Antwerps

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
-- DE BRABANTSE DIALECTEN --
Het Brabantse taalgebied

Het Antwerps is het stadsdialect dat in en rond de stad Antwerpen wordt gesproken.

Het Antwerps is een regionale variant van het Brabants (meer specifiek van het Zuid-Brabants) en duidelijk te onderscheiden van omliggende Brabantse dialecten. Desondanks de algemene teruggang van dialecten in het Nederlandse taalgebied, blijft het Antwerps in min of meerdere mate ingeburgerd onder de inwoners van de Antwerpse agglomeratie.

Zelfs binnen het Antwerps vallen er nog varianten te onderscheiden, hoewel die verschillen onderling miniem zijn en voor buitenstaanders onmogelijk te onderscheiden. Een Hobokenaar, Brasschatenaar en Merksemnaar horen zo bijvoorbeeld onderling verschillen in hun Antwerps.

Kenmerken van het Antwerps[bewerken]

Verschil met het Algemeen Nederlands[bewerken]

Het Antwerps verschilt erg van het Standaardnederlands door onder meer zijn eigen typische fono- en morfologie.

Fonologische kenmerken[bewerken]

Typische klanken voor het Antwerps zijn:

Klinkers
  • Erg kenmerkend is de uitspraak van de lange en korte 'a': de lange a wordt een 'oa' (aap wordt oap, zaag wordt zoag) en de korte a wordt een eigenlijke, maar erg scherpe Nederlandse lange a (kans wordt 'kaans', lang wordt laank).
  • De o wordt wordt oftewel de dubbele klank 'ow' of 'auw', zoals in het Poldernederlands (moto wordt motauw, auto wordt ottow) als die de laatste klinker is in een woord. Ze wordt verkort in het begin van een woord. Daarnaast kan ze uitgesproken worden als dubbele klinker 'o' en 'e' (groot wordt groet).
  • Een lange 'ee' wordt in de meeste gevallen de dubbele medeklinker 'ie' (meneer wordt menier en zeer wordt zier). Die lange 'ie' kan ook een korte 'i' worden (geweest wordt gewist).
  • De lange of korte 'ij'/'ei' worden meestal een 'aai' (gij wordt gaai, mij wordt maai).
Medeklinkers
  • Een 'h' aan het begin van een woord wordt niet uitgesproken: hard wordt ard en heel wordt iel.

Morfologische kenmerken[bewerken]

Woorden
  • Het Antwerps kent een heleboel unieke woorden. Enkele veelgebruikte hiervan zijn onder meer:
    Flik (politieman), frak (jas), bic (pen), machoufel (slonzige vrouw), ambras (ruzie)
Uitdrukkingen
  • Het dialect staat daarnaast bekend om zijn typische uitdrukkingen, die vaak als grappig worden ervaren door hun directheid. Enkele voorbeelden:
    • Zemmen em me z'n klikke en z'n klakke boite gesmete (hij is op straat gezet)
    • Ge kunt'er enne floite (geen denken aan)
    • Me alle Chinejze, mor nie me den dejze (ik doe niet mee)
    • Zwaanst na nie aaj (durf me niet beet te nemen)
    • Gaai kunt nogal een zoag spanne (jij kan behoorlijk zeuren)

Bekendheid[bewerken]

Het Antwerps geniet in Vlaanderen al heel lang een grote bekendheid doordat het onder meer de gebruikte taal is bij populaire komieken, muziekartiesten en bekende Vlamingen. Voorbeelden hiervan zijn onder meer Alex Agnew, Philip Geubels, Tourist Lemc, Slongs Dievanongs en Karen Damen.