1559
Uiterlijk

| 1559 | ||
| Eeuwen: | 15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw | |
| Decennia: | 1540-1549 · 1550-1559 · 1560-1569 | |
| Jaren: | << · < · 1558 · 1559 · 1560 · > · >> | |
| Ab urbe condita: | 2312 MMCCCXII | |
| Armeense jaartelling: | 1008 – 1009 ԹՎ ՌԸ – ՌԹ | |
| Chinese jaartelling: | 4255 – 4256 乙午 – 丙未 | |
| Christelijke jaartelling: | 1559 MDLIX | |
| Ethiopische jaartelling: | 1551 – 1552 | |
| Hebreeuwse jaartelling: | 5319 – 5320 | |
| Hindoekalenders: | ||
| - Vikram Samvat | 1614 – 1615 | |
| - Shaka Samvat | 1481 – 1482 | |
| - Kali yuga | 4660 – 4661 | |
| Iraanse jaartelling: | 937 – 938 ۹۳۷ – ۹۳۸ | |
| Islamitische jaartelling: | 966 – 967 ٩٦٧ – ٩٦٦ | |
| Maçonnieke jaartelling: | 5558 – 5559 | |
Het jaar 1559 is het 59e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen
[bewerken | brontekst bewerken]- januari
- 15 - Koningin Elizabeth I van Engeland wordt gekroond in Westminster Abbey.
- 19 - Karel III van Lotharingen huwt Claudia van Valois.
- februari
- 15 - Cum ex aposolatus officio: Pauselijke bul waarin maatregelen tegen ketters worden bepaald. Personen die het geloof afvallig zijn, verliezen actief en passief kiesrecht in het conclaaf.
- 16 - In Parijs wordt de jonge Hugenoot Jean Morel als ketter veroordeeld.
- 27 - tweede Act of Supremacy: Koningin Elizabeth herstelt de Engelse Kerk in haar positie.
- april
- 3 - Vrede van Cateau-Cambrésis: Vrede tussen Frankrijk en de Habsburgse monarchie (en bondgenoot Engeland) die de Italiaanse Oorlogen beëindigt. Frankrijk verliest bijna al zijn aanspraken in Italië. Frankrijk behoudt Calais dat het op Engeland heeft veroverd. Vlaanderen komt volledig in het Heilige Roomse Rijk te liggen.
- mei
- 2 - John Knox keert uit ballingschap terug in Schotland en neemt de leiding van de Reformatie op zich.
- 12 - Super universas: bul van paus Paulus IV waarin een nieuwe kerkelijke indeling van de Spaanse Nederlanden wordt vastgesteld.
- Verheffing van het Bisdom Utrecht tot Aartsbisdom Utrecht en oprichting van de bisdommen Leeuwarden, Groningen, Deventer, Haarlem en Middelburg.
- Oprichting van het Aartsbisdom Mechelen en de bisdommen Gent, Ieper, Brugge, Antwerpen, Roermond en 's-Hertogenbosch.
- Verheffing van het bisdom Kamerijk tot aartsbisdom Kamerijk en oprichting van de bisdommen Sint-Omaars en Namen.
- juni
- 2 - Bij koninklijk decreet wordt in Frankrijk op ketterij de doodstraf gesteld.
- 13 - Slag bij Heide (Letzte Fehde): Dithmarschen verliest haar onafhankelijkheid en wordt ingelijfd bij Holstein.
- 22 - Filips II trouwt met Elisabeth van Valois.
- 30 - Tijdens een steekspel raakt Hendrik II van Frankrijk dodelijk gewond.
- september
- 5 - Begin van het Conclaaf van 1559
- september - Koning Frans II van Frankrijk geeft opdracht de huizen van samenkomst der protestanten te verwoesten als vergelding voor de beeldenstormen. Vooraanstaande protestanten worden gearresteerd.
- oktober
- 1 - Huwelijk van Edzard II van Oost-Friesland en Catharina van Zweden.
- december
- 25 - Einde van het conclaaf van 1559. Kardinaal Giovanni Angelo Medici wordt gekozen tot paus, en neemt de naam Pius IV aan.
- zonder datum
- In Tarki wordt een Russisch fort gesticht om het gebied van de Toemukken te beheersen.
