April-meistakingen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Massagraf gefusilleerde verzetsstrijders meistaking in Limburg, ontdekt op 1 juli 1948
Monument melkstaking April/Mei 1943 Suameer Frl.
Oorlogsmonument Meistaking Appelbergen

De April-meistaking (ook bekend als de melkstaking of mijnstaking) was een staking in 1943 in Nederland tegen de gedwongen arbeidsinzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Aanleiding[bewerken]

Bekendmaking van het krijgsgevangenschap op de voorpagina

De aanleiding voor de spontane landelijke staking was de bekendmaking op 29 april 1943 dat Nederlandse oud-militairen die gevochten hadden in 1940 zich moesten melden om te gaan werken in Duitsland voor de Arbeidseinsatz. Door de vele Duitse doden tijden de slag om Stalingrad waren extra mankrachten nodig om de Duitse oorlogsindustrie draaiende te houden. Nederlanders die weigerden te werken in Duitsland konden op 'den strengsten maatregelen' rekenen.

Staking[bewerken]

De staking begon op donderdag 29 april 1943 bij Machinefabriek Gebr. Stork & Co in Hengelo in Overijssel en verspreidde zich razendsnel over heel Nederland. Een belangrijke rol bij het verspreiden van het bericht, dat de werknemers van Stork in staking waren gegaan, speelde de telefoniste van Stork, Femy Hoogenboom- Efftink. Zij belde op eigen initiatief naar andere bedrijven in Hengelo en omgeving met het verzoek om ook mee te doen. Gaandeweg verspreidde de staking zich over bedrijven in bijna alle provincies van het land. Meer dan 500.000 mensen legden uiteindelijk het werk neer. Alleen de grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag deden niet mee.

Een teleurstelling voor de stakers was dat de Nederlandse Spoorwegen bleven rijden. Ook bleef het stil in en rond Rotterdam, Den Haag en Amsterdam, waar men de bloedige nasleep van de Februaristaking van 1941 nog in het geheugen had.De staking eindigde op 3 mei 1943.

Deze staking staat ook bekend als de Melkstaking, omdat boeren geen melk aan de zuivelfabrieken leverden en hun melk gratis weggaven aan de burgers of over de weilanden uitstrooiden. In de Mijnstreek in Zuid-Limburg werd de staking de Mijnstaking genoemd en gesteund door de Rooms-Katholieke Kerk.

Bestraffing[bewerken]

De Duitse bezetter reageerde op de staking met harde hand. Tachtig stakers werden standrechtelijk geëxecuteerd, hun namen werden op plakkaten bekendgemaakt. Daarnaast vielen 95 doden en 400 zwaargewonden door beschietingen door de bezetters op de stakenden.[1] Na en tijdens de staking vielen tweehonderd doden als gevolg van standrechtelijke executies en uitputting in strafkampen.

Monumenten[bewerken]

Zie ook[bewerken]

  1. Duitse reactie, Verzetsmuseum
  2. Herdenkt zeven omgekomen personeelsleden van NV Industrie, van wie vier vanwege hun betrokkenheid bij de stakingen.