Schotland: verschil tussen versies
k linkfix |
|||
Regel 83: | Regel 83: | ||
* [[Loch Lomond]] en [[Trossachs Nationaal Park]] |
* [[Loch Lomond]] en [[Trossachs Nationaal Park]] |
||
domm |
|||
==Bezienswaardigheden== |
|||
===Kastelen=== |
|||
Enkele kastelen in Schotland zijn: |
|||
* [[Kasteel Eilean Donan]] |
|||
* [[Kasteel Balvenie]] |
|||
* [[Stirling Castle]] |
|||
* [[Balmoral Castle]] |
|||
* [[Castle of Mey]] |
|||
* [[Edinburgh Castle]] |
|||
* [[Uruquart Castle]] |
|||
* [[Dunvegan Castle]] |
|||
===Andere=== |
===Andere==='''''[[cursieve tekst]][ |
||
== http://nl.wikipedia.org WikipediaNL == |
|||
[[Afbeelding:[[Media:plaatje.png]]<math><nowiki>a^2 + b^2 = c^2</nowiki>--~~~~ |
|||
---- |
|||
{| class="prettytable" |
|||
|- |
|||
! kop 1 |
|||
! kop 2 |
|||
! kop 3 |
|||
|- |
|||
| rij 1, cel 1 |
|||
| rij 1, cel 2 |
|||
| rij 1, cel 3 |
|||
|- |
|||
| rij 2, cel 1 |
|||
| rij 2, cel 2 |
|||
| rij 2, cel 3 |
|||
|}</math>]]]'' |
|||
==Cultureel== |
==Cultureel== |
Versie van 27 sep 2007 21:50
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Schotland (Engels en Schots: Scotland, Schots-Gaelisch: Alba) is een voormalig koninkrijk en vormt met Engeland, Noord-Ierland en Wales één staat: het Verenigd Koninkrijk. Het omvat het noordelijk deel van het eiland Groot-Brittannië en grenst in het zuiden aan Engeland. Schotland kent een eigen rechtsstelsel, vlag, bankbiljetten en binnenlands bestuur, maar in de internationale betrekkingen speelt als soevereine staat alleen het Verenigd Koninkrijk een rol. Schotland is dus geen land in de strikte betekenis van 'onafhankelijke staat', maar wel in een wat ruimere betekenis van 'begrensd gebied met een politieke identiteit'. Schotland telt ruim 5,1 miljoen inwoners.
Geschiedenis
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Demografie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Taal
Vrijwel alle inwoners van Schotland spreken Engels, alhoewel ook veel mensen Laagland-Schots spreken, een Germaanse taal verwant aan het Engels maar dat toch erg verschilt van het Standaardengels. Circa 70.000 mensen, voornamelijk van de westelijke eilanden, spreken nog steeds Schots-Gaelisch.
Historisch gezien is Schotland verdeeld in twee culturele gebieden: het zuidelijker gelegen Laagland waar voornamelijk Engels gesproken werd, en de nog ten dele Gaelisch-sprekende Hooglanden in het noorden.
Bestuurlijke indeling
Voor het lokaal bestuur is Schotland thans onderverdeeld in 32 council areas. Deze onderverdeling is ingevoerd in 1996.
Van 1975 tot 1996 was het land onderverdeeld in regio's.
De traditionele indeling in graafschappen (counties) blijft echter zeer populair in het spraakgebruik en wordt ook nog gebruikt door de post.
Voor ceremoniële doeleinden is het land verdeeld in Lieutenancy areas die ongeveer maar niet helemaal met de graafschappen overeenstemmen.
