewikkelde manieren taalfouten en -regels tracht te verduidelijken.
  • Bert en Dien Meibos: echtpaar en vroegere leden van de Gerrit Braks-fanclub. Nadat deze uit de politiek was gestapt werden ze fan van achtereenvolgens Koos Alberts, Frans Bauer, Paul de Leeuw en de Spice Girls. Omdat Dien, die dominant en schreeuwerig is waarbij ze de mompelende Bert voortdurend overstemt, hun hier te oud voor vond werden ze weer fan van de Everly Brothers net als bij hun trouwen.
  • Cornelis en Catalijne Pronk, een echtpaar dat een kind uit Afrika had geadopteerd, maar het nog nooit in het echt gezien hadden. Cornelis gaf zijn vrouw geregeld een corrigerende tik.
  • H.J. Bussink: oud-verzetsman en fanatiek monarchist, die zich vaak over kleine dingen erg boos maakt.
  • Lex: kwiskandidaat in de quiz "Kiek op de week", met een fotografisch geheugen.
  • Meneer Foppe: schuchtere en timide man; de eeuwige pineut in de sketches, werd in boeken van Wim de Bie een soort alter-ego.
  • Mémien Holboog: ethica die vaak interviews met bijzondere mensen houdt onder de naam: Mémiem Holboog ontmoet.
  • E. Oosting: een pijprokende organisatie-deskundige die vaak ingewikkeld doet over kleine onbelangrijke kwesties.[2]
  • Diana Charitél: een zwaar opgemaakte, wat oudere dame met een harde stem en een uitgesproken mening.
  • Just van Bavel: heeft een talkshow met de naam Juist Just van Bavel.
  • Een bekend gasttypetje was dat van Wim Kan als ambtenaar Van Puthoven afkomstig van het ministerie WVC. Dit typetje keerde terug in de oudejaarsconferentie van Wim Kan in 1982.[3][4]

Televisie, radio[bewerken]

VARA[bewerken]

  • 1964: Uitlaat, met onder andere 'De Klisjeemannetjes' (radio)
  • 1964: Twee in een jeep (radio)
  • 1969-1972: Hadimassa

Teleac[bewerken]

VPRO[bewerken]

  • 1972-1974: Het Gat van Nederland
  • 1974-1979: Simplisties Verbond (VPRO televisie)
  • 1979-1980 : Op hun pik getrapt
  • 1980-1981: Koot en Bie
  • 1981-1982: Van Kooten en De Bie
  • 1982-1983: Juinen
  • 1983: Een Gebaar (benefietvoorstelling voor Amnesty International) op 16 en 17 mei 1983 in theater Carré. [5]
  • 1983-1984: Kreateam
  • 1984-1988: Van Kooten en De Bie
  • 1988-1993: Keek op de week
  • 1993-1994: Krasse Knarren
  • 1994-1995: In Bed Met
  • 1995-1996: Deksel van de Desk
  • 1996-1998: Van Kooten en De Bie

Boekenweekuitzendingen[bewerken]

  • 1988: (herhaald in 2012) Koot & Bie bijna uit elkaar, uitzending n.a.v. Boekenweekthema Vriendschap en andere ongemakken.
  • 2007: Schertz, Zatire en Yronie, compilatie-uitzending t.g.v. Boekenweek met als thema Lof der Zotheid - Scherts, Satire en Ironie
  • 2008: Van Oude Jongens Krentenbrood, compilatie-uitzending Boekenweekthema Van oude menschen... - De derde leeftijd en de letteren
  • 2009: Tjielp Tjielp, compilatie-uitzending Boekenweekthema Tjielp Tjielp - De literaire zoo
  • 2010: Forever Young, compilatie-uitzending De Tegenpartij, Boekenweekthema Jong zijn: het kind, de jeugd, de jongere[6]
  • 2011: Koekkulloerem invité, compilatie-uitzending t.g.v. Boekenweekthema Curriculum Vitae - geschreven portretten

Documentaire[bewerken]

  • 2012: Van Kooten en De Bie sloegen weer toe, drieluik over Van Kooten en De Bie door Coen Verbraak [7][8]

Film[bewerken]

Boeken[bewerken]

  • 1970: Lachen is gezond!
  • 1977: Van Klisjeemannetjes tot directeuren van het Simplisties Verbond
  • 1993: Ons kent ons (boek met foto's die de geluidsman Roel Bazen van de typetjes maakte)

Tevens publiceerden beide heren van 1973 tot 1985 een jaarlijkse "bescheurkalender". In 1986 verscheen daarvan een compilatie in het "Groot Bescheurboek".

