Bachelor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Bachelor is een graad die aangeeft dat iemand succesvol een bacheloropleiding heeft voltooid aan een hogeschool (professionele bachelor) of universiteit (academische bachelor). Bij een hogeschool betreft het hier een complete beroepsgerichte opleiding en bij een universiteit een academische basisopleiding waar de student de basiskennis leert over een vakgebied. Het is gebruikelijk na een academische bachelor de opleiding te voltooien met een masterprogramma.

Geschiedenis[bewerken]

Bachelor is een term die oorspronkelijk afstamt van het Latijnse woord baccalarius (9e eeuw). De betekenis hiervan was destijds "iemand van nobele of gegoede afkomst met een sociale of maatschappelijke status die niet al te hoog is maar ook niet de allerlaagste". Aangezien dit vaak jonge mensen betrof verbreidde de betekenis van het woord zich ook uit naar een "ongetrouwde man" of "vrouw". De universiteiten gaven het Latijnse woord een eigen betekenis. Zo werd in de 13e eeuw voor het eerst de laagste universitaire graad aangeduid met de term baccalaureatus. Waarschijnlijk is deze term een samenvoeging van de Latijnse termen 'baccalarius' en 'laureatus' (wat gelauwerde betekent). In het Engels maakte men hier weer bachelor van. In tegenstelling tot de Angelsaksische landen was de graad in Nederland (en Vlaanderen) geheel in onbruik geraakt. In Nederland bestond er een gelijkwaardige titel Kandidaats voor de eerste graad aan de universiteit (2 of 3 jaar studie). Na 1980 werd deze in Nederland vervangen in propedeuse (1e jaar), terwijl in Vlaanderen de naam "kandidaturen" (2 of 3 jaar) bleef bestaan.

Titel Baccalaureus[bewerken]

Vóór invoering van de bachelor-masterstructuur (BaMa) kende men in Nederland na een afgeronde vierjarige hbo-studie ook de titel van baccalaureus (bc) en tot begin jaren 1970 in het universitair onderwijs bij bepaalde vijfjarige studies die men (verkort) na 4 jaar afsloot met een zogeheten baccalaureaats-examen (bacc).

Bolognaverklaring[bewerken]

In 1999 werd de Bolognaverklaring ondertekend. Deze verklaring had de intentie een Europese hogeronderwijsruimte te creëren. De praktische uitkomst hiervan was de geleidelijke invoering van de BaMa in Nederland en Vlaanderen. Op die manier tracht men de verschillende hogeronderwijsopleidingen in de deelnemende Europese landen op elkaar af te stemmen. Als gevolg van de BaMa is de graad Bachelor weer helemaal terug.

Accreditatie bacheloropleidingen[bewerken]

Alle Nederlandse en Vlaamse opleidingen dienen geaccrediteerd te zijn door de daarvoor wettelijk verantwoordelijke instantie, de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO).

In Nederland is er (de laatste jaren) een wildgroei aan bacheloropleidingen ontstaan waarvan lang niet alle legitiem zijn. Nederlandse bacheloropleidingen die geaccrediteerd én erkend zijn door de overheid staan geregistreerd in de Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO) van de Dienst Uitvoering Onderwijs.

In Vlaanderen heeft de overheid strikt vastgelegd welke instellingen welke onderwijsbevoegdheid hebben. Bovendien mogen de instellingen deze opleidingen enkel blijven aanbieden indien zij op regelmatige tijdstippen een kwaliteitsevaluatie ondergaan en dan een accreditatie van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie verkrijgen. Accreditatie resulteert in de registratie van de opleiding in het Hogeronderwijsregister. Alleen de Bacheloropleidingen die voorkomen in het Hogeronderwijsregister (zie ook externe links) worden erkend door de Vlaamse overheid en mogen de graad van Bachelor afleveren.

Bachelorvarianten[bewerken]

Een academische bachelor wordt in Nederland een wo-bachelor en in Vlaanderen een academisch gerichte bachelor genoemd. De studieduur van zo'n academische bacheloropleiding is in Nederland en Vlaanderen 180 studiepunten of drie jaar. Na afronding van deze bacheloropleiding volgt men in de regel een (academische) masteropleiding.