Geografie
Schotland bestaat uit:
- het vasteland
- een aantal eilandengroepen:
- de Shetlandeilanden
- de Orkney-eilanden
- de Hebriden
- de Skye-eilanden
De Hebriden worden verdeeld in:
Schotland wordt landschappelijk over het algemeen verdeeld in drie gebieden:
- De Southern Uplands
- de Central Lowlands of Midland Valley
- de Highlands, de Schotse Hooglanden
Zie ook:
Grootste steden
De grootste steden van Schotland zijn:
Zie ook:
Gebergten
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Natuur
Er zijn twee Nationale Parken in Schotland:
domm
===Andere===cursieve tekst[
http://nl.wikipedia.org WikipediaNL
[[Afbeelding:Media:plaatje.pngFout bij het parsen (Syntactische fout in formule): {\displaystyle <nowiki>a^2 + b^2 = c^2</nowiki>--~~~~ ---- {| class="prettytable" |- ! kop 1 ! kop 2 ! kop 3 |- | rij 1, cel 1 | rij 1, cel 2 | rij 1, cel 3 |- | rij 2, cel 1 | rij 2, cel 2 | rij 2, cel 3 |}} ]]]
Cultureel
Bekend zijn:
- de Highland Games, traditionele volksspelen
- de Schotse volksdansen
Typisch Schotse kleding is:
- Kilts en Tartan
- Schotse rok, voor vrouwen
Muziek
Schotse muziek wordt vooral gespeeld met de doedelzak. De folkloristische muziek van Schotland is geworteld in de Gaelische of Keltische traditie, terwijl die op de eilanden meer is beïnvloed door de Scandinavische cultuur. De dorpen in de afgelegen gebieden van de Highlands organiseerden samenkomsten of "ceilidhs", waar muziek, dans en poëzie voor amusement zorgden. (Ceilidh, meervoud ceilidhean, betekent letterlijk 'bezoek'.) Rondtrekkende muzikanten waren altijd welkom.
Godsdienst
Veel Schotten zijn protestants: De presbyteriaanse Kerk van Schotland heeft ongeveer 600.000 leden, wat ongeveer 12% van de bevolking is. Ongeveer 800.000 mensen zijn katholiek.
Economie
Schotland leeft vooral van aardoliewinning in de Noordzee, visvangst en schapenteelt. Andere belangrijke takken zijn de moderne technologie, whisky en toerisme. De Hooglanden hebben vooral extensieve veeteelt en zijn zeer dunbevolkt
Politiek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Schotlandedinburgh.jpg/250px-Schotlandedinburgh.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Schotlandbrugstirling.jpg/250px-Schotlandbrugstirling.jpg)
Schotland maakt nog altijd deel uit van het Verenigd Koninkrijk, levert 10,1% van de parlementszetels in Londen, hoewel het slechts 8,7% van de Britse bevolking uitmaakt. Nochtans is er in Schotland een sterke separatistische partij actief, de Scottish National Party, die in acteur Sean Connery een sterke bondgenoot heeft.
Zoals reeds vermeld, was het Schots parlement afgeschaft in 1707. Toen Labour de Britse verkiezingen won in 1997, werd er een referendum gehouden in Schotland om dit terug in te voeren, wat de Schotten accepteerden met 75%. Het werd aldus ingevoerd in 1998.
Het Schotse Parlement (The Scottish Parliament) telt 129 zetels, welke sinds de parlementsverkiezingen van 2007 als volgt verdeeld zijn:
- 47 Scottish National Party (separatistische sociaaldemocraten)
- 46 Scottish Labour Party (federalistische sociaaldemocraten)
- 17 Scottish Conservative and Unionist Party (unionistische conservatieven)
- 16 Scottish Liberal Democrats (federalistische liberalen)
- 2 Scottish Green Party (separatistische groenen)
- 1 Onafhankelijken
De voorzitter van het Parlement is lid van de SNP.
Eerste minister (First Minister) is Alex Salmond (sinds 2007) van de Scottish National Party.
Hoewel het Verenigd Koninkrijk formeel een eenheidsstaat is, heeft de Britse regering een aanzienlijk aantal bevoegdheden 'uitbesteed' aan Schotland. Het gaat concreet om gezondheidszorg, onderwijs, lokaal bestuur, sociale zaken, huisvesting, ruimtelijke ordening, toerisme en economische ontwikkeling, verkeer (wegen, bussen en havens), justitie en binnenlandse zaken, politie en brandweer, milieu, natuur, monumenten, landbouw, bosbouw, visserij, sport, cultuur, statistiek en bevolkingsregisters.
Door de Britse regering 'gereserveerde' bevoegdheden waar Schotland geen invloed op heeft, zijn grondwettelijke zaken, buitenlands beleid, defensie en nationale veiligheid, belastingen en muntzaken, immigratie en nationalisatie, energiebeleid, gemeenschappelijke markt, handel en industrie, spoorwegen en verkeerswetgeving, werkgelegenheid, sociale zekerheid, kansspelen, databescherming, ethische kwesties en gelijkekansenbeleid. De Schotlandwet uit 1998 bepaalt dat alle bevoegdheden die niet expliciet gereserveerd zijn, bij Schotland liggen.
