Blokken (boek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Omslag 1e druk (A.M. Oosterbaan)
Stofomslag 1e druk (1931)

Blokken (1931) is een korte roman van F. Bordewijk.

Het is een dystopische toekomstvisie van een communistisch-totalitaire staat die elk individualisme meedogenloos onderdrukt: "Het individu had slechts één belang voor de Staat, zijn staatsgevaarlijkheid. Dan zag de staat in hem een mens."

De aard van 'blokken' als dystopische roman is betwijfeld, aangezien de maatschappij die beschreven wordt wel totalitair en dictatorisch is, maar ook perfect. Het overgrote merendeel van de mensheid is oprecht gelukkig in de blokmaatschappij en hoewel de aard van de bestuursraad dictatorisch is, wordt zij toch op democratische manier verkozen uit alle lagen van de maatschappij. De maatschappij kan dus worden beschreven als een extreme democratie waarin de waarden van het algemeen nut als hoogste goed worden aangeprezen, in die mate zelfs dat het individu wordt overzien als bouwsteen van de maatschappij.

De 'blokken' uit de titel verwijzen naar de rationele rechtlijnigheid die de Staat in de architectuur en in de samenleving als geheel doorvoert. Elke ronde vorm (die doet denken aan de menselijke, irrationele vorm) wordt uitgebannen. De Staat zelf is in feite de hoofdpersoon: op een aantal rebellen na, die prompt geëxecuteerd worden, komt in het verhaal geen enkel individu voor.

Het boek heeft als opdracht: "Aan S.M. Eisenstein en A. Einstein, filmcomponist en wijsgeer, meesters der verschrikking."

Stilistisch is Blokken, samen met Knorrende Beesten (1933) en Bint (1934) een van de meest extreme voorbeelden van Bordewijks 'gewapend-betonstijl'. De taal is bondig, afgebeten, en wordt gekenmerkt door ellipsis en asyndetische zinsbouw. Beeldspraken en metaforen zijn vaak complex en poëtisch.

Blokken past in een traditie van dystopieën (negatieve toekomstvisies) zoals de Russische roman Wij (1920) van Jevgeni Zamjatin, de film Metropolis (1927) van Fritz Lang, Brave New World (1932) van Aldous Huxley, Het reservaat (1964) van Ward Ruyslinck en 1984 (1949) van George Orwell.