- Bayezid, een zoon van Süleyman I, komt in opstand omdat zijn vader een andere zoon als opvolger heeft aangewezen.
- Johannes Calvijn sticht een academie in Genève om predikanten op te leiden, de huidige Universiteit van Genève.
- Tristán de Luna sticht een kortlevende kolonie aan Pensacola Bay.
- Ontdekking van het eiland Saint-Paul.
- Stichting van de Universiteit van Dowaai.
- Eerste vermelding van thee in de Westerse literatuur door uit Japan teruggekeerde Portugezen.
- Stichting van Beierland door Lamoraal van Egmont.
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Adriaan van Haemstede: Historie der martelaren die om de getuigenis der evangelische waarheid hun bloed hebben gestort
- Cornelius Laurimanus: Rationale divinorum
- Hans Svaning: Geschiedenis van Koning Hans
Beeldende kunst
[bewerken | brontekst bewerken]Opvolging
[bewerken | brontekst bewerken]- Brunswijk-Lüneburg - Frans Otto opgevolgd door zijn broers Hendrik en Willem V
- Generalitat de Catalunya - Pere Àngel Ferrer i Despuig opgevolgd door Ferran de Lloances i Peres
- Denemarken en Noorwegen - Christiaan III opgevolgd door zijn zoon Frederik II
- Ferrara, Modena en Reggio - Ercole II d'Este opgevolgd door zijn zoon Alfonso II d'Este
- Frankrijk - Hendrik II opgevolgd door zijn zoon Frans II
- Holland, Zeeland en Utrecht (stadhouder, 9 augustus) - Willem van Oranje als opvolger van Maximiliaan II van Bourgondië
- Liegnitz - Frederik III opgevolgd door zijn zoon Hendrik XI
- Napels (onderkoning) - Federico Álvarez de Toledo opgevolgd door Perafan van Ribera
- Nassau-Dillenburg - Willem de Rijke opgevolgd door zijn zoon Jan VI
- Nassau-Weilburg - Filips III opgevolgd door zijn zoons Albrecht en Filips IV
- Nederlanden (landvoogd) - Emanuel Filibert van Savoye opgevolgd door Margaretha van Parma
- paus - Paulus IV opgevolgd door Giovanni Angelo Medici als Pius IV
- Rijnpalts - Otto Hendrik opgevolgd door Frederik II van Palts-Simmern
- Saarwerden - Adolf opgevolgd door zijn broer Johan III van Nassau-Saarbrücken
- Palts-Simmern - Frederik II opgevolgd door zijn broer George
- (aarts)bisdom Utrecht - George van Egmont opgevolgd door Frederik Schenck van Toutenburg
- Venetië (doge) - Lorenzo Priuli opgevolgd door zijn broer Girolamo Priuli
- Walachije - Mircea Ciobanu opgevolgd door zijn zoon Petru cel Tânăr
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]- Hendrik II van Frankrijk dodelijk gewond
- Verwoesting van Heide na de verovering van Dithmarschen
- processie als onderdeel van de kroning van Elizabeth I
- Kerkelijke indeling van de Nederlanden vanaf 1559
- kroning van Frederik II van Denemarken
- Caferağa Madrassa, Istanboel (gebouwd 1559)
Geboren
[bewerken | brontekst bewerken]- 24 januari - Florence de Werquignoeul, Frans non
- 31 januari - Maximiliaan de Vriendt, Zuid-Nederlands humanist
- 7 februari - Catherine de Bourbon, Navarrees prinses
- 18 februari - Isaac Casaubon, Frans classicus
- 19 februari - Filips II, markgraaf van Baden-Baden
- februari - Johan t'Serclaes van Tilly, Duits veldheer
- 13 april - Matsudaira Nobuyasu, Japans samoerai
- 22 juli - Laurentius van Brindisi, italiaans geestelijke
- 18 augustus - Frederik van den Bergh, Zuid-Nederlands militair
- 13 september - Nurhaci, grondlegger van de Mantsjoe-staat
- 18 september - Fronton du Duc, Frans theoloog en toneelschrijver
- 12 oktober - Jacques Sirmond, Frans filoloog