Een professionele bachelor wordt in Nederland een hbo-bachelor en in Vlaanderen een professioneel gerichte bachelor (vroeger: regent) genoemd. De studieduur in Nederland houdt in principe 240 studiepunten of vier jaar in, hoewel er via dispensaties in sommige gevallen studieduurverkorting van 60 studiepunten of één jaar wordt aangeboden. In dit laatste geval heeft de student bijvoorbeeld reeds een vwo-diploma, MBO-diploma, veel werkervaring of combineert hij de studie met zijn werk. De studieduur in Vlaanderen houdt in principe 180 studiepunten of drie jaar in.

Academische bachelor[bewerken]

Dit zijn de reguliere en wetenschappelijk georiënteerde bacheloropleidingen aan de universiteiten en, in associatie met een universiteit, aan de hogescholen in Vlaanderen. De student krijgt er een brede academische basisopleiding, met als bedoeling zich voor te bereiden op de te vervolgen en aansluitende academische masteropleiding.

In Nederland worden alleen degenen met een vwo, hbo-diploma of, eventueel met toegangseisen, een hbo-propedeuse[1] toegelaten tot het volgen van een academische bacheloropleiding. In Vlaanderen is iedereen die houder is van een diploma secundair onderwijs vrij om aan een academische bacheloropleiding te beginnen.

Ter verduidelijking, en om onderscheid te kunnen maken met de professionele bachelor, worden er bij academische bachelors de internationaal herkenbare specificaties of Arts, of Science en of Laws gebruikt. Volgens zowel de Nederlandse als Vlaamse wetgeving is het gebruik van deze specificaties achter de graden alleen voorbehouden aan universiteiten. In Vlaanderen bepaalt het Besluit van de Vlaamse Regering van 8 juli 2011 welke academische bachelors van deze specificaties gebruik mogen maken.

Afkorting Graad Omschrijving
BA Bachelor of Arts Voor studies in de geesteswetenschappen.
BSc Bachelor of Science Voor studies in toegepaste, exacte of sociale wetenschappen.
LLB Bachelor of Laws Voor de basisopleiding in rechten aan een universiteit of HBO-Rechten opleiding.

Professionele bachelor[bewerken]

De professionele bachelor is een volledig afgeronde beroepsgerichte opleiding met als bedoeling uit te stromen naar de arbeidsmarkt. Wel kan men nog één jaar (60 studiepunten) een Bachelor na bachelor volgen voor een bijkomende vorming of specialisatie. De professionele bacheloropleidingen worden aangeboden door hogescholen.

  • In Nederland duurt deze meestal 240 studiepunten (ECTS) of vier jaar omdat men in Nederland kan starten na 5 jaar havo of MBO als vooropleiding.
  • In Vlaanderen duurt een Bachelor altijd drie jaar, (180 studiepunten -ECTS). Het secundair onderwijs in Vlaanderen duurt immers zes jaar: ASO, TSO, KSO of zeven jaar voor het BSO.

Vlaanderen[bewerken]

In tegenstelling tot de academische bachelors heeft de Vlaamse overheid het hier echter niet nodig geacht om achter professionele bachelorgraden eveneens Engelstalige specificaties toe te voegen. Als "specificatie" wordt achter deze graad simpelweg de Nederlandstalige naam van een opleiding of specialisme toegevoegd (bijvoorbeeld Bachelor in het onderwijs, Bachelor in het bedrijfsmanagement, Bachelor in de elektromechanica, etc.). Binnen deze opleiding kan de school nog differentiëren naar afstudeerrichting, maar dit is niet officieel, en wordt niet op het diploma vermeld.

De verschillende Bacheloropleidingen in Vlaanderen zijn:


Graad Omschrijving
Bachelor in de architectuur-assistentie Opleiding tot architectuur-assistent
Bachelor in de interieurvormgeving Opleiding tot interieurvormgever of binnenhuisarchitect
Bachelor in de landschaps- en tuinarchitectuur Opleiding tot tuin- en landschapsarchitect


  • Studiegebied Audiovisuele en beeldende kunsten:
Graad Omschrijving
Bachelor in de beeldende vormgeving Opleiding tot kunstenaar


  • Studiegebied biotechniek:
Graad Omschrijving
Bachelor in de agro- en biotechnologie Opleiding in de dierenzorg, landbouw, tuinbouw,Groenmanagement of biotechnische wetenschappen