Voor de boeken die zij los van elkaar schreven, zie: Kees van Kooten en Wim de Bie.

Discografie[bewerken]

Singles[bewerken]

  • 1966: Wat is mijn bal nou? B-kant: Lekker legbad (OMEGA 35 777)
  • 1967: Twee glazen zekerheid (sketch van De Clicheemannetjes) (NILLMIJ 113 077F)
  • 1969: Lonely street B-kant: Voorbij
  • 1969: Sire, o sire
  • 1969: Dat is de blues B-kant: Kom bij me terug
  • 1971: Kodak, conference van Kees van Kooten en Wim de Bie
  • 1975: Zoek jezelf (De eerste single van het Simplisties Verbond) B-Kant: Oh lord en I'll catch your cold
  • 1975: Stoont als een garnaal (De tweede single van het Simplisties Verbond) B-kant: Verbondshymne
  • 1976: Rozen, rumbonen en rode wijn B-kant: The lesson (sketch)
  • 1976: De nee-reggae B-kant: I wanna fuck you
  • 1981: Gouden doden: de nagelaten tapes van Jacobse en Van Es (maxi-single waarop we horen hoe de top van de Tegenpartij te werk zou zijn gegaan als hun partij niet opgeheven was.)
  • 1984: Balle in me buik (de Vieze Man) B-kant: Ouwe lullen moeten weg

Albums[bewerken]

  • 1967: De Clicheemannetjes; tien gesprekken aan het biljart
  • 1968: De wereld van de Klisjeemannetjes
  • 1970: Hadimassa zingt voor jou
  • 1975: De eerste langspeelplaat van het Simplisties Verbond (Hierop staat communicatie centraal)
  • 1976: De tweede langspeelplaat van het Simplisties Verbond (De inhoud is één lange fictieve radio-uitzending)
  • 1977: Hengstenbal (Plaat waarop aangetoond wordt hoe de man heden ten dage is)
  • 1980: Op hun pik getrapt (Panel-discussie over agressie die eindigt met propaganda van de Tegenpartij)
  • 1982: Mooie meneren (Hier onder meer een vader die bij de Videokeizer voor een kinderpartijtje uiteindelijk harde porno huurt en een tandarts die in een duur hotel wat wil eten en alleen een Nuts uit een snoepautomaat kan trekken die dan nog defect is ook)
  • 1984: Draaikonten (Kant A bevat de Van Kooten & De Bie verhoren, een persiflage op de RSV-enquête. Op kant B een potpourri der Nederlandse liederen)
  • 1987: Van Kooten & de Bie willen niet dood
  • 1988: Het lachste van Van Kooten & De Bie (verzamelalbum)

In 2005 werd de Koot & Bie Audiotheek uitgebracht: een cd-box met 11 cd's, namelijk alle albums behalve Hadimassa zingt voor jou en Het lachste van. De single Wat is mijn bal nou? werd in deze vernieuwde uitvoering ook opgenomen als twee bonusnummers bij het eerste album. Tevens werd er een speciale nieuwe cd voor opgenomen: De Typeplanner. Op deze "demonstrantie-cd" laat ambulant reprentant Harry van Klingelen ons horen welke typetjes van Van Kooten en De Bie te selecteren zijn voor zijn nieuwe routeplanner-systeem De Typeplanner.