- 15 november - Albrecht van Oostenrijk, landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden
- 29 november - Antonio de Morga, Spaans koloniaal bestuurder
- 13 december - Maximilien de Béthune, Frans staatsman
- 22 december - Hendrik Hoeymaker, Zuid-Nederlands architect
- Manuel Baptista, Portugees prelaat
- Pieter Christiaenszoon Bor, Nederlands historicus
- Antonio de Herrera y Tordesillas, Spaans historicus
- Hirano Nagayasu, Japans samoerai
- Ishida Mitsunari, Japans samoerai
- Carolus Maes, Zuid-Nederlands prelaat
- Aleixo de Menezes, Portugees prelaat
- Justinus van Nassau, Nederlands staatsman
- Lorenzo IV Suárez de Figueroa y Córdoba, Spaans edelman
- Luis de Velasco de Velasco, Spaans veldheer
- George Chapman, Engels toneelschrijver (jaartal bij benadering)
Overleden
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 januari - Christiaan III (55), koning van Denemarken en Noorwegen (1534-1559)
- 25 januari - Christiaan II (77), koning van Denemarken en Noorwegen (1513-1523) en Zweden (1520-1521)
- 12 februari - Otto Hendrik, keurvorst van de Palts
- 24 februari - Theophanis Strelitzas (~58), Grieks kunstschilder
- februari - Jean Morel (~17), Frans hugenoot
- 2 maart - Ruard Tapper (~78), Nederlands theoloog en inquisiteur
- 16 maart - Anthony St Leger (~62), Engels politicus
- 19 april - Frans Otto van Brunswijk-Lüneburg (28), Duits edelman
- 21 april - Jan d'Oudegherst (47), Zuid-Nederlands rechtsgeleerde
- 10 juli - Hendrik II (40), koning van Frankrijk (1547-1559)
- 18 augustus - Paus Paulus IV (83), paus (1555-1559)
- 25 augustus - Niklaas Zegers (~64), Zuid-Nederlands theoloog
- 6 september - Benvenuto Tisi (~78), Italiaans kunstschilder
- 7 september - Robert Estienne (~56), Frans uitgever
- 12 september - Marten Micron (~36), Nederlands schrijver
- 15 september - Isabella van Polen (40), echtgenote van Johan Zápolya
- 16 september - Michel Drieux (~64), Zuid-Nederlands rechtsgeleerde
- 25 september - Mircea Ciobanu, prins van Walachije
- 26 september - George van Egmont (~55), bisschop van Utrecht
- 3 oktober - Ercole II d'Este (51), hertog van Ferrara, Modena en Reggio
- 4 oktober - Filips III van Nassau-Weilburg (55), Duits edelman
- 6 oktober - Willem de Rijke (72), Duits edelman, vader van Willem de Zwijger
- 19 oktober - Bernard Salomon (~53), Frans graveur
- 18 november - Cuthbert Tunstall (~85), Engels prelaat en staatsman
- 20 november - Frances Brandon (42), Engels edelvrouw
- 26 november - Adolf van Nassau-Saarbrücken (30), Duits edelman
- 7 december - Adriaan van Renesse van Wulven (~58), Noord-Nederlands geestelijke
- 17 december - Irene di Spilimbergo (21), Venetiaans kunstchilderes
- Joost van Baern (~69), Noord-Nederlands edelman
- Maria Balsha (~98), Albanees edelvrouw
- Jan van den Berghe, Zuid-Nederlands dichter
- Marion Boyd, maitresse van Jacobus IV van Schotland
- Álvar Núñez Cabeza de Vaca (~69), Spaans conquistador
- Chödrag Tsangpo (~66), Tibetaans geestelijke
- Nicolas Denisot (~44), Frans dichter
- Andrew Dudley (~52), Engels militair
- Jorden van Foreest (~65), Noord-Nederlands politicus
- Jeanne de La Saulcée, Frans drukker
- Alessandro Pasqualini (~66), Italiaans architect
- Regnerus Praedinius (~49), Noord-Nederlands onderwijzer
- Michele Sanmicheli (~75), Italiaans architect
- Jan Cornelisz Vermeyen (~59), Nederlands kunstschilder
- Christoph Weiditz (~59), Duits kunstenaar
Zie de categorie 1559 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.