  • Studiegebied gezondheidszorg:
Graad Omschrijving
Bachelor in de bewegingstechnologie Opleiding tot bewegingstechnoloog
Bachelor in de biomedische laboratoriumtechnologie Opleiding tot laborant in de biomedische wetenschappen
Bachelor in de ergotherapie Opleiding tot ergotherapeut
Bachelor in de logopedie en de audiologie Opleiding tot logopedist
Bachelor in de medische beeldvorming Opleiding tot technoloog medische beeldvorming
Bachelor in de optiek en optometrie Opleiding tot optometrist
Bachelor in de orthopedie Opleiding tot orthopeed
Bachelor in de podologie Opleiding tot podoloog
Bachelor in de voedings- en dieetkunde Opleiding tot voedingsdeskundige of diëtist
Bachelor in de verpleegkunde Opleiding tot verpleegkundige
Bachelor in de vroedkunde Opleiding tot verloskundige, vroedkundige of vroedvrouw


  • Studiegebied management, handelswetenschappen en bedrijfskunde:
Graad Omschrijving
Bachelor in het bedrijfsmanagement Opleiding tot bedrijfsmanager
Bachelor in de bestuurskunde en het publiek management Opleiding tot publiek manager voor de (semi)publieke sector en bestuurskundige
Bachelor in de communicatiemanagement Opleiding tot communicatiemanager
Bachelor in het hotelmanagement Opleiding tot hotelmanager
Bachelor in het informatiemanagement en informatiesysteem Opleiding tot informatiemanager
Bachelor in het journalistiek Opleiding tot journalist
Bachelor in de netwerkeconomie Opleiding tot netwerkeconoom
Bachelor in het office management Opleiding tot officemanager
Bachelor in de toegepaste informatica Opleiding tot Computerwetenschapper of IT-er
Bachelor in het toerisme en recreatiemanagement Opleiding voor carrière in de reisindustrie of de toeristisch-recreatieve sector


  • Studiegebied industriële wetenschappen en technologie, en nautische wetenschappen:
  • Bachelor in de audiovisuele technieken: assistentie
  • Bachelor in de audiovisuele technieken: beeld-geluid-montage
  • Bachelor in de audiovisuele technieken: film, TV en video
  • Bachelor in de audiovisuele technieken: fotografie
  • Bachelor in de autotechnologie
  • Bachelor in de bouw
  • Bachelor in de chemie
  • Bachelor in de elektromechanica
  • Bachelor in de elektronica-ICT
  • Bachelor in de elektrotechniek
  • Bachelor in het facilitair management
  • Bachelor in de grafische en digitale media
  • Bachelor in de houttechnologie
  • Bachelor in de logistiek
  • Bachelor in de luchtvaart
  • Bachelor in de mechanische ontwerp- en productietechnologie
  • Bachelor in de milieuzorg
  • Bachelor in de modetechnologie
  • Bachelor in de multimedia en communicatietechnologie
  • Bachelor in de scheepswerktuigkunde
  • Bachelor in de textieltechnologie
  • Bachelor in het vastgoed

Studiegebied muziek en podiumkunsten

  • Bachelor in de dans
  • Bachelor in musicaltheater

Studiegebied onderwijs

  • Bachelor in het onderwijs: kleuteronderwijs
  • Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs
  • Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs

Studiegebied sociaal- agogisch werk

  • Bachelor in de maatschappelijke veiligheid
  • Bachelor in de orthopedagogie
  • Bachelor in het sociaal werk
  • Bachelor in de toegepaste psychologie
  • Bachelor in de sociale readaptatiewetenschappen
  • Bachelor in de gezinswetenschappen

Nederland[bewerken]

In Nederland worden achter professionele bachelorgraden wél Engelstalige specificaties toegevoegd, dit om de herkenbaarheid van een Nederlandse professionele bachelor in het buitenland te behouden en te vergroten. Tevens om een veelvoud van allerlei toevoegingen te voorkomen (dat wil zeggen iedere opleiding zijn eigen specificatie) heeft de HBO-raad in Nederland geadviseerd uit te gaan van een beperkt aantal specificaties per domein. Hierbij is een domein een samenstel van opleidingen die zowel qua inhoud als qua werkveld veel verwantschap hebben (bijvoorbeeld de opleiding commerciële economie en de opleiding small business). Eveneens raadt de HBO-raad hierbij aan de internationale conventies te volgen, dat wil zeggen het gebruik van specificaties en graden die internationaal herkenbaar zijn en vaak toegepast worden (bijvoorbeeld Bachelor of Engineering of Bachelor of Business Administration). Het Nederlandse ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op grond van deze adviezen de volgende domeinspecificaties toegewezen voor ieder type professionele bachelor:


  • Hoger Technisch & Natuurwetenschappelijk Onderwijs (HTNO):
Afkorting Graad Omschrijving
B Eng Bachelor of Engineering Autotechniek, Elektrotechniek, Technische bedrijfskunde, Technische natuurkunde, Werktuigbouw, Industrieel ontwerpen, Algemene Operationele Techniek, Chemische Technologie
B BE Bachelor of Built Environment Opleidingen civiele techniek, bouwkunde, planologie, geodesie, stedenbouw en verkeerskunde
B AS (ook BASc) Bachelor of Applied Science Opleidingen in de toegepaste natuurwetenschappen en materiaalkunde
B ICT Bachelor of Information and Communication Technology Opleidingen op het gebied van de Informatie- en Communicatietechnologie (ICT)


  • Hoger Economisch Onderwijs (HEO):
Afkorting Graad Omschrijving
BBA Bachelor of Business Administration Opleidingen bedrijfskunde en managementstudies (sinds september 2012 ook HBO Small Business & Retail Management)
B Com Bachelor of Commerce Opleiding commerciële economie
B Ec Bachelor of Economics Opleidingen accountancy, bedrijfsadministratie SPD, bedrijfseconomie, fiscale economie en financial services management
LLB Bachelor of Laws Opleiding HBO-rechten


  • Hoger Communicatief Onderwijs (HCO):
Afkorting Graad Omschrijving
BComn Bachelor of Communication Opleidingen communicatiemanagement, -publiciteit, -vormgeving en -systemen
BJ Bachelor of Journalism Opleiding tot journalist


  • Hoger Nautisch Onderwijs (HNO):
Afkorting Graad Omschrijving
BMO Bachelor of Maritime Operations Opleidingen tot Officier ter Koopvaardij aan een Hogere Zeevaartschool


  • Hoger Sociaal-Agogisch Onderwijs (HSAO):
Afkorting Graad Omschrijving
B SW Bachelor of Social Work Opleidingen op het gebied van zorg, welzijn en cultuur
BTh Bachelor of Theology Opleiding godsdienst-pastoraal werker


  • Hoger Pedagogisch Onderwijs (HPO):
Afkorting Graad Omschrijving
B Ed Bachelor of Education Opleidingen tot onderwijzer 2e graads (Nederland) of tot regent (Vlaanderen)


  • Hoger Europees Onderwijs (HEBO):
Afkorting Graad Omschrijving
B ES Bachelor of European Studies


  • Hoger Gezondheidszorgonderwijs (HGZO):
Afkorting Graad Omschrijving
BHS Bachelor of Health Science Opleidingen cesartherapie, ergotherapie, huidtherapie, fysiotherapie, logopedie, voeding en diëtetiek, podotherapie, medische beeldvormende en radiotherapeutische technieken, mondzorgkunde
BN Bachelor of Nursing Opleiding tot verpleegkundige


  • Hoger Kunstonderwijs (KUO):
Afkorting Graad Omschrijving
BDA Bachelor of Dance Arts Opleiding in de danskunsten
BDes Bachelor of Design Opleiding Vormgeving (eerste fase)
BFA Bachelor of Fine Arts Opleiding Autonome Beeldende Kunst (eerste fase)
BFT Bachelor of Film and Television Opleiding Film en Televisie
BMA Bachelor of Music Arts Opleiding in de muziekkunsten aan een conservatorium
BTA Bachelor of Theatre Arts Opleiding in de theaterkunsten (eerste fase)


  • Overig Hoger Onderwijs:
Afkorting Graad Omschrijving
BPol Bachelor of Policing Opleiding tot politiekundige (niveau 5)

Voortgezetting na de bachelor[bewerken]

Na een professionele bachelor kan men:

  • doorstromen naar de arbeidsmarkt;
  • kiezen voor één bijkomend jaar op bachelor niveau, een bachelor na bachelor (banaba in Vlaanderen, post bachelor of post-hbo in Nederland);
  • kiezen voor een schakelprogramma (meestal eenjarig, bij technisch en natuurwetenschappelijk onderwijs tweejarig) om in te stromen in een (academische) masteropleiding;
  • direct doorstromen naar een masteropleiding (in bepaalde gevallen).

Undergraduate[bewerken]

In Angelsaksische landen wordt iemand die de bachelorfase volgt ook wel aangeduid met de term undergraduate student.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties