Biest (melk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Biest is krachtvoer voor het pasgeboren kalf

Biest is de eerste melk die gevormd wordt nadat een zoogdier bevallen is.

Functie[bewerken]

Biest is dikker en geler dan gewone melk en bevat veel afweerstoffen. De eerste 24 uur na de baring is biest het rijkst aan afweerstoffen, daarna loopt ze snel terug en komt de gewone melkproductie op gang. Een net geboren zoogdier heeft nog geen eigen afweer, dus is het belangrijk dat het biest drinkt. 75% van de eiwitten in biest bestaat uit immunoglobulinen en albuminen. Normaal kunnen deze grote eiwitketens de darmwand niet passeren; alleen in de eerste 24 tot 36 levensuren staat de darmwand open voor deze afweerstoffen. Door de hoge concentratie aan zouten in biest wordt de darmfunctie bevorderd. Ook bevat biest meer vitamine A en caroteen dan gewone melk. Daarnaast bevat zij bij sommige dieren, zoals schapen en paarden, meer vetten, wat bevorderlijk is voor het jong, dat veel energie nodig heeft. Bij andere dieren, waaronder kamelen, bevat ze juist minder vet dan de melk. Bij varkens kan de concentratie vet in de melk 48 tot 72 uur na het werpen hoger zijn dan in de biest. De concentratie vet in de biest van koeien is zeer variabel.

Bij koeien wordt de eerste melk na het kalven griest genoemd; de tweede melk, vanaf twaalf uur na het kalven, wordt biest genoemd. Dit zijn termen die stammen uit de 19e eeuw[1] of nog eerder. In verband met de andere samenstelling mag biest de eerste dagen niet in de melktank. Na een dag of veertien noemt men het geen biest meer.

Pap en pannenkoeken[bewerken]

Griest is niet geschikt voor menselijke consumptie, biest wel. Wil men zieken helpen, dan wordt bijvoorbeeld het deel van de tweede melk gebruikt dat te veel is voor het kalf. Er kan pap van gemaakt worden. Biest moet wellen, daarvoor moet ze heel langzaam warm worden op een klein vuurtje. Ze mag niet koken, want dan gaat het klonteren. Er moet constant worden geroerd. Na enige tijd wordt de biest dikker, dan is ze goed geweld. Tijdens het afkoelen moet ook geroerd worden. Als ze nog langer verwarmd wordt, wordt het een soort kwarktaart die lariekoek wordt genoemd.[2][3] De biest kan met suiker gegeten worden of met beschuit en kaneelsuiker. Biest kan ook ter vervanging van melk gebruikt worden bij het bakken van pannenkoeken. Door haar bijzondere samenstelling past biest in een cholesterolverlagend dieet. In poedervorm wordt gedroogde biest verkocht als voedingssupplement.

Zie ook[bewerken]