Klimaat
Zie: klimaat in Schotland
Eten en drinken
Er zijn typisch Schotse gerechten, zoals haggis. De belangrijkste dranken zijn bier en whisky.
Vervoer
Bestaat uit bus, postbus, metro, trein en ferry.
Trein
Het Schotse spoorwegnet wordt door verschillende maatschappijen bediend. Scotrail is de grootste, zij verzorgt de meeste "binnenlandse" diensten alsmede de nachttreinen naar Londen. Andere spoorverbindingen met Engeland worden verzekerd door Great North Eastern Railway (GNER) en Virgin Trains.
Bus
Landelijk openbaar vervoer per bus wordt onder andere verzorgd door Scottish Citylink. Royal Mail onderhoudt een postbusdienst door het hele land, die ook kleine en afgelegen gehuchten aandoet. In de grote steden zijn er lokale busmaatschappijen. De enige Schotse stad met een metrosysteem is Glasgow.
Ferry
Schotland zelf is sinds een paar jaar rechtstreeks te bereiken met de boot onder de lijn Rosyth (stadje boven Edinburgh)-Zeebrugge met Superfast Ferries.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Cearsabhag%2C_Lochmaddy.jpg/260px-Cearsabhag%2C_Lochmaddy.jpg)
Isle of Skye is sinds een aantal jaren bereikbaar via een brug, maar de meeste eilanden kun je alleen per ferry bereiken. De bewoonde eilanden aan de westkust zijn bijna allemaal te bereiken met de ferry's van Caledonian Macbrayne, ook wel CalMac genoemd.
Northlink Ferries vaart naar Orkney (90 minuten) en de Shetlandeilanden (12 uur), onder andere vanaf Aberdeen. Andere veerdiensten naar Orkney (alleen van april tot oktober):
- Pentland ferries
- John O' Groats Ferries
Weg in Schotland
De belangrijkste wegen in Schotland zijn:
- M8 tussen Renfrewshire, Glasgow en Edinburgh
- M74 tussen Glasgow en Carlisle, Engeland
- M9 tussen Edinburgh and Stirling
- M90/A90 tussen Edinburgh, Fife, Perth, Dundee, Aberdeen en Fraserburgh
- M80 tussen Glasgow en Stirling
- M77/A77 tussen Glasgow en Kilmarnock, Ayr en Stranraer
- A1 tussen Edinburgh en London
- A9 tussen Stirling en Inverness, en Thurso
Sport
Voetbal in Schotland:
Bekende Schotse personen
- William Wallace, Strijder tegen de Engelse overheersing.
- Robert Burns, dichter
- David Livingstone, zendeling en ontdekkingsreiziger
- David Coulthard, Formule 1-coureur
- Jackie Stewart, Formule 1-coureur
- Jim Clark, Formule 1-coureur
- Sean Connery, Acteur
- Adam Smith, Econoom uit de 18e eeuw en stichter van de 'moderne economie'
- Tony Blair, politicus
- Colin McRae, Rally coureur 5 augustus 1968 - 15 september 2007
- Tijdens de Industriële revolutie waren veel bekende uitvinders, ingenieurs en technici van Schotse afkomst.
Diversen
Schotland staat bekend om:
- William Wallace
- Loch Ness, en het monster "Nessie"
- Whisky
- Haggis
- Hogmanay, het Oudejaarsavondfeest
- Tweed, specifiek Harris Tweed
- Franz Ferdinand
- Een aantal mooie lange wandelpaden: West Highland Way, Great Glen Way, ...
- De meest noordelijk gelegen palmbomen ter wereld in het plaatsje Scourie.
- Montgomery Scott(y) de fictieve boordwerktuigkundige van de televisieserie Star Trek
- De Findhorn commune, een New Age gemeenschap die zich met biologische landbouw en spirituele workshops bezighoudt.
- Bon Scott, Angus Young, Malcolm Young (AC/DC)
Externe links
- Visit Scotland De officiële reisgids van Schotlands Nationaal Bureau voor Toerisme.