Video/dvd[bewerken]

  • 1980: Vier vuisten op één buik (Video met sketches van Jacobse & Van Es; de meeste sketches hiervan verschenen later op Ons kijkt ons 4)
  • 1984: Vieze mannen (Video met sketches van de Vieze Man en Walter de Rochebrune)
  • Ons kijkt ons 1: Het wel en wee van Arie en Gé (De gebroeders Temmes; video in 1996, dvd in 2002)
  • Ons kijkt ons 2: Alles goed? (Het lachwekkendste der jaren negentig; video in 1996, dvd in 2003)
  • Ons kijkt ons 3: Stichting Morekop (en andere verhalen) (Enkele lange "televisiefilms"; video in 1997, dvd in 2003)
  • Ons kijkt ons 4: Samen voor ons eigen (Jacobse & Van Es; video in 1997, dvd in 2002)
  • Ons kijkt ons 5: Van Geilneef tot Naaimachine (Klassieke langere sketches over onder andere de Neven; video in 1998, dvd in 2003)
  • Ons kijkt ons 6: Van die dingen ja, van die dingen (Cor, Ab en Cock van der Laak; video in 2001, dvd in 2003)
  • Ons kijkt ons 7: De Vieze Man en veel nettere Nederlanders (De beste sketches van de Vieze Man en daarnaast nog een heleboel nettere mensen; video en dvd in 2001)
  • Ons kijkt ons 8: Retourtje Juinen (De gebeurtenissen uit Juinen en Ter Weksel; video en dvd in 2002)
  • Ons kijkt ons 9: Terugkeek op de week (Meer dan 4 uur hoogtepunten uit Keek op de week; video en dvd in 2002)
  • Ons kijkt ons 10: Het Simplisties Verbond (Scènes uit de begintijd van het Simplisties Verbond; video en dvd in 2003)
  • Ons zingt ons (Liedjes uit hun dertig jarige samenwerking op de televisie; video en dvd in 2003)
  • Themaschijf 1: Schertz, Zatire en Yronie (Over Boeken Schrijvers en Taal ) dvd 2007
  • Themaschijf 2: Puur Vieziek (Herontdekte lustobjecten) dvd 2007
  • Themaschijf 3: Ouwe Lullen en Krasse Knarren (Tijdloos ouderwets) DVD 2008
  • Themaschijf 4: Dames heren ook! (Verenigingen, cursussen, acties en therapieen) DVD 2008
  • Themaschijf 5: Dit was de media's (De ridicule evolutie van het medialandschap) DVD 2009
  • Themaschijf 6: De hele teringzooi van De Tegenpartij DVD 2010
  • De Komicanon (Kijkers kozen komische knallers) DVD 2010

De dvd's van de Ons kijkt ons-reeks en Ons zingt ons werden in 2003 ook samen uitgebracht in een Verbondsbox.

Dvd's met hitnoteringen in de Nederlandse Music Top 30 Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
 Hoogste 
positie
 Aantal 
weken
 Opmerkingen 
Van die dingen ja, van die dingen! 2003 04-10-2003 25 1

Radio 2 Top 2000[bewerken]

Nummer met notering(en)
in de Radio 2 Top 2000
'99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13
Zoek jezelf 812 - 1193 1736 1504 1475 1413 1452 1809 1547 1735 1892 1903 1469 1628

Prijzen[bewerken]

Voetnoten[bewerken]

  1. http://www.youtube.com/watch?v=jElgJR8qgwA
  2. Kootenbie.nl
  3. http://www.youtube.com/watch?v=hZ7m8ha-U_E
  4. http://www.youtube.com/watch?v=Em0bN2GHX0Y
  5. Na te bestellen via http://winkel.vpro.nl/een-gebaar
  6. Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen werd de reeds samengestelde uitzending vervangen door een compilatie van De Tegenpartij ([1])
  7. http://zappen.blog.nl/vpro/2011/03/25/coen-verbraak-maakt-drieluik-over-van-kooten-de-bie
  8. drie zondagen vanaf 5 februari 20.30uur Nederland 2 http://www.kootenbie.nl/

Externe links[bewerken]

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Koot_en_Bie.