Biest (melk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Menselijk colostrum (links) naast moedermelk
Colostrum aan de tepel van een veertig weken zwangere vrouw

Colostrum (bij koeien biest of griest) is de eerste melk die gevormd wordt als een zoogdier bevallen is.

Functie[bewerken]

Colostrum is dikker en geler dan melk en bevat veel afweerstoffen. Een net geboren kind of zoogdier heeft nog geen eigen afweer, dus is het belangrijk dat het colostrum drinkt. 75% van de eiwitten in colostrum bestaat uit immunoglobulinen en albuminen. Normaal kunnen deze grote eiwitketens de darmwand niet passeren; alleen in de eerste 24 tot 36 levensuren staat de darmwand open voor deze afweerstoffen. Door de hoge concentratie aan zouten in colostrum wordt de darmfunctie bevorderd. Ook bevat colostrum meer vitamine A en caroteen dan gewone melk. Daarnaast bevat het meer vetten, wat bevorderlijk is voor de baby, die veel energie nodig heeft. Het colostrum bevordert tevens het loskomen van het meconium, de eerste (donkergroene) ontlasting van de baby.

De eerste 24 uur na de bevalling is colostrum het rijkst aan afweerstoffen, daarna loopt ze snel terug en komt de gewone melkproductie op gang.

Koeien[bewerken]

Biest is krachtvoer voor het pasgeboren kalf

Bij koeien wordt colostrum griest of biest genoemd. De eerste melk die een koe na het kalven geeft, wordt griest genoemd; de tweede melk vanaf twaalf uur na het kalven, wordt biest genoemd. Dit zijn termen die stammen uit de 19e eeuw[1] of nog eerder. In verband met de andere samenstelling mag biest de eerste dagen niet in de melktank. Na een dag of veertien noemt men het geen biest meer.

Pap en pannenkoeken[bewerken]

Griest is niet geschikt voor menselijke consumptie, biest wel. Wil men zieken helpen, dan wordt bijvoorbeeld het deel van de tweede melk gebruikt dat te veel is voor het kalf. Er kan pap van gemaakt worden. Biest moet wellen, daarvoor moet ze heel langzaam warm worden op een klein vuurtje. Ze mag niet koken, want dan gaat het klonteren. Er moet constant worden geroerd. Na enige tijd wordt de biest dikker, dan is ze goed geweld. Tijdens het afkoelen moet ook geroerd worden. Als ze nog langer verwarmd wordt, wordt het een soort kwarktaart die lariekoek wordt genoemd.[2][3] De biest kan met suiker gegeten worden of met beschuit en kaneelsuiker. Biest kan ook ter vervanging van melk gebruikt worden bij het bakken van pannenkoeken. Door haar bijzondere samenstelling past biest in een cholesterolverlagend dieet. In poedervorm wordt gedroogde biest verkocht als voedingssupplement.

Zie ook[bewerken]